Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қазақ ақын-жырауларының философиялық дүниетанымы

   Қазақ жыраулық поэзиясындағы философиялық ой, елдік пен бірлік идеялары Шалкиіз, Ақтамберді, Бұқар, Тәтіқара және Шал ақын мұрасы арқылы қарастырылады. Олардың шығармаларында көшпелі өмір, туған жер, адамгершілік, ерлік, қоғамдық жауапкершілік пен тарихи кезеңнің қайшылықтары бейнеленеді; зар заман поэзиясымен рухани сабақтастығы да көрсетіледі.

2. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы: фольклортанушы, ақын және гуманист ойшыл

   Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының өмір жолы мен әдеби мұрасы, қазақ фольклорын жинап, сақтауға қосқан үлесі, қолжазбаларының құрамы және гуманистік, ағартушылық ойлары қарастырылады. Оның Бұқар жырау мұрасын жеткізудегі еңбегі, халық ауыз әдебиетінің жанрларын жүйелеуі, аңыз-дастандары мен тәлімдік туындылары талданып, Абай шығармашылығымен тақырыптық және көркемдік үндестігі көрсетіледі.

3. Адам іс-әрекетінің психологиялық құрылымы және ойынның дамудағы мәні

   Мақалада адам іс-әрекетінің психологиялық құрылымы, қажеттіліктер мен мотивтердің өзара байланысы, сондай-ақ мақсат қалыптастырудың мәні қарастырылған. Сонымен бірге іс-әрекеттің негізгі түрлеріне, әсіресе балалық шақтағы ойынның танымдық, тұлғалық және әлеуметтік маңызына кеңінен талдау жасалған.

4. Қазақтың дәстүрлі әні мен күй өнері

   Қазақтың ән және аспаптық дәстүрі, халық әндерінің тарихи, көркемдік, поэзиялық әрі музыкалық сипаттары, айтыс пен күй айтысының үлгілері және лирикалық әндердің мазмұны мен әуен құрылысы қарастырылады.

5. Абай мұрасы: алғашқы зерттеушілер, поэзиясы және адам танымы

   Абай туралы алғашқы мақалалардан бастап ақынның өлеңдері мен қарасөздеріндегі негізгі идеяларға дейінгі танымдық желі қарастырылады. Абайдың әдебиет пен тілге қосқан үлесі, ағартушылық және қоғамдық сыншылдығы, толық адам ілімі, жан, ақыл, жүрек, махаббат, өлім және Жаратушыны тану мәселелері талданады.

6. Жас ұрпаққа адамгершілік және патриоттық тәрбие берудің кешенді негіздері

   Мақалада жаһандану кезеңінде жас ұрпаққа адамгершілік және отансүйгіштік тәрбие берудің теориялық әрі әдіснамалық мәселелері талданады. Ұлттық идея мен мемлекеттік идеологияның байланысы, қоғамдағы теріс құбылыстарды еңсеру жолдары, жоғары мектептегі тәрбие жүйесін басқару құрылымы және педагогикалық үдерістің тарихи негіздері қарастырылады.

7. Түркі халықтарының ғашықтық дастандары: жанры, сюжеті және нұсқалары

   Қазақ және түркі халықтарына ортақ ғашықтық жырлардың жанрлық сипаты, зерттелу тарихы, сюжеттері мен мотивтері қарастырылады. «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» және «Қыз Жібек» жырларының нұсқалары салыстырылып, шығыстық сюжетке, аймақтық оқиғаларға және тарихи жағдайларға негізделген дастандардың ерекшеліктері талданады. Жырлардың ауызша таралу барысында өзгеріп, жергілікті тарих пен қоғамдық мәселелерді бойына сіңіретіні көрсетіледі.

