Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Білім беруді ізгілендіру парадигмасы және рухани-адамгершілік тәрбие үрдісі

   Мақалада Қазақстанның білім беру жүйесіндегі реформалар, білім беруді ізгілендіру мен гуманитарландырудың аксиологиялық негіздері талданады. Гуманистік парадигма аясында оқушының өзіндік дамуы, Л. С. Выготскийдің өзекті және жақын даму аймақтары туралы тұжырымдары, педагог пен білім алушы арасындағы субъект-субъектілік диалог қарастырылған. Сонымен бірге қоғамдағы рухани-адамгершілік тәрбиенің орны, оны сабақта және сыныптан тыс шараларда ұйымдастыру жолдары мен тұлғаның моральдық нормаларды меңгеруінің үш деңгейі жүйелі түрде сипатталады.

2. Жеке тұлғаның қоғамдағы дамуы мен психологиялық ерекшеліктері

   Мақалада жеке адамның әлеуметтік ортада қалыптасуы, әлеуметтік топтар мен ұжымның психологиялық мәні, әрекетке жетелейтін қажеттіліктер мен мотивтер жүйесі, сондай-ақ танымдық қызығулардың табиғаты мен түрлері жан-жақты қарастырылады.

3. Бұқар жырау: өмірі, толғаулары және әдеби мұрасы

   Бұқар жырау Қалқаманұлының XVIII ғасырдағы жоңғар шапқыншылығы кезеңіндегі қызметі, Абылай ханмен байланысы, ел бірлігі мен адамгершілік туралы толғаулары және қазақ әдебиетіндегі орны қарастырылады. Мәтінде жыраудың өмірбаянына қатысты деректердің шектеулілігі, батырлар туралы жырлары, мұрасын жинау мен зерттеудің мәселелері де баяндалады.

4. Зар заман ақындарындағы сопылық сарын

   Мақала сопылықты исламдағы ихсан ілімі, жүрек пен мінезді тазарту, нәпсімен күресу және дүниеге байланбау жолы ретінде қарастырады. Бұл ұстанымдарды Шортанбай Қанайұлы мен Дулат Бабатайұлының өлеңдерімен байланыстырып, зар заман ақындарының қоғамдағы әділетсіздік пен рухани азғындыққа қарсы көзқарасын талдайды. Қазақ даласындағы сопылық сабақтастықтың Қожа Ахмет Ясауи ілімімен байланысы және оны бүгінгі тәрбиеде жаңғырту қажеттігі де сөз болады.

5. Болмыс, материя және сана

   Болмыстың философиялық мәні мен формалары, Парменидтің онтологиялық көзқарасы, материяның объективті шындық ретіндегі сипаты, қозғалыс, кеңістік пен уақыт қарастырылады. Сондай-ақ сананың бейнелеу сипаты, оның еңбек пен тіл арқылы қалыптасуы және жеке әрі қоғамдық сана түрлері түсіндіріледі.

6. Төлен Әбдікұлы мен Дулат Исабеков прозасындағы психологизм

   Көркем психологизмнің мәні, түрлері мен қазақ әдебиетіндегі қалыптасуы түсіндіріліп, Төлен Әбдікұлы мен Дулат Исабеков шығармаларындағы кейіпкердің ішкі әлемін ашу тәсілдері қарастырылады. «Оң қол», «Парасат майданы», «Оралу», «Қонақтар», «Сүйекші», «Гауһартас», «Пері мен періште», «Бейтаныстар», «Қара шаңырақ» және «Қарғын» туындылары арқылы сана қайшылығы, адамгершілік, ұлттық мінез, махаббат пен әлеуметтік орта тартысы талданады.

7. Лингвомәдениеттанудың теориялық мәні, зерттеу бағыттары және тілдің ұлттық болмыстағы орны

   Мақалада лингвомәдениеттанудың қалыптасу кезеңдері, зерттеу нысаны мен әдіснамалық негіздері сараланады. Тіл мен мәдениеттің өзара ықпалы, этнолингвистикамен байланысы, материалдық және рухани мәдениеттің тілдік көрінісі мен мемлекеттік тілдің қоғамдағы рөлі қарастырылады.

