Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Тарихи сананың қоғамдық мәні мен ұлттық жад сабақтастығы

   Мақалада тарихи сана ұғымының ғылыми айналымға енуі, оның адам болмысы мен ұлттық бірегейлікті қалыптастырудағы негізгі рөлі жан-жақты қарастырылады. Қоғамның тобырға айналмауы үшін тарихи жад пен моральдық нормалардың маңызы, Тәуелсіз Қазақстандағы мемлекеттік бастамалар, сондай-ақ М.Х. Дулати, М. Қашғари, Қадырғали Жалаиыри және Ш. Уәлиханов сынды ғалымдардың отандық тарих ғылымына қосқан үлесі сараланады.

2. Адам болмысындағы ізгілік өлшемдері мен өнердің көркемдік табиғаты

   Этикалық ілімнің қалыптасу жолы, Аристотель айқындаған ізгіліктер жүйесі мен адам мұраттары адамның мінез-құлқы мен рухани болмысын айқындайды. Мораль мен адамгершілік ұғымдарының философиялық мәні, Гегель мен Кант концепциялары, сондай-ақ өнердің табиғаты, адам дамуындағы рухани қызметі және оның кеңістіктік-уақыттық өлшемдерге негізделген негізгі топтары сараланады.

3. Философияның мәні, адам санасы және дүниетаным негіздері

   Философияның мәні даналыққа деген сүйіспеншілік пен болмыстың жалпы заңдылықтарын тану арқылы ашылады. Адам санасы мен психикасының өзара байланысы тұлғаның әлеуметтік белсенділігін айқындаса, дүниетаным адамның мінез-құлқы мен өмірге көзқарастар жүйесін қалыптастырады. Философия дүниеге көзқарастық және методологиялық қызмет атқара отырып, бүкіл әлемнің ең ауқымды әрі іргелі мәселелерін тұтастай зерттейді.

4. Көркем сөздің бейнелілік сипаты мен поэтикалық құралдары

   Мақалада көркем әдебиет тілінің қоғамдық мәні, сөз өнеріндегі бейнелілік пен эстетикалық сипат жан-жақты қарастырылады. Тілдің ажарлау тәсілдері (интонация, аллитерация, ассонанс, эпитет, теңеу), сөз мағынасын құбылту амалдары (метафора, кейіптеу, аллегория, символ, метонимия, синекдоха, ирония, сарказм, гипербола, литота, гротеск, табу, перифраз, эвфемизм) және сөйлем құрылысын айшықтау құралдары (арнау, қайталау, антитеза, градация, инверсия, эллипсис, параллелизм) нақты мысалдармен дәйектеліп талданады.

5. Рухани құндылықтар, дін және ұлттық өзіндік сана

   Мақала рух пен жан ұғымдарының философиялық және діни түсіндірмелерін, құндылықтардың құрылымы мен қызметтерін, сүйіспеншілік пен отаншылдықтың адам өміріндегі орнын қарастырады. Исламның рухани қағидалары мен Қазақстандағы діни насихат төңірегіндегі пікірлер талданып, ұлттық өзіндік сананың тарих, тіл, мәдениет, дәстүр және ұлттық мүдделер арқылы қалыптасуы сипатталады. Рухани дамудың шарты ретінде ізгілік, жауапкершілік, ұрпақ сабақтастығы және жалпыадамзаттық ынтымақ ұсынылады.

6. Қазақ философиялық танымындағы дәстүр жалғастығы мен жаңашылдық диалектикасы

   Мақалада қазақ философиясындағы дәстүр мен жаңашылдықтың диалектикалық өзара байланысы қарастырылады. Көшпелі қазақ қоғамындағы циклдік уақыт өлшемдері, дәстүрлі наным-сенімдер мен исламның тоғысу үдерісі, батырлық дәуірдің эпостық санасы сарапталады. Сонымен қатар Асан қайғының «Жерұйық» мұраты мен «Зар заман» ағымының тарихи негіздері, отарлық идеология таңған қасаң пайымдаулардың қателігі және мәдени тұйықталуға апаратын архаизмнің қатері мен рухани мұра сабақтастығы ғылыми тұрғыдан дәйектеледі.

