Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Егемендік белестері және рухани жаңғыру мұраттары

   Мақалада Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы тарихи даму жолы, мемлекеттің бейбітшілік пен келісімге негізделген саяси реформалары, ұлттық сананы жаңғырту мен білімге ұмтылудың мән-маңызы жан-жақты баяндалады. Алаш арыстарының ұлағаты, елдік мақсат-мұраттар және қоғамдық дамудың басты тірегі ретіндегі еңбек құндылығы зерделенеді.

2. Шоқан Уәлихановтың өмірі, ғылыми зерттеулері мен қоғамдық қызметі

   Мақалада қазақтың көрнекті ғалымы, ағартушысы және саяхатшысы Шоқан Уәлихановтың балалық шағы, Сібір кадет корпусындағы оқу жылдары, Жетісу, Ыстықкөл және Қашқар өңірлеріне жасаған ғылыми сапарлары, Петербургтегі зиялы қауыммен байланысы, сот реформасы мен қоғамдық қызметі, сондай-ақ өмірінің соңғы кезеңі жан-жақты баяндалады.

3. Исламдағы әйелдің құқықтары мен қоғамдық орны

   Құран мен сүннеттегі әйелдің рухани және отбасылық мәртебесі, неке, мұра, куәлік, киім және көпнекелілікке қатысты түсіндірмелер қарастырылады. Қазақ қоғамындағы әйел бейнесі мен қазіргі мұсылман елдеріндегі құқықтық тәжірибелер салыстырылып, діни қағидаларды тарихи дәстүрлерден ажыратып түсіндіру қажеттігі көрсетіледі.

4. Утопия, утопиялық социализм және мінсіз мемлекет идеясы

   Утопия ұғымы мен саяси утопияның мәні, утопиялық социализмнің тарихи дамуы және Томас Мордың ортақ меншікке негізделген қоғам туралы көзқарастары қарастырылады. Мінсіз мемлекетке қатысты Платон, әл-Фараби және түркі ойшылдарының әділетті билік, халыққа қызмет ету, ашықтық пен ізгілік жөніндегі идеялары қазіргі қоғамдағы теңсіздік, экономикалық дағдарыс, орта тап және діни төзімділік мәселелерімен байланыстырылады.

5. Әл-Фараби, Ахмет Байтұрсынұлы және қазақ әдеби сынының қалыптасуы

   Әл-Фараби мен Абайдың жан қуаты, таным, жүрек және ғылым туралы ой сабақтастығы; Ахмет Байтұрсынұлының әдебиеттану, тіл білімі, ағарту және баспасөз салаларындағы мұрасы; қазақ әдеби сынының міндеттері мен даму кезеңдері; Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай және Жүсіпбек Аймауытовтың сыншыл ойға қосқан үлесі қарастырылады.

6. Ежелгі түркілер мен сақтардың тарихы және мәдениеті

   Мақалада «түрік» атауының көне мағыналары, Түрік қағанатының құрылуы мен Шығыс және Батыс қағанаттарына бөлінуі, сондай-ақ сақ тайпаларының бірлестіктері, қоғамдық құрылысы, шаруашылығы, өнері мен наным-сенімдері қарастырылады. Қағанаттардың аумағы, билеушілері, көрші мемлекеттермен байланысы мен саяси әлсіреу себептері, сақ мәдениетінің археологиялық ескерткіштері және жерлеу ғұрыптары баяндалады.

7. Абай мен Ғабит Мүсірепов шығармаларындағы нақыл сөздер үндестігі

   Абай Құнанбаев пен Ғабит Мүсірепов шығармаларындағы афоризмдердің бастауы, көркемдік сипаты және тәрбиелік мәні қарастырылады. Абай нақылдарының дидактикалық поэзиямен, қарасөздермен, халық мақалдарымен байланысы, Ғабиттің тіл шеберлігі мен әдеби-эстетикалық көзқарастары талданып, екі қаламгер мұрасындағы адамгершілік, білім, отбасы және имандылық идеяларының сабақтастығы көрсетіледі.