8. Шәкәрім Құдайбердіұлы шығармашылығындағы дүниетанымдық мәселелер

   Шәкәрімнің дүниетанымының тарихи және рухани бастаулары, Абай мен қазақтың ауыз әдебиеті дәстүрімен сабақтастығы, адам, жан, ар және ұждан туралы ойлары қарастырылады. Ақын поэзиясындағы сопылық сарындар мен Шығыс шайырларына ортақ Жар, бұлбұл, гүл, көбелек, Шам, шарап бейнелерінің мағынасы, сондай-ақ оның қоғамдық көзқарасының тарихи өзгерістермен байланысы талданады.

9. Балаларды тәрбиелеудегі ата-аналардың рөлін арттыру

   Қазақстандағы отбасы институтын нығайту және балалар тәрбиесіндегі ата-аналардың жауапкершілігі мен қатысуын арттыру жолдары қарастырылады. Отбасы мен мектептің ынтымақтастығы, ата-аналарды педагогикалық ағарту, педагогтерді даярлау, отбасылық және рухани-адамгершілік құндылықтарды дамыту жөніндегі бастамалар мен білім беру және мемлекеттік органдарға арналған ұсынымдар қамтылған.

10. Қажылық, жамағат және намаздың рухани мәні

    Қажылықтың жеке рухани тазаруға, мұсылмандардың бауырластығы мен теңдігін нығайтуға, қоғамдық мәселелерді талқылауға, экономикалық және ғылыми ынтымақтастықты дамытуға ықпалы қарастырылады. Сондай-ақ жамағатпен жасалған құлшылықтың ортақ мәні, Қағбаны айнала сап түзеу бейнесі және намаз қимылдарының күнделікті еңбек қалпымен байланысы түсіндіріледі.

11. Қазіргі Қазақстандағы байлық пен кедейшілік

    Кедейшіліктің әлеуметтік-экономикалық мәні, оны зерттеу тарихы, түрлері мен өлшемдері, Қазақстандағы себептері және өмір сүру деңгейіне ықпалы қарастырылады. Байлықтың рухани және материалдық қырлары, оның қоғамдағы меншік пен әділеттілікке байланысы да сипатталады.

12. Латын әліпбиіне көшу: рухани тәуелсіздік пен түркі әлемінің жақындасуы

    Қазақ жазуының тарихи кезеңдері мен латын графикасына көшу туралы көзқарастар қарастырылады. Жаңа әліпбиді әлемдік ақпарат пен ғылымға қолжетімділік, қазақ тілін дамыту және түркі халықтарының рухани байланысын нығайту құралы ретінде бағалайды. Сонымен бірге көшуге қатысты ұсыныстар, қоғамдық пікір, сауалнама қорытындысы және қазақша афоризмдерді латын графикасымен тарату идеясы қамтылған.

13. Жеке тұлға психологиясы: құрылымы, ішкі бағыттылығы және қарым-қатынас ерекшеліктері

    Мақалада тұлғаның психологиялық табиғаты, оның адам мен индивид ұғымдарынан айырмашылығы, қалыптасу деңгейлері жан-жақты қарастырылады. Тұлғаның қоғамдағы әлеуметтік рөлдері, қатынастар жүйесі, қажеттіліктер мен жетекші түрткілердің қызметі сипатталады. Сондай-ақ қызығулардың құрылымы, дүниетаным мен сенімнің, мұрат пен талғамның тұлғалық бағдардағы маңызы, сондай-ақ адамның әлеуметтік тіршілігін қамтамасыз ететін қарым-қатынас психологиясының негіздері баяндалады.

