Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қоғам және жеке тұлға: қоғамдық құрылым, қызмет және даму идеялары

   Қоғам адамдардың бірлескен өмірі мен өзара қатынастарының жүйесі ретінде сипатталады. Мақала қоғам түрлерін, оның негізгі қызметтерін және табиғатты қорғаудағы рөлін қарастырып, қоғам туралы түсініктердің аңыздық бастауларынан философиялық ілімдерге дейінгі дамуын, соның ішінде Асан қайғы, әл-Фараби, Ыбырай Алтынсарин мен Абайдың көзқарастарын баяндайды.

2. Абай поэзиясындағы арнау өлеңдер

   Абай поэзиясының реалистік, халықтық және ағартушылық негіздері, арнау өлеңдерінің жанрлық сипаты мен көркемдік қызметі талданады. Ақынның сатиралық арнаулары қоғамдық мінездерді жинақтап бейнелесе, Оспан мен Әбдірахманға арналған жоқтау жырлары жеке қайғыны адамгершілік, үміт және халықтық мұраттармен ұштастырады.

3. Тұлға мінезінің психологиялық табиғаты, құрылымы және қалыптасу заңдылықтары

   Мақалада мінездің психологиялық мәні, оның адамның сыртқы ортамен белсенді қарым-қатынасы мен әлеуметтік тәрбие барысында қалыптасу жолдары баяндалады. Тұлғаның негізгі сапалары, дара және типтік мінез бітістерінің өзара бірлігі, сондай-ақ отансүйгіштік, мақсаткерлік, борыш, мейірімділік, адалдық пен достық сияқты ізгі қасиеттердің сипаты жан-жақты талданады.

4. Махамбет Өтемісов: халық көтерілісінің жыршысы

   Махамбет Өтемісовтің өмірі мен Исатай Тайманов бастаған көтерілістегі орны, хан-сұлтандарға қарсы күресі, халық теңдігі туралы көзқарастары және поэзиясының көркемдік сипаты қарастырылады. Оның жырлары Нарын табиғатын, Исатай батырдың бейнесін және бұқараның азаттық мұратын бейнелеп, қазақ поэзиясындағы жауынгерлік рухты күшейтті.

5. Тіл, қоғам және жазудың тарихи дамуы

   Тілдің қоғамдық табиғаты мен қоғаммен байланысы, пиктографиялық, идеографиялық, буындық және әріптік жазулардың қалыптасуы мен ерекшеліктері қарастырылады. Сондай-ақ көне түркі руникалық жазуының зерттелуі мен таралуы және Ахмет Байтұрсыновтың араб графикасын қазақ тіліне бейімдеу реформасы сипатталады.

6. Шығыс Қазақстанның ақын-жазушылары

   Шығыс Қазақстанмен байланысты он екі қаламгердің өмірі мен шығармашылығы: Мұхтар Әуезов пен Шәкәрім Құдайбердіұлының әдебиетке қосқан үлесі, ақындардың поэзиясы мен айтысы, жазушылардың прозасы, драматургиясы, аудармалары және соғыс тақырыбындағы туындылары қамтылады.

7. Қылмыстық саясатты қалыптастырудағы объективті және субъективті факторлар

   Мақалада қылмыстық саясаттың мазмұнын айқындайтын объективті және субъективті факторлар кешенді түрде қарастырылады. Қоғамдағы өндірістік қатынастар, саяси режим, нормативтік реттеу және өңірлік ерекшеліктермен қатар, тұлғаның құқықтық санасы, мәдениеті, мемлекет қайраткерлерінің жауапкершілігі мен қабылданатын саяси шешімдердің ықпалы сараланады.

8. Шәкәрім Құдайбердіұлының тарихи тұлғасы, пәлсапалық көзқарасы және әдеби мұрасы

   Мақалада қазақтың көрнекті ақыны, ойшылы, тарихшысы әрі аудармашысы Шәкәрім Құдайбердіұлының өмір жолы, шығармашылық тұлғасы, Абай мектебінде қалыптасуы, деизм мен рационализмге негізделген дүниетанымы, саяси қудалауға ұшырап, жазықсыз мерт болуы және оның бай әдеби мұрасының зерттелуі жан-жақты баяндалады.

