Іздеу нәтижелері

624 нәтиже

1. Михаил Ломоносовтың ғылыми мұрасы және отандық ағарту ісіндегі жаңашылдығы

   Мақалада орыс ғылымы мен ағарту ісінің негізін салған ғұлама ғалым Михаил Васильевич Ломоносовтың өмір жолы мен сан қырлы ғылыми мұрасы қарастырылады. Оның жаратылыстану ғылымдарына қосқан іргелі жаңалықтары, оның ішінде материя мен қозғалыстың сақталу заңы, корпускулалық ілім және физикалық химияның қалыптасуы баяндалады. Сонымен бірге ғалымның бастамасымен 1755 жылы ашылған Москва университетінің құрылымы, демократиялық білім беру қағидаттары, педагогикалық ой-пікір мен кітап басу ісінің дамуына тигізген терең әсері жан-жақты сипатталады.

2. Дисперсті жүйелердің құрылымы, қасиеттері және жіктелу принциптері

   Мақалада дисперстік жүйелер мен олардың құрамдас бөліктері — дисперсті фаза мен дисперсионды орта қарастырылады. Бөлшектердің мөлшеріне байланысты нағыз ерітінділер, коллоидты және ірі дисперсті жүйелердің ерекшеліктері салыстырылып, компоненттердің агрегаттық күйіне, фазааралық әрекеттесу күшіне және кеңістіктік құрылымына негізделген жіктелуі толық сипатталады.

3. Идеал газ күйінің заңдылықтары және термодинамикалық процестердің түрлері

   Мақалада молекулалық физика мен термодинамиканың негізгі ұғымдары, идеал газ күйінің теңдеуіне негізделген изопроцестердің (изотермиялық, изобаралық, изохоралық) теориялық заңдылықтары мен графикалық кескінделуі талданады. Сонымен қатар сыртқы ортамен жылу алмаспайтын адиабаталық процестердің мәні, олардың техника мен астрофизикадағы мысалдары, жылу машиналарының пайдалы әсер коэффициенті, термодинамиканың екінші бастамасы және политроптық процестердің жалпыланған теңдеулері қарастырылады.

4. Бейорганикалық химияның теориялық негіздері

   Химияның негізгі ұғымдары мен заңдары, зат құрылысы, химиялық реакциялар, термодинамика, кинетика, ерітінділер мен электрохимия қарастырылады. Нанохимия, сирек жер элементтері, газдар, коррозия және қоршаған ортаны қорғау мәселелері химияның өндірістік және практикалық қолданылуымен байланыстырылады.

5. Химия ғылымының дамуы және оны өркендеткен ғалымдар

   Химияның материя мен заттардың өзгерісін зерттейтін ғылым ретінде қалыптасуы, даму кезеңдері және атомистік, құрылымдық, органикалық әрі эволюциялық химияның жетістіктері қарастырылады. Демокрит, Эпикур, Аристотель, Бойль, Дальтон, Лавуазье, Ломоносов, Кольбе, Менделеев, Берцелиус, Вёлер және қазақстандық химиктердің үлесі, органикалық синтездің дамуы мен химияның өндірістік және қоғамдық маңызы баяндалады.

6. Энергетикалық ресурстардың жаһандық әлеуеті және дәстүрлі қуат өндірісінің қоршаған ортаға әсері

   Мақалада дүниежүзіндегі және Қазақстандағы көмір, мұнай, табиғи газ бен уран қорларының жай-күйі, оларды өндіру мен жағу кезіндегі қоршаған ортаға келетін залал жан-жақты баяндалады. Еліміздің энергетика кешенінің 1950–1985 жылдар аралығындағы даму тарихы, ірі жылу, су және атом электр станцияларының сипаттамалары мен саланың негізгі тұтынушылары талданады. Сонымен қатар дәстүрлі отынды күн, жел, геотермалдық сулар, мұхит толқындары мен биомасса секілді сарқылмайтын баламалы қуат көздерімен алмастырудың экологиялық әрі экономикалық маңызы 2050 жылға дейінгі демографиялық өсім мен энергетикалық қажеттіліктер тұрғысынан қарастырылады.

