Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Әлемдік діндер: тарихы, ілімдері және қоғамдағы орны

   Мақала дінтанудың міндетін және әлемдік діндер ұғымының өлшемдерін қарастырып, буддизм, ислам, христиандық, зороастризм мен даосизмнің пайда болуы, негізгі ілімдері, рәсімдері және қоғамға ықпалын сипаттайды. Діннің жеке мінез-құлық пен мемлекеттік саясатқа ықпалы туралы мысалдар да қамтылған.

2. Мәдениет және қазақтың ұлттық мәдениеті: тарихы, сұхбаты мен даму жолдары

   Мәдениет адамның және қоғамның қалыптасуындағы рөлін, ұғымның тарихи өзгеруін, тілмен, дінмен және өркениетпен байланысын қарастырады. Мәдениеттер сұхбаты, дәстүрлі қазақ мәдениетінің тарихи бастаулары, ұлттық сәйкестік, мәдени саясат пен тарихи мұраны сақтау мәселелері талданады.

3. Діннің шығуы, алғашқы түрлері және діни культ

   Діннің пайда болуы жөніндегі теологиялық және ғылыми-дінтанулық түсініктер, мифтік дүниетаным мен ертедегі діни нанымдар, мемлекеттік діндердің қалыптасуы және Египет, Иран, Рим, славян діндері қарастырылады. Сондай-ақ культтің нысандары, субъектілері, құралдары, рәміздері және адамның психологиялық әрі қоғамдық өміріндегі қызметі сипатталады.

4. Қоғамдағы рухани құндылықтардың жалпыадамзаттық және ұлттық негіздері

   Рухани құндылықтардың философиялық түсінігі, жіктелуі мен тұлға қалыптастырудағы орны қарастырылады. Қазақтың ұлттық дүниетанымы мен мәдениетіндегі құндылықтардың тарихи негіздері, діни және адамгершілік бағдарлары, сондай-ақ қоғамдық өзгерістер жағдайындағы маңызы ашылады.

5. Қазіргі қазақ қоғамындағы дәстүрлі құндылықтардың рөлі

   Дәстүрлі құндылықтардың қоғам тұрақтылығы мен ұрпақтар сабақтастығындағы орны, Қазақстандағы рухани бағдар мәселелері және радикалды идеологияның алдын алудағы рөлі қарастырылады. Дін мен зайырлылықты өзара тең ұстаным ретінде пайымдау, қазақтың рухани мұрасын жаңғырту және білім беру мен діни институттарды тиімді пайдалану жөніндегі ұсыныстар жүйеленеді.

6. Мәдениеттану негіздері: мәдени кеңістік, таңбалар жүйесі және ұлттық код

   Мақалада мәдениеттің мәні, оның адамды қалыптастырушы және танымдық қызметтері, мәдениеттану пәнінің қалыптасу тарихы мен құрылымы қарастырылады. Сондай-ақ мәдениет тілі, белгілер жүйесі және қазақ тілі мен ұлттық ділдегі мәдени кодтың маңызы жан-жақты баяндалады.

7. Дін мен мәдениеттің өзара ықпалдастығы және қазақ мәдениетіндегі ислам мұрасы

   Діннің мәдени құндылықтарды, қоғамдық тәртіпті, өнер мен ұлттық бірегейлікті қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Ислам өркениетінің ғылым мен мәдениетке қосқан үлесі, мәдениеттің сабақтастығы, дін социологиясының зерттеу салалары, қазақтың тілдік және дәстүрлік мұрасы, Ясауи ілімінің тарихи ықпалы талданады. Сондай-ақ діни өнердің түрлері мен ислам өнеріндегі каллиграфия және бейнелеу мәселелеріне тоқталады.

8. Ежелгі шумерлердің тілі, мәдениеті және діни дүниетанымы

   Шумерлердің сына жазуы мен әдеби мұрасы, шаруашылығы, өнері және діни түсініктері қарастырылады. Аспан, күн, су, жер, жануарлар, өсімдіктер мен ата-баба рухтарына табыну сипатталып, шумерлер мен түркілердің мәдени сабақтастығы туралы пайымдар келтіріледі; олардың бір бөлігі болжам ретінде берілген.

9. Қазақстандағы діни қатынастар және мемлекеттік басқару

   Қазақстандағы зайырлы мемлекеттік билік, діни бірлестіктер және жергілікті өзін-өзі басқарудың байланысы қарастырылады. Мемлекет пен діннің тарихи және қоғамдық рөлі, Шалқар ауданындағы ішкі саясат қызметі, конфессиялық құрам мен діни ұйымдар туралы келтірілген деректер, сондай-ақ діни экстремизмнің алдын алу және басқару тетіктерін жетілдіру жөніндегі ұсыныстар қамтылады.

10. Шоқан Уәлиханов: ғалым, ағартушы және қазақтың рухани мұрасын зерттеуші

    Шоқан Уәлихановтың өмір жолы, білімі, қызметі мен ғылыми зерттеулері, соның ішінде Қашғария сапары баяндалады. Оның қазақ халқының тарихы, мәдениеті, поэзиясы, шешендік өнері және ұлттық психологиясы туралы көзқарастары, сондай-ақ дін мен адам санасының қалыптасуы жөніндегі пайымдары қарастырылады.

11. Қазақ әдебиетіндегі нәзирагөйлік пен Зар заман ағымы

    Нәзирагөйлік дәстүрі мен Зар заман поэзиясының тарихи қалыптасуы, теориялық сипаты және қазақ әдебиетіндегі орны қарастырылады. Алтын Ордадан ХІХ–ХХ ғасыр басына дейінгі нәзира үлгілері, аймақтық мектептері мен көрнекті ақындары, сондай-ақ Зар заман жырларындағы отаршылдыққа қарсылық, рухани дағдарыс және діни сарын талданады.