8. Абай, Шоқан Уәлиханов, Зигмунд Фрейд және Фридрих Ницшенің идеялары

   Мақала Абайдың ағартушылық және адамгершілік философиясын, Шоқан Уәлихановтың ғылыми-ағартушылық қызметі мен қоғамдық көзқарастарын, Фрейдтің психоанализ теориясын және Ницшенің ерік, мораль, шығармашылық пен аса күшті адам туралы түсініктерін қарастырады.

9. Қоғамдық даму барысындағы адам мұраттары мен құндылықтар жүйесінің трансформациясы

   Мақалада тарихи дәуірлердегі адам мұраттарының өзгеру барысы, қазіргі қоғамда рухани құндылықтардың әлсіреп, материалдық және экономикалық тәуелсіздіктің бірінші орынға шығуы талданады. Сондай-ақ ХХ ғасыр соңында туған жастардың батыстық өмір салтына бейімделуі, жаңа кәсіби бағдары және қоғамда ортақ идеологияны қалыптастыру қажеттілігі қарастырылады.

10. Қожа Ахмет Ясауи дүниетанымы мен діни-имандылық тағылымы

    Қожа Ахмет Ясауидің өмірі мен мұрасы, түркі-ислам мәдениеті мен сопылық дүниетанымдағы орны, «Диуани хикметтің» әдеби сипаты және хикметтеріндегі адамгершілік, білім, иман, махаббат, сабыр мен діни төзімділік идеялары қарастырылады. Өмірбаянына қатысты деректер мен туған-өлген жылдар жөніндегі әртүрлі болжамдар қатар беріліп, Ясауи ілімінің адамды рухани кемелдікке, қоғамды ынтымақ пен әділетке бастайтын қырлары ашылады.

11. Бала тәрбиесіндегі рухани-адамгершілік құндылықтар және өзін-өзі тану негіздері

    Мақалада өскелең ұрпақтың өзін-өзі тануы мен өзіндік санасын дамыту, жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды қалыптастыру, ақпараттық құралдардың бала мінез-құлқына әсері, сондай-ақ мектеп пен отбасы ықпалдастығындағы әлеуметтік-педагогикалық қолдау тетіктері жан-жақты қарастырылады.

12. Жұматай Сабыржанұлының сатирасы, журналистикасы және тіл туралы ойлары

    Жұматай Сабыржанұлының журналистік жолы, қоғам мен билікті сынға алған сатирасы, қазақ тіліне деген жанашырлығы және қаламгерлік ұстанымы баяндалады. Оның отбасы, шығармашылық мұрасы, күнделік жазбалары мен батасы арқылы адамдық болмысы және тәуелсіз баспасөзге қосқан үлесі ашылады.

13. Салауатты өмір салты: денсаулықты сақтау және қалыптастыру

    Салауатты өмір салты дене, психикалық, рухани және әлеуметтік саулықтың өзара байланысына негізделеді. Оны қалыптастыруда қозғалыс, тиімді тамақтану, гигиена, шынығу, психологиялық саулық пен зиянды әдеттердің алдын алу маңызды. Денсаулыққа жеке дағдылармен қатар әлеуметтік-экономикалық жағдай мен қоршаған орта да ықпал етеді; отбасы, білім беру ұйымдары, медицина және бұқаралық ақпарат құралдары бұл іске бірге атсалысуы қажет.

14. Жастардың рухани-адамгершілік мәдениетін қалыптастыру

    Рухани-адамгершілік мәдениеттің мазмұны, гуманизмнің теориялық негіздері және жастарды тәрбиелеудегі отбасы, білім беру ұйымдары мен қоғамның рөлі қарастырылады. Түркістандағы 100 студент арасында жүргізілген сауалнама нәтижелері сипатталып, жастардың адамгершілік мәдениетін дамытуға арналған ұсыныстар беріледі.

