Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қазақ хандығы дәуіріндегі шешендік өнер және дала ойшылдарының тарихи мұрасы

   Мақалада қазақ мәдениетіндегі сөз шешендігінің мәні, халықтық теңеулер мен көркемдеу дәстүрі, сондай-ақ тарихи кезеңдерде өмір сүрген Асан қайғы Сәбитұлы мен Жиренше шешеннің қоғамдық рөлі, шығармашылық мұрасы және олар туралы сақталған тағылымды аңыздар талданады.

2. Азаматтық қоғам: мәні, құрылымы және даму шарттары

   Азаматтық қоғам мемлекеттен тәуелсіз қоғамдық ұйымдар мен қатынастардан құралып, адамдардың ортақ және жеке мүдделерін білдіруге мүмкіндік береді. Оның экономика, әлеуметтік-саяси және рухани салалардағы құрылымы, мемлекеттік билікпен байланысы, Қазақстандағы институттардың сипаты, жергілікті өзін-өзі басқарудың міндеттері және қоғам мүшелерін қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Азаматтық қоғам демократияға қажет болғанымен, ол әлеуметтік мәселелерді жалғыз өзі шеше алмайды; заң үстемдігіне сүйенген мемлекетпен өзара толықтырушы қатынас орнатуы қажет.

3. Қоғам: мәні, құрылымы және даму заңдылықтары

   Қоғам — адамдардың бірлескен өмірі мен қызметіне, әлеуметтік байланыстары мен қатынастарына негізделген тұтас жүйе. Оның құрылымы, материалдық және рухани салалары, үздіксіз дамуы, әлеуметтік топтар мен саясатпен байланысы қарастырылады. Қоғам туралы философиялық көзқарастар, тарихи материализм мен қоғамдық-экономикалық формациялар, сондай-ақ бос уақыт, молшылық және тәуекел қоғамы ұғымдары қамтылады.

4. Қоғамдық сана, ұлттық код және дүниетаным негіздері

   Мақалада жеке және қоғамдық сананың қалыптасу жолдары, ұлттық код пен рухани болмыстың мәні, қазақ дүниетанымының өзіндік ерекшеліктері және олардың тұлға мен әлеуметтік ортаны дамытудағы маңызы қарастырылады.

5. Құқық социологиясы және құқық шығармашылығының әлеуметтік факторлары

   Құқық социологиясы құқық жүйесін әлеуметтік институт ретінде, оның нормаларының пайда болуын, қызметін және қоғамдық мінез-құлыққа ықпалын зерттейді. Мақала құқық салалары мен социологиялық зерттеу әдістерін, құқық туралы классиктердің көзқарастарын, Қазақстандағы сауалнама мысалдарын, соның ішінде жерге жеке меншік пен өлім жазасына қатысты пікірлерді қарастырады. Сондай-ақ құқық шығармашылығына әсер ететін саяси-құқықтық, ұлттық, экономикалық, экологиялық, географиялық, демографиялық және мәдени-психологиялық факторларды сипаттайды.

6. Қожа Ахмет Ясауи философиясындағы әлем, адам және рухани кемелдену

   Қожа Ахмет Ясауи дүниетанымы әлем мен барлық жаратылысты Алланың құдіретінің көрінісі деп түсіндіреді. «Диуани хикмет» адамның өзін тануын, жүрек тазалығын, нәпсіні тежеуді, Аллаға махаббатты және адамға мейірім көрсетуді рухани кемелденудің негізі ретінде ұсынады. Шариғат, тариқат, ақиқат және мағрифат жолдары арқылы баяндалған бұл ілім Абай мен Шәкәрім ойларымен сабақтастырылып, түркілік руханият, ұлттық сана және қазіргі қоғамдағы адамгершілік мәселелерімен холықтырылады.

