Іздеу нәтижелері

601 нәтиже

1. Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасы: Қожа Ахмет Ясауи, Арыстан баб және Жошы хан кесенелері

   Қазақстанның мәдени мұрасының тарихи және рухани маңызы, «Мәдени мұра» бағдарламасының нәтижелері, Қожа Ахмет Ясауидің ілімі мен Түркістандағы кесенесінің сәулеттік-жамағаттық қызметі, Арыстан баб кесенесінің құрылысы мен аңыздары және Жошы хан күмбезінің сәулеті, археологиялық олжалары мен тарихи орны баяндалады. Құрылыстардың даталары мен кейбір деректеріндегі белгісіздік, айырмашылықтар сақталады.

2. Дін социологиясы: әлеуметтік құбылыс, символдық жүйе және қоғамдағы қызметі

   Дін социологиясы дінді әлеуметтік феномен әрі институт ретінде зерттеп, діни топтардың қалыптасуын, сенім мен ритуалдардың қоғамға ықпалын және діннің әлеуметтік бірлікке, қақтығысқа, өзгеріске қатысын талдайды. Еңбекте дінге берілетін субстанционалдық және функционалдық анықтамалар, оның басқа ғылымдармен байланысы, қалыптасу тарихы мен зерттеу әдістері, сакральдік пен профандық, магия мен ритуал, сондай-ақ Белланың діни жүйелердің бес типі қарастырылады.

3. Шоқан Уәлихановтың дүниетанымы мен қоғамдық-саяси көзқарастары

   Шоқан Уәлихановтың өмірі, білім алуы, ғылыми-зерттеу қызметі және философиялық, ағартушылық әрі қоғамдық-саяси көзқарастары қарастырылады. Оның халықты білімге жетелеу, экономикалық және әлеуметтік реформаларды қолдау, отаршыл әкімшілік пен қоғамдағы теңсіздікті сынау ұстанымдары, сондай-ақ тарих, этнография, география және әдебиет салаларына қосқан үлесі баяндалады.

4. Оңтүстік Қазақстан облысындағы ішкі саясат, білім беру және мемлекеттік қызметке кадр іріктеу

   Оңтүстік Қазақстан облысының ішкі саясат басқармасының құрылуы, құқықтық мәртебесі, міндеттері мен бөлімдерінің қызметі қарастырылады. Сондай-ақ 2005–2008 жылдардағы орта және жоғары білім туралы көрсеткіштер, білім беру жүйесіндегі мәселелер мен мемлекеттік қызметтің қағидалары, лауазымдары және кадр іріктеу тәртібі сипатталады.

5. Қазақ сөз өнерінің тарихи көкжиегі: көне жазба мұралардан халықтық салт-дәстүрге дейін

   Мақалада қазақ әдебиеті тарихының бастаулары, түркі тектес халықтардың ежелгі мәдени-тілдік ортақтығы мен жазба дәстүрі қарастырылады. ХІІІ–ХV ғасырлардағы Алтын Орда мен Хорезм кезеңінің көрнекті туындылары, оның ішінде «Кодекс куманикус» сөздігі, Хорезмидің «Мұхаббат-наме» және Құтбтың «Хұсрау мен Шырын» дастандары талданады. Сонымен бірге тарихи шежірелер мен ауыз әдебиетінің жазба сөз өнеріне тигізген ықпалы жан-жақты баяндалады.

6. Көне Қосөзен өркениетінің сәулеті мен бейнелеу өнері

   Көне Қосөзен мәдениетінің табиғи-географиялық ортасы, құрылыс материалдарының өзіндік ерекшелігі және өнер дамуының негізгі кезеңдері жан-жақты баяндалады. Шумер, Аккад, Вавилон және Ассирия дәуірлеріндегі монументалды сәулет, салттық мүсіндер, жеңіс ескерткіштері, зиккураттар, Хаммурапи заңдар стелласы мен Иштар қақпасының көркемдік сипаты толық талданады.

7. Шығыстың дәстүрлі наным-сенімдері мен ұлттық діни жүйелері

   Мақалада Шығыс халықтарының дәстүрлі ұлттық діндері мен иудаизмнің тарихи, рухани және қоғамдық негіздері қарастырылады. Индуизмнің Веда дәстүрімен сабақтастығы, үш құдай түсінігі мен Вишнудың аватарлары, Конфуцийдің мемлекет басқару мен этикалық жүйесі, даосизмнің болмыс туралы философиялық қағидалары сипатталады. Сонымен бірге жапондық синтоизмнің қалыптасуы мен түрлері, иудаизмнің бірқұдайлық ілімі, Тора мен Талмуд мәтіндерінің мәні, қасиетті мекендері, мерекелері және бұл конфессияның Қазақстан тарихындағы орны толық баяндалады.