7. Мәдениет феноменінің мәні, тарихи дамуы және әлеуметтік қызметтері

   Мақалада мәдениет ұғымының шығу тегі, оның көне дәуірден бүгінге дейінгі семантикалық дамуы және философиялық концепциялары жан-жақты талданады. Ағартушылық кезеңіндегі және Иммануил Кант іліміндегі мәдениеттің гуманистік сипаты қарастырылып, адам мен қоғам өміріндегі басты қызметтері жүйеленеді. Мәдениеттің тұлға қалыптастыру, тарихи мұрагерлік, танымдық, реттеушілік және коммуникативтік міндеттерінің ерекшеліктері зерделенеді.

8. Қоғам және оның даму заңдылықтары

   Қоғам табиғаттан салыстырмалы дербес, еңбек пен адамдардың өзара байланыстары негізінде қалыптасқан күрделі жүйе ретінде қарастырылады. Әлеуметтік философия оның құрылымы мен тарихи дамуын, объективті заңдылықтар мен субъективті әрекеттердің, материалдық өндіріс пен әлеуметтік, саяси және рухани өмірдің байланысын түсіндіреді. Қоғамдық қажеттіліктер, өндіріс тәсілдері, өркениет сатылары, әлеуметтік қатынастар мен стратификация, этникалық қауымдастықтар және қоғамдық сана талданады.

9. Жүсіп Баласағұн философиясындағы болмыс, адам және қоғам

   «Құтадғу біліктегі» болмыс туралы түсініктер, әлемнің жаратылысы мен құрылымы, адам мен табиғаттың байланысы, Әділет, Бақыт, Ақыл және Қанағат ұстанымдары қарастырылады. Қарахан дәуірінің мәдени ортасы, шығарманың әлеуметтік-этикалық идеялары, сопылық пен ислам дүниетанымына қатысы және түркілік мұраның кейінгі ойшылдармен сабақтастығы талданады.

10. Адамның қалыптасуы және адам мен қоғамның байланысы

    Адамның биоәлеуметтік табиғаты, антропогенез бен социогенездің өзара байланысы, еңбек пен қоғамдық қатынастардың адамды қалыптастырудағы рөлі және адам туралы діни-философиялық түсініктер қарастырылады. Антропогенезге қатысты ғылыми тұжырымдар мен ежелгі дәуірден қазіргі кезеңге дейінгі адам туралы ілімдер, сондай-ақ адамның ерте тарихына қатысты деректер қамтылады.

11. Мұхтар Әуезов мұрасы және Белгібай Шалабаевтың зерттеушілік ұстанымы

    Мұхтар Әуезовтің тарихи көркем ойлауды қалыптастырған мұрасы Белгібай Шалабаев зерттеулерінің негізінде қарастырылады. Әңгімелері мен повестеріндегі халықтық бейнелер, «Қараш-Қараш» пен «Көксерек», «Абай жолы» эпопеясындағы Абайдың рухани өсуі, тарихи романның табиғаты және «Өскен өркеннің» кейіпкерлері талданады. Әуезовтің ұлттық сана мен психологияны бейнелеудегі көркемдік әдістері мен әдебиетке қосқан үлесі де сараланады.

12. Бастауыш сыныптарда өлкетану арқылы танымдық белсенділікті дамыту

    Өлкетану жұмысы бастауыш сынып оқушыларының туған жердің табиғатын, тарихын, мәдениеті мен әлеуметтік өмірін танып-білуіне жағдай жасап, танымдық қызығушылығын, зерттеу дағдыларын және шығармашылық белсенділігін дамытады. Мәтінде өлкетанудың тарихи-педагогикалық негіздері, балалардың танымдық белсенділігінің психологиялық алғышарттары, мектептегі өлкетану жұмысының мәселелері және жергілікті материалды сабақтарда, экскурсиялар мен экспедицияларда қолдану жолдары қарастырылады.

13. Неке және отбасы құқықтарын қорғаудың ұлттық әрі халықаралық тетіктері

    Мақалада неке мен отбасы ұғымдарының құқықтық мазмұны, оларды қорғаудың юрисдикциялық және бейюрисдикциялық тетіктері, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы уәкілетті органдар мен соттардың өкілеттіктері жан-жақты қарастырылады. Сонымен бірге 1948 жылғы Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының қағидаттары, 1996 жылғы АҚШ-тың «Некені қорғау туралы» федералдық заңының құрылымы мен 2013 жылғы сот практикасы сарапталады. Дүниежүзілік діндердің, соның ішінде ислам қағидаларының неке институтына көзқарасы зерделеніп, қоғамда дәстүрлі отбасылық құндылықтарды қорғаудың заңнамалық және тәрбиелік шаралары баяндалады.