14. Қазақ даласындағы жыраулық дәстүр және тарихи тұлғалар мұрасы

    Мақалада XV–XIX ғасырлардағы қазақ рухани мәдениеті, жыраулық институттың мемлекеттік басқару мен қоғамдық ой-пікірдегі тарихи орны жан-жақты баяндалады. Түркі өркениетіне ортақ Қорқыт атаның өміршең мұрасы, күйлері мен оның өнер тарихындағы жалғастығы терең талданады. Сондай-ақ Асан қайғы, Сыпыра, Қазтуған, Доспамбет және Бұқар жырау толғаулары арқылы көшпелілердің мемлекетшілдік мұраттары, жауынгерлік рухы және билікке батыл шындықты айту дәстүрі қарастырылады.

15. Тілдің шығуы және дамуы

    Адамзат тілінің алғаш пайда болуы мен жеке тілдердің қалыптасуы — өзара байланысты болғанымен, әр дәуірде өткен бөлек үдерістер. Тілдің шығуын түсіндіретін дыбысқа еліктеу, эмоциялық, қоғамдық шарттасу және еңбек айқайы теорияларының шектеулері талданып, тілдің еңбек, ұжымдық өмір, қатынас қажеттілігі және ойлаумен бірге қалыптасуы баяндалады.

16. ХХ ғасыр басындағы рухани ізденістер: Сұлтанмахмұт Торайғыров мұрасы және ағартушы ақындардың тарихи үнқатысуы

    Мақалада Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмір жолы, ағартушылық ізденістері мен бай әдеби мұрасы, сондай-ақ Абай дәстүрін жалғастырған Көкбай мен Әріп сынды ақындардың мектеп ашудағы еңбегі жан-жақты баяндалады. Қоғамдық өзгерістер кезеңіндегі Міржақып пен Көкбай арасындағы өлеңмен жазылған айтыстың саяси және адамгершілік мәні ашылып, Абай тағылымының тарихи рөлі көрсетіледі.

17. Қоғамның әлеуметтік құрылымы, типтері және даму заңдылықтары

    Мақалада қоғамның әлеуметтанулық ұғымы, оның ел және мемлекет түсініктерімен арақатынасы жан-жақты қарастырылады. Әлеуметтік жүйенің қарапайым деңгейден күрделі құрылымға дейінгі тарихи даму жолы, формациялық және өркениеттік теориялар сарапталады. Капиталистік жүйенің негізгі түрлері, әлеуметтік өзгерістердің эволюциялық, революциялық және реформалық сипаты, сондай-ақ қоғамдық прогресс пен регрестің көріністері тарихи және заманауи мысалдар арқылы талданады.

18. Қаржының мәні, функциялары және қаржы жүйесі

    Қаржының тауар-ақша қатынастары мен ұдайы өндірістегі орны, қоғамдық өнім мен ұлттық табысты бөлу және қайта бөлу тетігі, бөлгіштік және бақылау функциялары қарастырылады. Сондай-ақ қаржының баға, еңбекақы және кредитпен байланысы, қаржы жүйесінің негізгі буындары мен нарықтық экономика жағдайындағы қаржы ресурстарының маңызы түсіндіріледі.

19. Философия, адам және логика

    Философияның тарихи дамуы, дүниетаным ретіндегі қызметі мен негізгі мәселелері, адам және қоғамның өзара қалыптасуы, антропогенездің әлеуметтік-еңбек сипаты, материализм мен идеализм, таным мен диалектикалық әдіс, сондай-ақ логиканың философия тарихындағы орны қарастырылады.

20. Шахмет Хұсайынов драматургиясы: Көкше, тарих және сахналық шеберлік

    Шахмет Хұсайыновтың өмір жолы мен қазақ театрына қосқан үлесі, Көкше өңірі мен оның тұлғаларын арқау еткен пьесалары, тарихи-ғұмырнамалық кейіпкерлері және драмалық шығармаларының көркемдік қырлары қарастырылады. «Рабиға», «Сырымбет саласында», «Өтелген парыз», «Әбунәсір әл-Фараби», «Үкілі Ыбырай», «Біздің Ғани», «Марабай» және басқа туындылардағы тартыс, кейіпкер жасау, халық әндері мен тіл байлығы талданады.