9. Депрессия, өмірдің мәні және суицидтің алдын алу

   Мақалада соғыс пен тарихи қасіреттерден ада бейбіт кезеңде де күшейген депрессия мен суицид мәселесі қарастырылады. Онда әлемдік және қазақстандық статистика, күйзелістің психологиялық, әлеуметтік және биохимиялық қырлары, тәуекел топтары мен өмірге деген көзқарастың ықпалы сөз болады. Мәселені айқаймен не сауалнама санымен шектемей, ұзақ мерзімді психотерапиялық қолдау және өмір құндылықтарын түсіндіру арқылы шешу қажеттігі айтылады.

10. Қазақ тіліндегі ағылшын кірме сөздерінің сипаты және заманауи қоғамдағы қолданылу ерекшеліктері

    Мақалада қазақ тіліндегі кірме сөздер мен англицизмдердің алатын орны, олардың қоғамдық-саяси, ғылыми-техникалық, экономикалық және күнделікті тұрмыстағы рөлі жан-жақты талданады. Алаш зиялыларының қазақ терминологиясын жасаудағы тарихи тәжірибесі қарастырылып, бүгінгі жаһандану дәуіріндегі ағылшын лексикасының салалық қолданысы мен жастар сөйленісіне тигізетін ықпалы, сондай-ақ 8-сынып оқушылары арасында жүргізілген сауалнама деректері сипатталады. Тіл байлығын арттыру мен ана тілінің тазалығын сақтау арасындағы тепе-теңдік мәселелері баяндалған.

11. Қазақ дүниетанымындағы ислам және дәстүрлі құндылықтар

    Исламның Қазақстан аумағына таралуы, оның қазақтың әдет-ғұрпымен қатар қалыптасуы және отбасы, туыстық, бала тәрбиесіне қатысты дәстүрлермен байланысы қарастырылады. Сондай-ақ қазіргі Қазақстандағы діни ахуал туралы пікірлер, рухани бірлік пен имандылықты күшейтуге арналған ұсыныстар және исламның мәдениетке ықпалы баяндалады.

12. Қазақтың күй өнері және Құрманғазы Сағырбайұлының мұрасы

    Қазақтың ән-күй дәстүрінің рухани қызметі, оның тарихи дамуы мен аймақтық мектептері, Ахмет Жұбановтың музыка мұрасын зерттеп, жүйелеудегі еңбегі және төкпе мен шертпе күй дәстүрлерінің ерекшеліктері қарастырылады. Негізгі назар Құрманғазы Сағырбайұлының өмірі мен күйлеріне, олардың азаттық, халық тұрмысы, табиғат пен сезім тақырыптарын жеткізуіне аударылады. Өмірбаяндық даталар мен кейбір күйлердің шығу тарихы жөніндегі мәліметтерде өзара сәйкессіздік бар.

13. Адамзат қоғамының рухани дамуындағы философияның рөлі

    Философия дүниені, адамды және олардың өзара байланысын тұтас пайымдап, білімді жүйелейді әрі құндылықтық бағдар қалыптастырады. Оның тарихи үлгілері мифологиялық және діни дүниетанымнан Ежелгі Шығыс пен антикалық философияға, орта ғасырларға, Қайта өрлеу мен Жаңа заманға дейін дамыды. Гуманистік, танымдық, аксиологиялық, әлеуметтік, тәрбиелік және әдіснамалық қызметтері арқылы философия жеке адамның рухани қалыптасуына, қоғамды түсінуге және ғылымның дамуына ықпал етеді.

14. Мұхтар Әуезовтің шығармашылық мұрасы мен дара тұлғасы

    Мақалада ұлы қазақ жазушысы, ғалымы әрі қоғам қайраткері Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің өмір жолы, рухани ұстазы Абаймен тарихи байланысы, үш бірдей қоғамдық кезеңді бастан өткерген дүниетанымы, драмалық шығармалары мен оның шығармашылық биігі саналатын «Абай жолы» эпопеясы жан-жақты қарастырылады. Сонымен бірге суреткер мұрасының түрлі жылдардағы көптомдық жинақтары мен 20 томдық академиялық басылымының ғылыми-мәтінтанулық ерекшеліктері баяндалады.