8. Қалтай Мұхамеджановтың драматургиясы мен көркем аударма шеберлігі

   Қалтай Мұхамеджановтың шығармашылық жолы, Шыңғыс Айтматовпен достығы мен бірлескен драматургиялық еңбегі, Айтматов шығармаларын қазақшаға аударудағы тілдік тәсілдері және «Мың бір түн» хикаяларын тәржімалау ерекшеліктері қарастырылады. Көркем аудармаға қойылатын талаптар мен шығыс әдеби мұраларының қазақ әдебиетіне ықпалы да талданады.

9. Қақтығыс теориясының қалыптасу эволюциясы және оның әлеуметтік-қолданбалы қырлары

   Мақалада қақтығыс теориясының әлеуметтану мен конфликтология ғылымындағы даму кезеңдері, құрылымдық-функционалдық үлгілерден заманауи тұжырымдамаларға дейінгі қалыптасу жолы қарастырылады. Т. Парсонс, Э. Мэйо, Л. Козер, Р. Дарендорф, А. Турен және К. Боулдинг секілді шетелдік ғалымдардың көзқарастары талданып, қақтығысты әлеуметтік дерт ретінде қараудан оның позитивті қызметін мойындауға өту тетіктері көрсетіледі. Сонымен қатар кеңестік және ресейлік ғылымдағы конфликтологияның даму ерекшеліктері, эргатикалық техносфералық қақтығыстар, заңгерлік және әлеуметтік-саяси зерттеулер, нарықтық кезеңдегі субъектілер арасындағы қатынастар мен адам қажеттіліктері жан-жақты баяндалады.

10. Көркем туындыдағы мазмұн мен пішін үйлесімінің теориялық негіздері

    Мақалада көркем әдебиеттегі мазмұн мен пішіннің өзара байланысы, олардың философиялық негіздері мен эстетикалық тұтастығы жан-жақты қарастырылады. Сөз өнеріндегі көркемдік сапа өлшемдері, тақырып пен идеяның сюжет, композиция және тіл арқылы көрініс табуы, сондай-ақ дәуірлік өзгерістерге сай жаңа пішіндердің қалыптасу үдерісі мен әдебиеттану тарихындағы ғылыми көзқарастар сараланады.

11. Абай дүниетанымы: адам, жүрек, өмір және хақиқат

    Абай философиясы адамды, оның рухани болмысын және ғұмырдың мәнін өзек етеді. Күлкі мен қайғының, жүрек пен әділеттің, өмірлік қызығушылық пен өзін-өзі есепке алудың мәні талданып, қолөнершілерге тән кеселдер мен қонақжайлықтың әлеуметтік қырлары қарастырылады. Отыз сегізінші қара сөз негізінде Алла, адам, ғылым, хакімдік, иман, дүние және ахирет арасындағы байланыстар түсіндіріледі.

12. Оқушының бос уақытын ұйымдастыру және шығармашылық қабілетін дамыту

    Оқушының бос уақытын тиімді ұйымдастыру демалыс пен сауығуды қамтамасыз етіп қана қоймай, оның танымын, адамгершілігін, әлеуметтік тәжірибесін және шығармашылық қабілетін дамытады. Бұл міндетті орындауда отбасы, сынып жетекшісі, пән мұғалімдері, балалар ұйымдары мен мектеп жұртшылығы бірлесе әрекет етіп, оқушының жасын, психологиялық ерекшелігін, қызығушылығы мен таңдау еркіндігін ескеруі қажет. Сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының мақсаттары, формалары мен оларды дайындау жолдары, сондай-ақ пікірталас, әңгіме, саяси хабарлама, оқырмандар конференциясы және қызықты кездесулердің тәрбиелік мүмкіндіктері қарастырылады.

13. Салауатты өмір салты және денсаулықты сақтау

    Салауатты өмір салтының әлеуметтік, экономикалық және психологиялық қырлары, денсаулықтың түрлері мен оған әсер ететін қауіп факторлары қарастырылады. Тамақтану, дене белсенділігі, демалыс және терморегуляция туралы ұсыныстармен қатар, халық денсаулығын қорғаудағы мемлекеттік саясат пен отбасы, білім беру ұйымдары және бұқаралық ақпарат құралдарының рөлі баяндалады.

14. Ахмет Байтұрсынұлы: ағартушы, ғалым және ұлт ұстазы

    Ахмет Байтұрсынұлының қазақ тілі мен әдебиеттану ғылымына қосқан үлесі, ағартушылық және қоғамдық қызметі, ақындық-аудармашылық мұрасы, музыка өнерімен байланысы және саяси қуғын-сүргінге ұшыраған өмір жолы баяндалады. Оның еңбектері ұлттық сана, білім, тіл және мәдениет мәселелерін көтеріп, кейінгі ұрпаққа ықпал етті.

