Іздеу нәтижелері

295 нәтиже

1. Қазақстандағы суармалы егіншілік пен мелиорацияның тарихи дамуы және келешегі

   Мақалада мелиорация ұғымы, әртүрлі табиғи-климаттық аймақтардағы жерді жақсарту ерекшеліктері және Қазақстан мен Орталық Азиядағы суармалы егіншіліктің тарихы қарастырылады. Патшалық Ресей кезеңіндегі кедергілер, 1918 жылғы Түркістанды суландыру жөніндегі тарихи декреттің мәні, топырақтану ғылымының бастаулары мен кеңестік ирригациялық жобалар жан-жақты талданады. Сонымен қатар еліміздегі суармалы жер көлемін арттыру мүмкіндіктері мен өзен суларын тиімді пайдалану келешегі баяндалады.

2. Қоғамдық құбылыстарды танудағы статистика ғылымының негіздері мен әдістемелік даму белестері

   Мақалада статистика ғылымының этимологиялық бастаулары, тарихи қалыптасу кезеңдері, зерттеу пәні мен әдістемесі жан-жақты қарастырылады. Сондай-ақ статистикалық зерттеудің бақылау, топтау және талдау сатылары, пәнаралық байланыстары мен заманауи бейнелеу статистикасының ерекшеліктері баяндалады.

3. Терапиялық стоматологияның тарихи негіздері және стоматологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру қағидалары

   Мақалада терапиялық стоматологияның қалыптасу тарихы, балалар стоматологиясы мен ортодонтияның дамуына үлес қосқан көрнекті ғалымдардың еңбектері, Қазақстандағы мамандар даярлау мен ғылыми бағыттар баяндалады. Сонымен қатар еліміздегі стоматологиялық көмек көрсетуді реттейтін нормативтік-құқықтық актілер, емханалар мен бөлімшелердің құрылымы, ауыз қуысы ауруларының алдын алу кабинеттерінің жұмысы, терапиялық бөлмені жабдықтау талаптары және бекітілген медициналық құжаттама жүйесі толық қамтылған.

4. Психологияның пәні, әдістері, салалары және Қазақстанда дамуы

   Психология адамның психикасын, психикалық үдерістерін, күйлері мен қасиеттерін зерттейді. Мәтінде психологияның тарихи қалыптасуы, сана мен психиканы бейнелеу теориясы арқылы түсіндіру, психикалық құбылыстарды жіктеу және оларды зерттеу әдістері қарастырылады. Сондай-ақ психологияның ғылымдар жүйесіндегі орны, қолданбалы салалары, негізгі теориялық бағыттары және Қазақстандағы даму тарихы баяндалады.

5. Химияның дамуы, өнеркәсіптегі рөлі және қоршаған ортаға әсері

   Химияның ежелгі тәжірибелік бастаулары мен қазіргі қоғамдағы орны, шикізатты тиімді пайдалану, жаңа материалдар синтездеу және өндіріс технологияларын жетілдіру қарастырылады. Сонымен бірге химия өнеркәсібінің салалары, Қазақстандағы өндіріс пен химиялық машина жасау, топырақты химиялық мелиорациялау және химиялық ластануды азайту жолдары сипатталады.

6. Мәдениет тарихы мен теориясы: әлемдік және қазақ мәдениетінің дамуы

   Мәдениет ұғымының қалыптасуы, құрылымы мен қызметтері, мәдениеттану мектептері және ежелгі дәуірден қазіргі заманға дейінгі әлемдік, орыс және қазақ мәдениеттерінің дамуы қарастырылады. Материал мәдени мұра, дін, өнер, тіл, тарихи сабақтастық, отаршылдық пен тоталитаризмнің ықпалы, ұлттық мәдени бірегейлік және дәстүр мен жаңашылдық арасындағы қайшылықтарға назар аударады.

7. Көнетүркі руна жазу мәдениеті: ескерткіштердің таралу кеңістігі мен ғылыми зерттелуі

   Мақалада ерте орта ғасырлардағы түркі халықтарының жазу мәдениеті, оның ішінде көнетүркі руна жазуының қалыптасуы, қолданылу аясы мен тарихи маңызы жан-жақты қарастырылады. Жазу үлгілерінің тарихи деректерде көрініс табуы, әліпби құрамы мен «руна» ұғымының мәні талданады. Енисей, Орхон алқаптарындағы аса ірі қағандық ескерткіштердің табылуы, оларды В. Томсен мен В.В. Радловтың оқу кілтін табу арқылы зерттеуі және түркітану ілімінің дамуы баяндалады. Сонымен қатар Қазақстан мен Орталық Азия аумағындағы Талас, Жетісу, Сыр, Ертіс және Жайық бойынан анықталған тастағы, металдағы, қыштағы, ағаштағы және қағаздағы руналық мұралардың нақты деректері қамтылады.