15. Қазіргі қазақ айтысының тілі: ұлттық-мәдени және көркемдік ерекшеліктері

    Айтыс — сөз сайысы, суырыпсалмалық, ән мен орындаушылықты біріктіретін және халықтың дүниетанымы мен қоғамдық мәселелерін бейнелейтін синкретті өнер. Қазіргі айтыстың тарихи дамуы мен әлеуметтік қызметі, ұлттық-мәдени мазмұны, синонимдер, мақал-мәтелдер мен фразеологизмдер, сондай-ақ метафора, теңеу және эпитеттердің көркемдік қызметі қарастырылады.

16. Адамгершілік тәрбиесінің мәні мен қалыптастыру жолдары

    Адамгершілік тәрбие адамның ар-ұятын, мінез-құлқын, сенімі мен өзгелерге қатынасын қалыптастырады. Оның негіздері отбасында басталып, балабақшада, мектепте және күнделікті қоғамдық өмірде дамиды. Мақалада тәрбиенің міндеттері мен құралдары, ұлттық дәстүр мен рухани құндылықтардың рөлі, отбасы мен педагог ынтымақтастығы және оқу үдерісінде қолданылатын тәсілдер қарастырылады.

17. Әзірет-Сұлтан кешеніндегі діни мәтіндер және Қожа Ахмет Ясауи мұрасы

    Қожа Ахмет Ясауидің өмірі, сопылық ілімі мен әдеби мұрасы, «Диуани хикмет» және «Мирату-л-құлуб» еңбектерінің мазмұны, сондай-ақ Түркістандағы кесененің тарихы, сәулеттік құрылымы және діни жазбалары қарастырылады. Кесене фризіндегі Құранның Әнғам сүресінің 59–63-аяттары мен олардың рухани-насихаттық мағынасы сипатталады.

18. XIX ғасырдағы қазақ поэзиясы мен дәстүрлі музыка өнерінің дамуы

    Мақалада XIX ғасыр мен XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ поэзиясы мен дәстүрлі музыка мәдениетінің даму белестері жан-жақты талданады. Ұлт-азаттық көтерілістердің жалынды жыршысы Махамбет Өтемісұлы мен Шернияз Жарылғасұлынан бастап, зар заман сарынын жырлаған Дулат, Шортанбай, Мұрат сынды шайырлардың шығармашылық мұрасы қарастырылады. Сонымен қатар Біржан сал, Жаяу Мұса, Ақан сері, Балуан Шолақ бастаған сал-серілердің ән өнері, Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Ықылас, Қазанғап секілді дәулескер күйшілердің аспаптық туындылары және суырыпсалма сөз сайысы — айтыс дәстүрінің қоғамдық маңызы баяндалады.

19. Қазақ фольклорының тарихы және фольклористиканың дамуы

    Қазақ фольклоры халықтың тұрмысын, дүниетанымын, тарихын және көркем ойлауын бейнелейтін синкреттік ауызша мұра ретінде сипатталады. Оның қалыптасуына көшпелі мал шаруашылығы, қоғамдық даму, наным-сенімдер мен тарихи оқиғалар ықпал еткен. Фольклордың шығуын түсіндіретін теориялар, мифтік және діни сарындар, кеңестік дәуірдегі фольклористиканың кезеңдері және Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай Құнанбайұлы, Әбубәкір Диваев, Есмағамбет Ысмайылов сияқты зерттеушілер мен ағартушылардың еңбегі қарастырылады.

20. Ауыл мектебінде оқушыларды рухани-адамгершілікке тәрбиелеудің педагогикалық шарттары

    Ауыл оқушыларының рухани-адамгершілік тәрбиесінің мазмұны, халық педагогикасының рөлі және мектеп, отбасы мен қоғамдық ортаның ықпалы қарастырылады. Төрт мектепте 12–15 жастағы оқушылармен жүргізілген тәжірибе негізінде «Өркен» тәрбие бағдарламасы ұсынылып, оның жұмыстары мен нәтижелері сипатталады.