Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Өркениет пен мәдениет болмысының өзекті мәселелері

   Мақалада мәдениет пен өркениеттің ұғымдық байланысы, мәдени әрекет пен ортаның сипаты жан-жақты талданады. Салт-дәстүрдің, діни жаңғыру мен өнер туындыларының қоғамдық сананы дамытудағы орны ашылып, адам мен табиғат арасындағы экологиялық үйлесім мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар мәдениеттің тұлғаны қалыптастыру, мұрагерлік, танымдық, реттеушілік және коммуникативтік қызметтері жүйелі түрде сараланады.

2. Қазақ философиясы: тарихи қалыптасуы, Абай мен Шәкәрімнің адам туралы ойлары

   Қазақ философиялық ойының ауызша мәдениеттен басталған тарихи қалыптасуы мен өзіндік ерекшеліктері қарастырылады. Абайдың адам өмірінің мәні, рухани жетілуі және жүрек тазалығы туралы көзқарастары, сондай-ақ Шәкәрімнің жан мен тән, ақыл, ұждан және адам болмысы жөніндегі пайымдаулары баяндалады.

3. Құдайберген Жұбанов зерттеулеріндегі Қожа Ахмет Ясауи мұрасы

   Құдайберген Жұбановтың Ясауи өмірі, «Диуани хикметтің» мазмұны, тілі мен өлең құрылысы туралы пайымдары қарастырылады. Ясауидің шыққан тегі мен өмір сүрген жылдары жөніндегі түрлі деректер, 95-толғаудағы тарихи көріністері, сопылық жолы, адамгершілік және әлеуметтік мұраттары талданып, шығарманың түркі халықтарына ортақ әдеби мұра ретіндегі маңызы түйінделеді.

4. Ұлттық идея, идеология және баспасөз

   Ұлттық идея халықтың тарихи жады, рухани мұрасы мен ортақ мұраттарын ұштастырып, қоғамды біріктіруге және елдің даму бағытын белгілеуге қызмет етеді. Оның көпэтносты қоғамдағы мазмұны, идеологиялық плюрализм мен сөз бостандығының баспасөздегі орны, сондай-ақ діннің ұлттық мәдениет пен санаға ықпалы қарастырылады.

5. Мұхаммед пайғамбардың өмір жолы мен қоғамдық-адамгершілік ұстанымдары

   Мақалада Мұхаммед пайғамбардың тегі, балалық шағы, сауда керуендерін басқаруы мен жанұялық өмірі баяндалады. Оның Мекке кезеңіндегі беделі, Хира үңгіріндегі рухани ізденісі мен алғашқы уахи алуы, Мәдинаға қоныс аудару барысында жаңа қоғам мен мемлекет құруы сипатталады. Сонымен бірге тұлғаның адамдармен қарым-қатынасы, әділдігі, кішіпейілдігі, кешірімділігі және артына қалдырған рухани мұрасы жан-жақты қарастырылады.

6. Қазақ тәрбиесі және тәрбие процесінің педагогикалық негіздері

   Мақалада қазақтың халықтық педагогикасы мен ұлттық тәрбие мұрасы, тән, еңбек, өнер және бала тәрбиесі қарастырылады. Мектептегі тәрбие жүйесі мен педагогикалық мониторингтің міндеттері, тәрбиенің заңдылықтары мен принциптері, мақсат пен міндеттің арақатынасы, тәрбие процесінің мазмұны мен диалектикалық сипаты түсіндіріледі.

7. ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті және ұлт зиялылары

   ХХ ғасыр басындағы отарлық қысым, әлеуметтік өзгерістер мен ағартушылық қазақтың қоғамдық санасын оятып, баспасөз бен әдебиеттің дамуына ықпал етті. Проза, поэзия, драматургия және әдеби сын өркендеп, ұлт азаттығы, теңдік, білім және әйел бостандығы мәселелері көтерілді. Кезең әдебиетінде шығыстық діни-ағартушылық дәстүр, романтизм және демократиялық-ағартушылық сыншыл реализм қатар көрінді; Алаш зиялылары мен кейінгі ұрпақтың ұлттық мұратты жалғастыруы да сөз болады.

8. Шәкәрім Құдайбердіұлының дүниетанымы және қазақ қоғамындағы орны

   Шәкәрім дүниетанымының қалыптасуы, Абаймен шығармашылық сабақтастығы және ақынның қазақ рухани мәдениетіндегі орны қарастырылады. Оның ар ілімі, иман, жан мен тән, адам мен қоғам, жаратылыс пен таным туралы ойлары, шығармашылық мұрасы және адамгершілікке негізделген қоғамдық ұстанымдарының бүгінгі мәні баяндалады.

9. Жеке адам: қалыптасуы, мотивтері және бағыт-бағдары

   Жеке адамның әлеуметтік мәні мен даралық ерекшеліктері, психологиялық құрылымы, дамуы және рухани дербестігі қарастырылады. Мотивтердің қажеттіліктермен, қоғамдық қатынастармен және санадан тыс көрсетпе-талаптармен байланысы, сондай-ақ бағыт-бағдардың формалары, өмірлік мақсаттар мен фрустрацияның көріністері түсіндіріледі.

10. Әлихан Бөкейханов — әдебиетші ғалым

    Әлихан Бөкейхановтың ұлттық бірлік пен жер мәселесіне қатысты ұстанымы, «Қазақ» газетіндегі әдеби сын және кітап басу мәдениетін дамытуға қосқан үлесі қарастырылады. Шәкәрім шығармаларын талдауы, «Қобыланды» жырын тарихи тұрғыдан бағалауы, қазақ тілін қорғауы және Абай мұрасын зерттеудің алғашқы кезеңін қалыптастыруы оның әдебиетші-ғалым ретіндегі еңбегін танытады.