15. Абай Құнанбайұлы: ақын, ағартушы және ойшыл

    Абай Құнанбайұлының өмір жолы, ел басқару ісіне араласуы, өлеңдері мен қара сөздеріндегі ағартушылық және адамгершілік ойлары, орыс классиктерінен аудармалары және дүниетанымы қарастырылады. Оның шығармалары білімді, әділеттілікті, еңбек пен арлы мінезді дәріптеп, қазақ қоғамының әлеуметтік қайшылықтарын бейнелейді.

16. Философиялық ойлау және Қазақстан қоғамының рухани жаңғыруы

    Философияның пәні, негізгі қызметтері мен адам өміріндегі маңызы қарастырылады; Дерек Джонстонның философия тарихына арналған еңбегіндегі ойшылдар мен идеялар таныстырылады. Қазақстандағы рухани жаңғыру бағдарламасының мақсаттары, жобалары мен негізгі қағидалары, ұлттық сана мен бірегейліктің орны және діни радикализмнің алдын алу мәселелері талданады. Соңғы бөлімде Шәкәрім Құдайбердіұлының «Үш анық» еңбегіндегі таным, өлімнен кейінгі тіршілік және ұждан туралы түсініктер баяндалады.

17. Қожа Ахмет Ясауи ілімі және түркі дүниетанымы

    Қожа Ахмет Ясауидің сопылық ілімі түркі дүниетанымымен сабақтасып, исламдық руханияттың, адамгершілік пен тақуалықтың таралуына ықпал етті. Хикметтері, тариқаты және шәкірттері арқылы қалыптасқан дәстүр Түркістанды рухани орталыққа айналдырып, қазақ ойшылдарының мұрасына әсер етті. Мәтінде Ясауи іліміндегі рухани жетілу мен кемел адам түсінігі, сондай-ақ түркі қоғамының өркендеуіндегі білім мен ғылымның рөлі де қарастырылады.

18. Философиядағы адам мәселесі

    Адам философияда табиғи әрі әлеуметтік тіршілік иесі, саналы еңбек пен мәдениеттің жасаушысы және қоғамдық қатынастардың субъектісі ретінде қарастырылады. Әртүрлі дәуірлер мен ілімдер жан, ақыл, сезім, еркіндік, еңбек, бақыт және қоғамның адам өміріндегі орнын әрқалай түсіндіреді. Адамның даралығы мен тұлғалығы, биологиялық және әлеуметтік өлшемдерінің байланысы, антропогенез бен әлеуметтену де осы мәселенің өзекті қырлары болып табылады.

19. Қазақстандағы білім беру: ұлттық құндылықтар, мектеп және даму міндеттері

    Білім беру әлеуметтік әділдікке, өмір сапасына, елдің экономикалық қуаты мен рухани қауіпсіздігіне ықпал ететін ұлттық саясаттың өзегі ретінде қарастырылады. Мектептегі балаға субъект ретінде қарау, педагогикалық басқаруды жаңарту, мемлекеттік және қоғамдық басқаруды ұштастыру, білімге қолжетімділік пен таңдау еркіндігін қамтамасыз ету мәселелері талданады. Сонымен бірге жаһандану жағдайында ұлттық мазмұнды сақтау, ауыл мектептерінің мүмкіндігін арттыру, мұғалімдердің біліктілігі мен білім инфрақұрылымын дамыту, тиімді ұлттық модель таңдау қажеттігі негізделеді.

20. Қазақстандағы азаматтық қоғам және адам мен азаматтың конституциялық мәртебесі

    Мақала Қазақстан азаматтығының саяси-құқықтық мәнін, конституциялық құқықтар мен міндеттерді, шетел азаматтарының мәртебесін және азаматтық қоғамның демократиямен байланысын қарастырады. Азаматтардың ерікті бірлестіктері, мүдделік топтар, қоғамдық ұйымдар, БАҚ, дін мен мәдениеттің рөлі, сондай-ақ Қазақстандағы азаматтық қоғамның тарихи қалыптасуы мен 1990-жылдардағы дамуы сипатталады.