8. Экологиялық проблемалардың экономикалық қырлары

   Қоғам мен табиғаттың өзара тәуелділігі, экология ғылымының қалыптасуы және Қазақстандағы экологиялық-экономикалық мәселелер қарастырылады. Өнеркәсіптік ластану, табиғи ресурстарды игеру, Арал мен Каспий маңындағы өзгерістер, қарусыздану, халықаралық ынтымақтастық, кедейлік пен ақпараттық индустрияның дамуы талданып, экологиялық қауіпсіздікті нығайтуға арналған шаралар ұсынылады.

9. Социологиялық ойдың қалыптасуы мен дамуы

   Социологияның ежелгі әлеуметтік-философиялық бастауларынан дербес ғылымға айналып, классикалық және қазіргі кезеңдерде институттануына дейінгі тарихы қарастырылады. Қытай, антикалық, ортағасырлық Шығыс пен Еуропа ойшылдарының қоғам, мемлекет, билік, әділет, еңбек және адам қарым-қатынасы туралы ілімдері, сондай-ақ Жаңа дәуірдегі қоғамдық келісім, құқық, прогресс және мемлекеттің табиғаты жөніндегі тұжырымдар талданады. Социологияның қалыптасуына эмпирикалық зерттеу, әлеуметтік заңдылықтарды іздеу және ғылыми әдіснаманы орнықтыру қажеттігі негіз болғаны түйінделеді.

10. Экономикалық теорияның даму тарихы және меншік қатынастарын жекешелендірудің қазақстандық тәжірибесі

    Мақалада экономикалық теорияның қалыптасу тарихы, физиократтар мектебінің құндылық пен байлық туралы көзқарастары, Роберт Манделлдің оңтайлы валюталық аймақтар концепциясы және оның Еуропалық одақтың бірыңғай валютасына әсері баяндалады. Сонымен қатар бұрынғы социалистік жүйеден нарықтық экономикаға өту жағдайындағы мемлекеттік меншікті жекешелендірудің маңызы, Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру үдерісінің үш негізгі кезеңі, институционалдық қайта құрулар мен нормативтік-құқықтық базаның қалыптасу жолдары жан-жақты қарастырылады.

11. Қазақстандағы психология ғылымы: дамуы, даярлау және қоғамдық маңызы

    Психология психиканың дамуы мен көріністерін, оған ми қызметі және қоғамдық қатынастардың ықпалын зерттейді. Қазақстандағы психология ғылымының тарихи қалыптасуы, көрнекті зерттеушілер мен ғылыми мектептердің еңбегі, зерттеу инфрақұрылымы мен маман даярлаудағы қиындықтар қарастырылады. Психологиялық сауаттылық, кәсіби көмекке қолжетімділік, жастардың субъектілігін дамыту және интернетке тәуелділіктің ықтимал зардаптары да сөз болады.

12. Қазақ әдебиетінің 1960–1990 жылдардағы дамуы

    1960–1990 жылдары қазақ әдебиетінің проза, поэзия, драматургия, сын және әдебиеттану салаларында өркендеуі, көркемдік ізденістері мен қоғамдық ойды бейнелеу ерекшеліктері қарастырылады. Кезең әдебиетіне шынайы өмірді, адам психологиясын, соғыс қасіретін, ұлттық болмысты және адамгершілік мәселелерін терең суреттеу тән болды.

13. Этнология: этностар, әлем халықтары және қазақтың дәстүрлі мәдениеті

    Этнологияның пәні мен даму тарихы, этногенез, халықтарды антропологиялық, тілдік, шаруашылық-мәдени және діни тұрғыдан жіктеу қарастырылады. Әлем аймақтарының халықтары мен мәдениеттеріне шолу жасалып, қазақ халқының этникалық құрамы, шаруашылығы, қолөнері, киіз үйі, киімі, салт-дәстүрлері, ойындары мен тағамдары сипатталады; пәнді оқытуға арналған тақырыптар, оқу жұмысы және бағалау тәртібі жинақталған.