7. Термодинамикалық жүйелер және олардың негізгі заңдылықтары

   Термодинамикалық жүйелердің түрлері мен күй параметрлері, жылу мен жұмыстың ерекшеліктері, көлем өзгергендегі жұмыс, ішкі энергия мен жылусыйымдылық қарастырылады. Сондай-ақ молекулалық-кинетикалық және термодинамикалық зерттеу әдістері, идеал газ моделі мен заңдары, термодинамика бастамалары және химиялық жүйелердің тепе-теңдігі мен энергетикалық сипаттамалары түсіндіріледі.

8. Термодинамикадағы ішкі энергия және энергияның сақталу заңы

   Мақалада ішкі энергияның термодинамикалық мәні, оның ашылу тарихы мен молекулалық-кинетикалық табиғаты қарастырылады. Жүйенің ішкі энергиясын өзгертудің негізгі тәсілдері ретінде жылу алмасу мен механикалық жұмыс талданып, идеал және реал газдардың ерекшеліктері көрсетіледі. Сондай-ақ термодинамиканың бірінші бастамасының интегралдық және дифференциалдық сипаттамалары, адиабаттық әрі тұйық процестердің заңдылықтары және бірінші текті мәңгі қозғалтқышты жасаудың мүмкін еместігі дәйектеледі.

9. Қатты денелердің жылу өткізгіштігі және күл негізіндегі керамиканың жылулық қасиеттері

   Қатты денелердің құрылымы, деформациясы, жылулық ұлғаюы және жылу тасымалдауы түсіндіріліп, Фурье заңы бойынша жылу өткізгіштікті есептеу жолдары қарастырылады. Күл мен Айнабұлақ лайынан алынған керамиканың құрамы, өндіру ерекшеліктері және жылу өткізгіштігін зерттеу әдістері сипатталады. Кремний және алюминий тотықтарының температураға тәуелді жылулық қасиеттері, сондай-ақ полифазалық күл керамикасының ылғалдылық пен температура өзгерісіндегі мінезі талданады.

10. Қазақстанның отын-энергетика кешені

    Қазақстанның отын-энергетика кешені көмір, мұнай, газ өндіруді, оларды өңдеу мен тасымалдауды және электр мен жылу өндіруді біріктіреді. Мақалада көмір алаптары, мұнай-газ кен орындары, энергетикалық нысандар, энергия жүйелері, саланың шаруашылықтағы орны және қоршаған ортаға әсері қарастырылады.

11. Ядролық магниттік резонанс: теориясы, спектроскопиясы және қолданылуы

    Ядролық магниттік резонанс (ЯМР) сыртқы магнит өрісіндегі ядролардың радиожиілікті энергияны резонанстық жұтуына негізделеді. Құжатта резонанстың классикалық және кванттық түсіндірмелері, релаксация, химиялық ығысу, ЯМР спектроскопиясының мүмкіндіктері, аспаптары және магниттік-резонанстық томография қарастырылады.

12. Физикалық және коллоидтық химияның негіздері

    Физикалық химияның термодинамика, химиялық тепе-теңдік пен кинетика, ерітінділер және электрохимия мәселелері, сондай-ақ коллоидтық жүйелердің құрылысы, қасиеттері, беттік және электрлік құбылыстары, тұрақтылығы, алынуы мен тазартылуы қарастырылады. Негізгі ұғымдар мен заңдар технологиялық, экологиялық және тұрмыстық мысалдармен түсіндіріледі.

13. Қазақстан электр энергетикасының қалыптасуы мен дамуы

    Қазақстан электр энергетикасының алғашқы шағын станциялардан бастап республикалық энергетикалық жүйеге дейінгі дамуы, негізгі тарихи кезеңдері, электр энергиясын өндіруші станциялар мен нарық құрылымы баяндалады. Кеңестік кезеңдегі өндіріс пен қуат көрсеткіштері, тәуелсіздік жылдарындағы дағдарыс және қайта құрылымдау, жылу және су электр станцияларының үлесі, көмір энергетикасы мен қоршаған ортаға қатысты мәселелер қамтылады.