8. Ноғай Ордасы: құрылуы, саяси тарихы және Еуразия халықтарына ықпалы

   Ноғай Ордасының қалыптасуы мен ішкі саяси дамуы, Еуразиядағы мемлекеттермен байланысы, шаруашылығы және мәдениеті қарастырылады. Маңғыт тайпасының шығу тегі мен көші-қоны, Едіге мен оның ұрпақтарының билігі, Мәскеу және Қазақ хандығымен күрделі қатынастар, сондай-ақ ноғайлардың көрші халықтардың этникалық және мәдени дамуына қосқан үлесі қамтылады.

9. Мемлекет нысаны және құқықтың негіздері мен нысандары

   Мемлекет нысанының басқару түрі, мемлекеттік құрылым және саяси режим сияқты құрамдастары, олардың қалыптасуына ықпал ететін географиялық, тарихи, экономикалық, ұлттық және діни жағдайлар қарастырылады. Монархия мен республиканың, унитарлық мемлекет, федерация мен конфедерацияның ерекшеліктері сипатталады. Сондай-ақ құқық негіздерінің мазмұны, құқық нысандарының түрлері және нормативтік-құқықтық актілерді дамыту бағыттары түсіндіріледі.

10. Мемлекет нысаны: басқару, аумақтық құрылым және саяси режим

    Мемлекет нысаны басқару тәртібі, аумақтық ұйымдасу және саяси режим арқылы сипатталады. Оған қоғамның экономикалық, мәдени, тарихи, географиялық, ұлттық және діни ерекшеліктері әсер етеді. Мақалада монархия мен республиканың түрлері, унитарлық мемлекет, федерация мен конфедерация, сондай-ақ демократиялық және демократияға қарсы режимдердің белгілері қарастырылады; Қазақстанның мемлекеттік құрылысы мен президенттік институтының қалыптасуы баяндалады.

11. Құқықтық мемлекет: теориясы, құқық нормалары және Қазақстандағы дамуы

    Құқықтық мемлекет идеясының ежелгі дәуірден қазіргі заманға дейінгі қалыптасуы, оның құқық үстемдігіне, адам құқықтарына, билікті бөлуге және мемлекет пен азаматтың өзара жауапкершілігіне негізделген белгілері қарастырылады. Құқық пен құқықтық нормалардың ұғымы, қызметтері мен құрылымы түсіндіріліп, діни нормалардың қоғамдық қатынастардағы орны сипатталады. Қазақстандағы мемлекеттік биліктің жіктелуі, конституциялық дамудың негізгі кезеңдері, билік тармақтарының өзара іс-қимылы және құқықтық реформаны жетілдіру жолдары талданады.

12. Мораль, этика және кәсіптік қызметтегі адамгершілік нормаларының жүйесі

    Мораль мен этика қоғамдық қатынастарды, құндылықтар жүйесін және адам мінез-құлқын реттейтін негізгі салалар саналады. Олар дескриптивті, концептуалды және нормативті әдістермен зерттеліп, бағалау, танымдық, дүниетанымдық, тәрбиелік және реттеушілік қызметтерді атқарады. Адамгершіліктің дамуы жазадан бастап жалпыға бірдей қағидаларға дейінгі 6 сатыдан тұрады. Бизнес саласында діни нормалар, И. Бентамның утилитаризмі, И. Канттың деонтикалық ілімі және Д. Ролздың әділеттілік қағидалары басты рөл атқарады. Кәсіби қызметте, әсіресе медицинада дәрігерлік құпиядан бастап жаңа технологиялық трансплантацияға дейінгі өзекті нормалар жеке, кәсіби және әлемдік деңгейде реттеледі.

13. Дін әлеуметтануы және қазіргі Қазақстандағы конфессияаралық ахуалдың дамуы

    Мақалада діннің қоғамдағы әлеуметтік институт ретіндегі мәні, құрылымы мен негізгі функциялары, сондай-ақ дін әлеуметтануының қалыптасу тарихы жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар кеңестік кезеңдегі дін саясаты, Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы заңнамалық базасы, дәстүрлі исламның қайта түлеуі, шетелдік миссионерлік ұйымдардың белсенділігі мен дін саласын құқықтық тұрғыдан жетілдіру мәселелері талданады.