7. Абай Құнанбайұлы: өмірі, қоғамдық ойы мен философиясы

   Абай Құнанбайұлының өмір жолы, әдеби және музыкалық мұрасы, ел басқару тәжірибесі, білім көздері мен философиялық көзқарастары қарастырылады. Сондай-ақ Семей кітапханасының ақынның дүниетанымына ықпалы және ақын шәкірті Шәкәрім Құдайбердіұлының тегі, балалық шағы мен шығармашылық жолы баяндалады.

8. Қазақстанның жаңғыру кезеңдері және рухани жаңарудың басты бағыттары

   Мақалада Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі алғашқы екі жаңғыру толқынының нәтижелері, соның ішінде «Қазақстан-2030» стратегиясы мен елорда құрылысының тарихи рөлі баяндалады. Үшінші жаңғырудың ерекшеліктері, рухани жаңарудың мәні, ұлттық кодты сақтау мен қоғамдық сананы жаңғыртудың басты алты бағыты жан-жақты талданады. Сондай-ақ заманауи өзгерістерге бейімделудің мемлекет келешегі үшін маңызы қарастырылады.

9. Қорқыт Ата мұрасындағы дүниетанымдық сабақтастық пен тәрбиелік қағидалар

   Мақалада көне түркі дүниетанымының көрнекті ойшылы, сазгер әрі ағартушы Қорқыт Атаның рухани мұрасы жан-жақты талданады. Оның нақыл сөздеріндегі өмірдің мәні, уақыттың өткінші сипаты, адамгершілік пен тектілік өлшемдері қарастырылады. Сонымен қатар ұрпақтар сабақтастығы, отбасындағы ата-ана мен бала арасындағы тәлім-тәрбие, әйел затының қадір-қасиеті және ел бірлігін сақтауға арналған өсиеттер жүйеленген. Ойшылдың далалық этика мен адамзаттық құндылықтарға негізделген пәлсапалық көзқарастары бүгінгі күн тұрғысынан сараланады.

10. Әбіш Кекілбаев шығармаларындағы тарихи тұлғалар мен көркемдік таным көкжиегі

    Мақалада Әбіш Кекілбаевтың қаламгерлік шеберлігі, кейіпкерлер психологиясын ашу ерекшелігі және шығармаларындағы тарихи тұлғалардың көркемдік табиғаты қарастырылады. Жазушының «Күй», «Ханша - дария хикаясы», «Аңыздың ақыры» және «Шыңырау» туындыларындағы дала батырлары, айбынды әміршілер мен қарапайым еңбек адамдарының тағдыры, билік пен өнердің тайталасы, гуманистік пәлсапасы жан-жақты талданады.

11. Тұлға және даралық: әлеуметтік-психологиялық сипаттамалар

    Адамның биологиялық және әлеуметтік қырлары, индивид, тұлға мен даралық ұғымдары, тұлғаның қалыптасуы мен рухани дамуы қарастырылады. Сондай-ақ сезім мен эмоция, ерік, қабілет, темперамент және мінездің қасиеттері, түрлері мен қалыптасу шарттары түсіндіріледі.

12. Қожа Ахмет Йасауи поэзиясы мен ілімінің түркі әдебиеті мен руханиятындағы орны

    Қожа Ахмет Йасауидің өмірі туралы деректердегі белгісіздік, сопылық ілімінің негізгі ұстанымдары және оның түркі мәдениетіне ықпалы қарастырылады. «Диуани хикметтің» идеялық мазмұны, тілі мен мәтіндік нұсқалары, зерттелу тарихы және «Мират-ул Қулубтағы» шариғат, тарихат, хақиқат түсініктері талданады.

13. Әлеуметтік лингвистика, тіл мен қоғам және «қазақ әйелі» концептісі

    Мақалада лингвистиканың тіл, белгі және медиа-мәтінді зерттеуі, поэтика мен тіл білімінің әдіснамалық байланысы, тілдің әлеуметтік-мәдени қызметі мен тілдік ахуал мәселелері қарастырылады. Әлеуметтік лингвистиканың пәні мен объектісі түсіндіріліп, «қазақ әйелі» концептісін гендерлік және антропоөзектік бағыттар арқылы зерттеудің маңызы баяндалады.