14. ХХ ғасырдағы мәдениеттану ғылымының негізгі мектептері мен даму концепциялары

    Мақалада ХХ ғасырдағы мәдениеттану ғылымының қалыптасу жолдары, мәдениет философиясынан дербес пән ретінде бөлініп шығу алғышарттары мен оның басты мектептері жан-жақты талданады. Қоғамдық-тарихи бағыттың көрнекті өкілдері Освальд Шпенглер мен Арнольд Тойнбидің жергілікті мәдениеттер мен өркениеттер циклділігі жайлы көзқарастары сараланады. Сонымен қатар мәдениеттанудың үш негізгі концепциясы, Питирим Сорокиннің құндылықтарға негізделген әлеуметтік-мәдени динамика теориясы және Карл Ясперстің адамзаттың тарихи-рухани тұтастығын негіздейтін белдеулік уақыт тұжырымдамасы қарастырылады.

15. Ақпарат теориясы, өлшеу бірліктері және есептеу техникасының даму эволюциясы

    Мақалада қазіргі ақпараттық қоғамның қалыптасу үдерісі, ақпарат ұғымының табиғаты мен оның өлшем бірліктері қарастырылады. Сондай-ақ Клод Шеннонның ақпараттық теориясы, информатика ғылымының салалары, ақпараттық технологиялардың құралдық құрылымы және есептеу техникасының Блез Паскальдан бастап бесінші буын ЭЕМ-деріне дейінгі эволюциялық даму тарихы толық баяндалады.

16. Қазақ тілі морфологиясының теориялық негіздері, сөз құрылымы және сөз таптары жүйесі

    Қазақ тіл біліміндегі морфология ғылымының негізгі ұғымдары, сөздердің құрамы мен сөз таптарының жіктелуі қарастырылады. Тілдегі сөз формаларын жасаудың синтетикалық және аналитикалық амалдары, күрделі сөздер мен лексикаланған тіркестердің табиғаты, сондай-ақ қазақ морфологиясының 30-жылдардан бергі қалыптасу, даму тарихы мен ғалымдардың ғылыми зерттеулері баяндалады.

17. Неотомизм ілімінің дүниетанымдық негіздері мен философиялық жүйесі

    Мақалада католик шіркеуінің ресми дүниетанымдық тұғырнамасы саналатын неотомизм ілімінің қалыптасу тарихы, басты идеялары мен негізгі ұстанымдары жүйелі түрде талданады. Фома Аквинскийдің схоластикалық философиясының жаңғыртылу себептері, сенім мен ақылдың, дін мен ғылымның өзара қатынасы, болмыс туралы метафизикалық теория және білім иерархиясы кеңінен қарастырылады. Сонымен қатар ілімнің адам еркіндігі, адамгершілік мұраттар, әлеуметтік даму жолдары және өркениетаралық бейбіт қатар өмір сүру қағидаттарына қатысты көзқарастары жан-жақты сарапталады.

18. Қажым Жұмалиев және Махамбеттану мәселелері

    Қажым Жұмалиевтің қазақ әдебиеті мен фольклорды зерттеуге қосқан үлесі, XVIII–XIX ғасыр әдебиетін жүйелеуі және Махамбет Өтемісұлының өмірі мен поэзиясын тарихи, жанрлық әрі көркемдік қырларынан зерделеуі қарастырылады. Махамбет пен Исатай Тайманұлы бастаған көтерілістің жер мен алым-салыққа байланысты экономикалық және рухани себептері, барысы мен салдары, ақын жырларының күрескерлік мазмұны, жанрлары, өлең құрылысы мен көркемдік тілі талданады.

19. Мұхтар Әуезовтің фольклортанушылық мұрасы

    Мұхтар Әуезовтің қазақ фольклорын жинау, жариялау және ғылыми тұрғыдан зерттеудегі қызметі оның өмір жолы мен зерттеушілік көзқарасының эволюциясы аясында қарастырылады. Мақалада 1920-жылдардағы алғашқы ізденістері, «Әдебиет тарихы» еңбегі, Л.Соболевпен бірлескен 1939 жылғы очеркі, эпос пен айтысты жанрлық тұрғыдан талдауы, сондай-ақ 1948 және 1960 жылдардағы «Қазақ әдебиеті тарихы» басылымдарына қосқан үлесі қамтылады.

20. Темперамент және психология ғылымының салалары мен зерттеу әдістері

    Мақала темпераменттің даралық қасиет ретіндегі мәнін, тарихи түсіндірілуін және жүйке жүйесімен байланысын сипаттайды. Сангвиник, холерик, флегматик, меланхолик типтерінің ерекшеліктері, оларды тәрбиелеу қағидалары, психология ғылымының негізгі салалары және бақылау, эксперимент, тест сияқты зерттеу әдістері баяндалады.