14. Кристалданудың физика-химиялық негіздері мен фазалық ауысу кинетикасы

    Мақалада фазалық ауысу ретіндегі кристалдану процесінің физика-химиялық заңдылықтары, жасырын жылудың бөлінуі, гомогенді және гетерогенді ұрық түзілу кинетикасы, кристалдардың қалыпты және қабатты өсу тетіктері, сондай-ақ массалық кристалдану режімдері мен дәнекерлеу жігіндегі сызаттану құбылыстары қарастырылған.

15. Механика, молекулалық физика және электростатика негіздері

    Материалда механикалық қозғалыс пен оның кинематикалық және динамикалық сипаттамалары, энергия мен импульстің сақталуы, салыстырмалылық теориясының негізгі қағидалары, молекулалық физика мен термодинамика заңдары және электростатиканың бастапқы ұғымдары жүйеленеді. Сондай-ақ газдардағы жылу, масса және импульс тасымалының механизмдері қарастырылып, олардың электр өрісіне қатысты негізгі ұғымдары енгізіледі.

16. Ас содасын кептіруге арналған барабанды кептіргіш

    Кептірудің мақсаты мен тәсілдері, кептіргіштерді жіктеу және барабанды аппараттардың құрылымы сипатталады. Ас содасын кептіруге арналған жобалық есепте бастапқы деректер, ауа мен жылу балансы, барабанның өлшемдері мен беріктігі, калорифер, жылу оқшаулағыш қабат және пайдалану шығындары қарастырылады. Есептің кейбір формулалары мен нәтижелері берілмеген, ал кейбір мәндер мәтінде өзара сәйкес емес; көрсетілген деректер сол күйінде беріледі.

17. Денелердің ішкі энергиясы және термодинамикалық үдерістер заңдылықтары

    Мақалада затты құрайтын бөлшектердің қозғалысы мен өзара әсерлесуінен туындайтын ішкі энергия ұғымы жан-жақты қарастырылады. Ұғымның ғылымға енгізілу тарихы, идеальды және нақты газдар үшін есептеу заңдылықтары, еркіндік дәрежесіне байланысты айырмашылықтары талданады. Сонымен қатар, термодинамиканың бірінші бастамасы, газдың механикалық жұмысы, жылу мөлшерінің әртүрлі процестердегі есептелуі және тұйық жүйелердегі жылулық тепе-теңдік теңдеуі сипатталады.

18. Коллоидтық химия: дисперсті жүйелер мен олардың қасиеттері

    Коллоидтық химия дисперсті жүйелердің түзілуін, құрылымын, беттік құбылыстарын және тұрақтылығын зерттейді. Онда дисперсті фазаның өлшемі мен меншікті беті, адсорбция, броундық қозғалыс, диффузия, осмос пен седиментация, зольдерді алу және тазарту, коагуляция мен пептизация, құрылымдану, суспензиялар, эмульсиялар, көбіктер, аэрозольдер, ұнтақтар және беттік-активті заттардың мицеллалары қарастырылады. Бұл құбылыстар тағам өндірісі мен суды тазарту сияқты практикалық салаларда маңызды.

19. Карбон қышқылдары және олардың туындылары

    Карбон қышқылдарының құрылысы, жіктелуі, қышқылдығы, физикалық қасиеттері мен алыну жолдары қарастырылады. Құмырсқа, сірке, пропион, жоғары қаныққан және қанықпаған, ароматты және екі негізді қышқылдардың мысалдары, сондай-ақ күрделі эфирлер мен карбоксилат тұздарының атаулары, реакциялары және қолданылуы қамтылады.

20. Сұйықтар мен қатты денелердің құрылысы, қасиеттері және шекаралық құбылыстары

    Сұйықтар мен қатты денелердің молекулалық құрылысы, беттік керілуі, кристалдық және аморфтық күйі, электрлік қасиеттері мен жылулық мінезі қарастырылады. Сұйық пен қатты дене шекарасындағы жұғу, мениск, капиллярлық және осмостық құбылыстар түсіндіріледі. Соңында құлап келе жатқан металл шарик арқылы сұйық тұтқырлығының температураға тәуелділігін өлшеу әдісі мен тәжірибе деректері беріледі.