14. Адам еркінің психологиялық құрылымы және іс-әрекетті жүзеге асыру кезеңдері

    Мақалада адамның еріктік амалдарының қалыптасу үдерісі, мақсат қою мен жоспарлаудың интеллектуалдық қырлары жан-жақты талданады. Тілек пен қалаудың арақатынасы, түрткілер күресі, тоқтамға келу және оны іске асыру сатылары сипатталып, ерік-жігер сапаларының жіктемесі мен олардың адамгершілік мәні қарастырылады.

15. Сана мен сезімнің қалыптасуы және психологиялық ерекшеліктері

    Санада еңбек, қоғамдық өмір, тіл және тарихи тәжірибенің атқаратын рөлі, сананың құрылымы мен өзіндік сана қарастырылады. Сондай-ақ сезім мен эмоцияның табиғаты, рецепторлар, сезім теориялары, сезім түрлері және олардың адам әрекеті мен ағзасына ықпалы сипатталады.

16. Тіл, таңба және сұхбат: гуманитарлық танымдағы ұғыну мәселесі

    Мақалада дискурс ұғымының философиялық және тілдік мәні, рухани мәдениеттің таңбалық болмысы мен гуманитарлық танымдағы ұғыну мәселесі жан-жақты қарастырылады. Тілдің өзгермейтін құрылым ретіндегі дәстүрлі көзқарасы мен күнделікті сөйлеудегі көпмағыналылық салыстырылып, В. Дильтей, Х.-Г. Гадамер және М. Бахтиннің герменевтикалық ілімдері талданады.

17. Қоғамдық өмірдегі саясаттың мәні, басқару тетіктері және даму заңдылықтары

    Мақалада саясаттың қоғамдағы рөлі, билік институттарының қалыптасу негіздері мен басқару әдістері жан-жақты талданады. Саяси құндылықтардың жіктелуі, әртүрлі ғылыми бағыттардағы анықтамалар, көшбасшылық қасиеттер мен жастар тәрбиесінің өзекті мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар, тарихи мысалдар негізінде саяси мақсаттар мен оған жету құралдарының өзара байланысы, саяси авантюризмнің қоғам үшін қауіпті зардаптары баяндалады.

18. Қазақ халқының рухани мұрасы және дәстүрлі салт-жоралғылары

    Мақалада қазақ халқының рухани болмысын айқындайтын екі жүзге жуық салт-дәстүр мен әдет-ғұрыптың танымдық мәні, ислам дінімен ұштасқан жоралғылар, отбасылық және қауымдық өмір салты, некелік кәделер мен айтыс өнері жүйелі баяндалған.

19. Қазақ әдебиетіндегі әйел тағдыры және дәстүрлі отбасы құндылықтары

    Қазақ әдебиетіндегі әйел бейнесі қоғамдағы өзгерістермен, әйел теңдігімен және ұлттық тәрбиемен сабақтастыра қарастырылады. Тарихи тұлғалар мен «Ақбілек», «Күлпаш», «Күнекейдің жазығы», «Алтын сақина», «Бәйбіше-тоқал» тәрізді шығармалар арқылы әйелдің рухани әлемі, қоғамдық орны және отбасы қатынастары талданады. Негізгі ой — әйел тағдыры мен отбасы құндылықтары халықтың адамгершілік қалпымен және ұлттың болашағымен тығыз байланысты.

20. Қазақ прозасы: қоғамдық сана және сыншылдық көзқарас

    Қазақ прозасының қалыптасуы мен жанрлық дамуы ұлттық фольклорлық-поэтикалық дәстүрлермен, аудармамен және орыс, батыс әдебиетінің ықпалымен сабақтастырылады. Қоғамдық сана, ұлттық бірегейлік пен жаңғыру мәселелері қарастырылып, ХХ ғасыр басындағы сыншыл реализмнің ерекшеліктері және Бауыржан Момышұлының әскери әдебиет пен көркем сын туралы пікірлері талданады.