15. Тұлға мінезінің психологиялық болмысы мен қоғамдық сипаты

    Мақалада адам мінезінің психологиялық табиғаты, оның физиологиялық және әлеуметтік негіздері жан-жақты қарастырылады. Мінездің сыртқы дүниемен байланыста қалыптасу заңдылықтары, моральдық тәрбиелілік, тұрақтылық, күш пен байсалдылық сияқты басты сапалары талданады. Сондай-ақ қабілет, темперамент және ерік сапаларының өзара әрекеттестігі, И. П. Павловтың жүйке қызметі туралы тұжырымдары мен қоғамдық ортаның тәрбиелік рөлі сипатталады. Зерттеу барысында дара және типтік мінез ерекшеліктері жіктеліп, отансүйгіштік, мақсаткерлік, борыш пен жауапкершілік, адалдық, шынайы достық секілді қоғам мүшелеріне тән негізгі адамгершілік қасиеттерге терең мән беріледі.

16. Шоқан Уәлихановтың ғылыми-зерттеу сапарлары мен саяси-этнографиялық мұрасы

    Мақалада Шоқан Уәлихановтың Жетісу, Ыстықкөл, Құлжа және Қашғария өңірлеріне жасаған ғылыми-зерттеу және дипломатиялық сапарлары жан-жақты баяндалады. Ғалымның «Манас» эпосын алғаш хатқа түсіруі, Орталық Азия халықтарының тарихы, этнографиясы мен қоғамдық құрылысын сараптаған еңбектері, Петербург ғылыми ортасындағы беделі және Атбасар округінде аға сұлтандыққа сайлану кезіндегі саяси қайраткерлігі қамтылған.

17. Қазақ даласындағы алапат ашаршылық кезеңдері және олардың қасіреті

    Мақалада жиырмасыншы ғасырдың бірінші жартысында қазақ халқы бастан өткерген алапат ашаршылық кезеңдері, олардың туындау себептері, демографиялық ауыр салдары, шаруашылықтың күйреуі және халық қасіреті нақты тарихи деректер негізінде қарастырылады.

18. Әлеуметтік философияның қоғам мен адам болмысын зерттеудегі рөлі

    Мақалада әлеуметтік философияның мәні мен пәндік аясы, оның қалыптасу кезеңдері мен С. Л. Франктың концепциясы жан-жақты талданады. Қоғамның табиғаты, қауымдастық, ұлт, мемлекет ұғымдарының арақатынасы, әлеуметтік жүйенің даму заңдылықтары мен қозғаушы күштері қарастырылады. Сонымен қатар әлеуметтік философияның негізгі қызметтері, оның социология және өзге де гуманитарлық ғылымдармен сабақтастығы және қоғамдық үдерістерді философиялық тұрғыдан танудың өзіндік ерекшеліктері сараланады.

19. Оқушыларды адамгершілік пен имандылыққа тәрбиелеу

    Адамгершілік тәрбиесінің ұлттық және жалпыадамзаттық негіздері, жасөспірімдердің даму ерекшеліктері, гуманистік білім беру, халық педагогикасы, иман ұғымы мен тәрбиенің әдістері қарастырылады. Оқушының жеке қасиеттері мен жас кезеңдерін ескеріп, отбасы, мектеп, еңбек, қарым-қатынас және экологиялық тәрбие арқылы ізгі мінез бен жауапкершілікті қалыптастыру жолдары ұсынылады.

20. Заманауи қоғамдағы депрессия мен жүйке күйзелісінің себептері және рухани шешімдері

    Мақалада депрессия дертінің психологиялық мазмұны, мегаполис тұрғындарының өмір сүру салты мен нарықтық қатынастардың адам психикасына тигізетін әсері қарастырылған. Сонымен бірге невроз бен психоздың белгілері, емдеу тәсілдері, отандық және әлемдік деңгейдегі статистикалық деректер, сондай-ақ бұл күйзелістің алдын алудағы исламдық рухани ұстанымдар мен сабырлықтың мәні жан-жақты талданады.