12. Ислам өркениетіндегі ғылым, рухани кемелдік және шариғаттың қос қыры

    Ислам танымында ғылым мен зерттеу басты парыздардың бірі саналады. Ислам өркениеті еркін ой мен ғылыми ізденістің арқасында өркендеп, әлемдік дамуға зор үлес қосты, ал кейінгі тоқырау ғылым мен білімнен қол үзу салдарынан туындады. Сопылық дүниетаным болмыс мәнін тануға, ихсан ұғымына және толық адам мәртебесіндегі рухани жетекшілікке негізделеді. Шариғат ұғымы діннің өзгермейтін сыртқы үкімдері мен тарихи-құқықтық пәтуалар жиынтығы болып екіге ажыратылады, ал фанатизм мен догматизм қоғамдық дамуға кедергі келтіреді.

13. Көркем бейненің танымдық, эстетикалық және тәрбиелік мәні

    Көркем әдебиет өмірді танытып, оқырманның дүниетанымы мен сезімін байытады, мінез-құлқы мен көзқарасына ықпал етеді. Көркем образ шындықты жинақтап әрі даралап бейнелейді; оның романтикалық, реалистік, эпикалық, лирикалық, драмалық, юморлық, сатиралық, фантастикалық және трагедиялық түрлері бар. Өнердің танымдық және тәрбиелік қуаты оның эстетикалық әсерімен тығыз байланысты.

14. Рухани мәдениет: мәні, түрлері және қазақ мәдениетіндегі көріністері

    Рухани мәдениет қоғамдық сана, құндылықтар, нормалар мен шығармашылық мұра арқылы адам мен қоғамның дамуына ықпал етеді. Мақалада оның материалдық мәдениетпен байланысы, көшпелі мәдениеттің синкретті сипаты, архаизм мен мәңгүрттік типтер, мәдениеттің нормалық, танымдық, реттеуші және белгілік қызметтері, сондай-ақ ауызша дәстүр мен жеке тұлғаны қалыптастырудағы рөлі қарастырылады.

15. Көркем шығармадағы сюжет теориясы және әдеби аударма тарихы

    Мақалада әдеби шығармадағы сюжет ұғымы, оның өмірлік қақтығыстармен байланысы, құрылымдық сатылары мен кейіпкер характерін ашудағы маңызы қарастырылады. Сонымен бірге көркем аударманың мәдениет пен ұлттық әдебиет дамуындағы орны және қазақ аударматану ғылымының тарихи қалыптасу мәселелері талданады.

16. Мартин Хайдеггер онтологиясындағы болмыс, жаттану және ештеңе мәселелері

    Мақалада Мартин Хайдеггердің іргелі онтологиясы, болмыс пен адам арасындағы байланыс, феноменологиялық әдіс ерекшеліктері қарастырылады. Сондай-ақ күнделікті өмірдегі жаттану мен «das Man» ұғымы, тілдің мәнсізденуі, дәстүрлі метафизиканы қайта қарау және болмыстың ештеңе арқылы ашылуы жан-жақты талданады.

17. Қазақ ойшылдары мұрасындағы ар-ұждан, жүрек және шынайы ерлік тағылымы

    Мақалада ХVІІІ ғасырдағы тарихи оқиғалар аясында қалыптасқан Бұқар жырау шығармашылығы, Шәкәрім Құдайбердіұлының ар-ұят мәселесіне арналған поэтикалық мұрасы және Абай Құнанбайұлының он төртінші қара сөзіндегі жүрек пен қайрат, шынайы батырлық пен адамгершілік қасиеттері терең талданады.

18. Қазақстандағы діни ахуал, діни бостандық және конфессияаралық келісім

    Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін діни сенім бостандығы кеңейіп, діни бірлестіктер мен конфессиялар саны артты. Мәтінде діни ұйымдардың құқықтық жағдайы, исламның тарихи орны мен қазіргі қызметі, миссионерлік және дәстүрлі емес ағымдар, экстремизмнің таралуына ықпал ететін әлеуметтік жағдайлар талданады. Қоғамдық тұрақтылықты сақтау үшін дінаралық диалог, білім беру, өзара құрмет және заң аясындағы алдын алу шараларының маңызы көрсетіледі.

19. Дін әлеуметтануы, исламтану және дін мен мәдениеттің байланысы

    Дін әлеуметтануының зерттеу нысаны, әдістері мен негізгі бағыттары, оның Батыс және мұсылман әлеміндегі дамуы қарастырылады. Дін философиясы, теология және исламтану салаларының өзара байланысы, ислам ғылымдарының бағыттары және діннің мәдениетке ықпалы баяндалады. Қазақстанда дінтану зерттеулерін дамыту қажеттігі де талқыланады.

20. Қожа Ахмет Яссауи мен Мәшһүр Жүсіп Көпеев мұрасындағы сопылық дүниетаным және рухани кемелдену

    Мақалада Қожа Ахмет Яссауи мен Мәшһүр Жүсіп Көпеев мұрасындағы сопылық пәлсапаның негіздері, адам болмысының қос қыры, нәпсіні ауыздықтау мен кемел адамға жету сатылары, сондай-ақ қоғамдық күйзелістерді рухани сабырлылық пен сынақтар арқылы тазару арқылы еңсеру мәселелері талданады.