14. Философия, адам және қоғам туралы дүниетанымдық мәселелер

    Философия дүниенің негізі мен таным мүмкіндігін, адамның табиғи және әлеуметтік мәнін, қоғамның құрылымы мен тарихи дамуын зерттейді. Мәтін дүниетанымның күнделікті және теориялық деңгейлерін, мифология, дін мен философияның арақатынасын, адам туралы философиялық көзқарастар эволюциясын және қоғамдық болмыс пен сананың байланысын қарастырады. Философиялық ізденіс адамды ақиқатқа, жауапкершілікке, ізгілік пен парасатқа бағдарлайды.

15. Ғұмар Қараш мұрасындағы ұлттық публицистика және қоғамдық мүдде

    Мақалада Алаш қайраткері, ақын әрі публицист Ғұмар Қараштың XX ғасыр басындағы қоғамдық-саяси, мәдени-ағартушылық қызметі мен баспасөз беттерінде жарияланған еңбектері жан-жақты қарастырылады. Оның мақалаларындағы отаршылдыққа қарсы өткір сын, көшпеліліктен отырықшылыққа көшу, ана тілі мен әдеби тілді жетілдіру, елдік мәселелерді съезд арқылы шешу туралы идеялары талданып, қалам күшімен ұлт болмысын қорғаудағы тарихи рөлі баяндалады.

16. Махаббат философиясы

    Махаббаттың адамгершілік және рухани мәні, сезім мен ақылдың байланысы, махаббат пен ғашықтықтың айырмасы, ер мен әйел табиғаты, философиялық түсініктері және әдебиеттегі көрінісі қарастырылады. Достық, адалдық, жауапкершілік пен өзара сыйластық шынайы сүйіспеншіліктің негіздері ретінде сипатталады.

17. Құқықтық сана және құқықтық мәдениет

    Құқықтық сананың мәні, құрылымы, түрлері мен міндеттері және оның құқықтық реттеуге ықпалы қарастырылады. Құқықтық мәдениеттің заңға құрметпен қарау, әлеуметтік-құқықтық белсенділік және материалдық әрі рухани құндылықтарды игеру арқылы қалыптасуы түсіндіріледі; мәдениет әлеуметтануының зерттеу аясы мен негізгі бағыттары баяндалады.

18. Сана, бейнелеу және тіл

    Сана объективті дүниенің адам миындағы шығармашылық бейнесі ретінде қарастырылады. Мәтінде сананың миға, танымға, еңбек пен тілге тәуелділігі, бейнелеудің өлі және тірі материядағы түрлері, саналы және санасыз психикалық әрекеттер, өзіндік сана мен ұлттық сана-сезімнің қалыптасуы баяндалады.

19. Мәдениет тарихы мен теориясы: әлемдік және қазақ мәдениетінің дамуы

    Мәдениет ұғымының қалыптасуы, құрылымы мен қызметтері, мәдениеттану мектептері және ежелгі дәуірден қазіргі заманға дейінгі әлемдік, орыс және қазақ мәдениеттерінің дамуы қарастырылады. Материал мәдени мұра, дін, өнер, тіл, тарихи сабақтастық, отаршылдық пен тоталитаризмнің ықпалы, ұлттық мәдени бірегейлік және дәстүр мен жаңашылдық арасындағы қайшылықтарға назар аударады.

20. Қазақ шешендік сөздерінің жанрлық сипаты және көркемдік тағылымы

    Мақалада қазақ шешендік өнерінің халық ауыз әдебиетіндегі орны, оның тарихи қалыптасуы мен ауызша таралу жолдары жан-жақты қарастырылады. Шешендік сөздердің мазмұндық жіктелуі (арнау, толғау, дау түрлері) мен құрылымдық пішіндері (термелі және пернелі сөз) талданып, олардың көркемдік-поэтикалық сипаты ашылады. Сондай-ақ шешендердің сөз сайысындағы шеберлігі, ел тарихындағы батыр-билердің рөлі және бұл мұраның Абайдан бастап қазақ жазушыларының шығармашылығына тигізген әсері баяндалады.