14. Бахаи сенімі: қалыптасуы, ілімі және Қазақстандағы дамуы

    Бахаи сенімінің XIX ғасырдағы Иранда пайда болуы, Баб пен Бахаулланың өмірі және ілімнің негізгі қағидалары қарастырылады. Дін бір Құдайды, діндер мен адамзаттың бірлігін, ақиқатты дербес іздеуді, ғылым мен діннің үйлесімін, білім мен әлеуметтік әділеттілікті қолдайды. Сондай-ақ бахаи қауымдарының басқару жүйесі, ғибадаттары және Орталық Азия мен Қазақстандағы тарихи дамуы, кеңестік қуғын-сүргіннен кейінгі қайта ұйымдасуы мен қоғамдық қызметі баяндалады.

15. XVI–XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы

    XVI–XVII ғасырларда Қазақ хандығының аумағы Қасым ханнан бастап кеңейіп, бірнеше билеушінің тұсында нығайды. Хақназар, Тәуекел, Есім, Жәңгір және Тәуке хандардың ішкі-сыртқы саясаты, көрші мемлекеттермен қатынасы, жоңғарлармен күресі және құқықтық тәртіпті қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Сондай-ақ хандықтың басқару жүйесі, көшпелі және егіншілік шаруашылығы, қолөнері, діни нанымдары, ауызша және жазба мәдениеті сипатталады.

16. Кемел Ақышев және Қазақстан археологиясының қалыптасуы

    Кемел Ақышевтің өмір жолы, ғылыми қызметі және Қазақстан археологиясына қосқан үлесі қарастырылады. Бесшатыр мен Есік қорымдарын зерттеу, «Алтын адамның» табылуы, Отырар мен Бұзоқ қалаларындағы жұмыстар, ерте қоғамдардың шаруашылығы мен мемлекеттілігіне қатысты тұжырымдар баяндалады.

17. XIX ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстан: отарлық реформалар, көтерілістер, экономика және құқық

    1867–1868 жылдардағы әкімшілік реформалардың отарлық мақсаттарын, басқару мен жер қатынастарына енгізген өзгерістерін, діни-ағарту саясатын және оған қарсы 1868–1869 жылдардағы Орал мен Торғай, 1870 жылғы Маңғыстау көтерілістерін қарастырады. Сондай-ақ Қазақстанның жалпыресейлік экономикаға тартылуы, банк-несие жүйесі мен көлік қатынастарының дамуы, мемлекет және құқық тарихының кезеңдері мен 1991 жылғы тәуелсіздікке қатысты қорытынды қамтылады.

18. ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы Моңғолияның мемлекеттілік жолы мен халықаралық мәртебесі

    Мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Моңғолияның саяси, әлеуметтік және халықаралық даму тарихы баяндалады. Елдің ішкі және сыртқы болып бөлінуі, ламаистік буддизмнің қоғамдағы рөлі, 1911 жылғы ұлттық дербестікке ұмтылыс пен үштік келісімдер қарастырылады. Сондай-ақ қытай басқыншылығына қарсы күрес, 1921 жылғы халық революциясы, халық республикасының құрылуы, социалистік бағыттағы қайта құрулар, жаппай саяси қуғын-сүргін және Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы геосаяси үдерістер мен тәуелсіздіктің түпкілікті мойындалуы жан-жақты баяндалған.

19. Сақ мәдениеті және ежелгі өркениеттердің дүниетанымы мен өнері

    Мақалада өркениет пен мәдениет ұғымдарының арақатынасы, сақтардың көшпелі шаруашылығы, әлеуметтік құрылымы, діни нанымдары мен ғұрыптары қарастырылады. Сондай-ақ Римнің сәулет өнері мен қалалық құрылысы, мүсіні мен кескіндемесі, үнді философиясының дәстүрлі және діни сипаты, Ежелгі Қытайдың археологиялық мәдениеттері, саяси тарихы, қолөнері, жазуы, ғылымы мен дүниетанымы сипатталады. Сақтардың ежелгі грек, үнді және қытай өркениеттерімен байланысы жөніндегі деректер үзінді әрі біркелкі емес.

20. Саясаттану ілімінің даму тарихы, мәні және негізгі зерттеу қағидаттары

    Мақалада саясат ұғымының көпқырлы мәні, оның шығу тегі мен мазмұндық құрылымы жан-жақты талданады. Ежелгі өркениеттерден бастау алып, Жаңа заман мен капитализм дәуірі арқылы дамыған саяси ойдың тарихи кезеңдері сараланып, саясаттанудың дербес академиялық ғылымға айналу үдерісі баяндалады. Саяси жүйенің шешуші функциялары, зерттеу әдістемелері және азаматтардың құқықтық әрі саяси мәдениетін қалыптастырудағы рөлі дәйекті түрде ашып көрсетілген.