11. Мұқағали Мақатаев поэзиясының тілі мен көркемдік жүйесі

    Мұқағали Мақатаев поэзиясының ұлттық сипаты, көркем әдеби тіл нормаларымен байланысы және сөз өрнегін қалыптастыратын тілдік тәсілдер қарастырылады. Ақынның қара өлең дәстүрін жаңғыртуы, табиғат пен адам бейнесін жасауы, эпитет, теңеу, метафора, метонимия, синоним, омоним, архаизм, диалектизм және жаңа сөздерді қолдануы талданып, оның сыршыл, сыншыл әрі азаматтық поэзиясының рухани маңызы түйінделеді.

12. Абай Құнанбайұлының өмірі, шығармашылығы және дүниетанымы

    Абай Құнанбайұлының отбасы мен тәрбиесі, білімі, ел басқару қызметі және шығармашылық жолы баяндалады. Оның поэзиядағы жаңашылдығы, аудармалары, философиялық ойлары, «толық адам», иманигүл мен хауас ұғымдары, рухани қайнар көздері және ақындық дәстүрінің жалғасы қарастырылады.

13. Білім берудің қоғамдық-мәдени маңызы мен жалпыадамзаттық құндылықтық қырлары

    Мақалада білім берудің қоғам дамуындағы орны, оның тарихи генезисі мен жалпыадамзаттық құндылық ретіндегі сипаты жан-жақты сарапталады. XX ғасырдағы «ғылым-өндіріс-білім» макромоделінен XXI ғасырдағы «мәдениет-білім-тарих» моделіне көшу үдерісі мен оның негізгі қырлары ашып көрсетілген. Білім берудің әлеуметтену тетігі ретіндегі мәні, неміс тіліндегі «Bildung» түсінігінен бастау алатын мәдени қалыптасу қағидалары, сондай-ақ алғашқы қауымнан бастап кәсіби институттарға дейінгі қалыптасу жолы баяндалады. Н. В. Берковский, А. А. Реан, Б. С. Гершунский секілді ғалымдардың теориялық тұжырымдары негізінде білім берудің атқаратын қоғамдық қызметтері жүйеленіп, оның жеке тұлғалық, қоғамдық және мемлекеттік деңгейдегі стратегиялық құндылығы дәйектеледі.

14. Қазақ шешендік сөз өнері: тарихи тағылымы, жанрлық жүйесі және тәрбиелік мұрасы

    Қазақ ауыз әдебиетіндегі шешендік сөздер — қоғамдық мәселелер мен табиғат құбылыстарын тапқыр әрі көркем тілмен өрнектейтін дидактикалық жанр. Ол арнау, толғау және дау болып жіктеліп, композициясы пернелі мен термелі сөздерден, тұрақты түйін мен ауыспалы мағыналы түсініктен құралады. Майқы биден басталған шешендік дәстүрді Төле би, Қаз дауысты Қазыбек би және Әйтеке би мемлекеттік деңгейге көтеріп, ел бірлігі мен құқықтық тәртіпті нығайтты. Шешендік өнер сот пен халықтық жиындарда шыңдалып, ұлттық бірыңғай әдеби тілдің қалыптасуына әрі жыраулар мен ақындар поэзиясының дамуына зор ықпал етті.

15. Қажым Жұмалиев зерттеулеріндегі эпостық жанрлар

    Қажым Жұмалиевтің батырлық және ғашықтық жырлар, тарихи жыр, поэма, роман, әңгіме мен новелла туралы әдеби-теориялық пайымдары қарастырылады. Оның жанрлық жіктеу, варианттарды салыстыру, тарихи негіз бен көркемдік ерекшелікті талдау, ақын-жазушы стилін анықтау жөніндегі еңбектерінің қазақ әдебиеттануына қосқан үлесі және кеңестік идеология ықпалына байланысты қайшылықтары сараланады.

16. Шот-Аман Уәлихановтың сәулет өнері мен рухани мұрасы

    Мақалада қазақ сәулет өнерінің аса көрнекті өкілі Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихановтың шығармашылық жолы, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы мен Тәуелсіздік монументін сомдаудағы үлесі, еліміздің қалаларында бой көтерген тарихи-мемориалдық ескерткіштері, әдеби мұрасы мен қоғамдық қызметі жан-жақты қарастырылады.

17. Моңғолиядағы қазақтардың рухани ахуалы, тілі мен мәдениеті

    Моңғолияның орталық аймақтары мен Уланбатарда тұратын қазақтардың қалыптасу тарихы, ұлттық жетістіктері және тілдік-мәдени жағдайы баяндалады. Қазақ тілінде білім беру, кітап пен ақпаратқа қолжетімділік, мәдени ұйымдарды қолдау және жастардың Қазақстанға қоныс аударуына жәрдемдесу қажеттігі көрсетіліп, іске асырылып жатқан бастамалар мен ұсыныстар келтіріледі.

18. Оқу-тәрбие үдерісінде отансүйгіштік пен ұлтжандылықты қалыптастыру

    Отансүйгіштік пен ұлтжандылық тәрбиесінің негіздері, ұлттық және этномәдени құндылықтардың рөлі, мектеп пен отбасының ынтымақтастығы қарастырылады. Тарихи мұра, фольклор, өнер, тұлғаға бағытталған оқыту және бірлескен азаматтық жауапкершілік арқылы жас ұрпақтың ұлттық санасын дамыту жолдары, тәрбие жұмысының үлгілері мен сыныптар бойынша көрсеткіштер беріледі.

19. Манаш Қозыбаев еңбектеріндегі ұлттық болмыс пен өркениет сабақтастығы

    Мақалада академик Манаш Қозыбаевтың еңбектеріндегі өркениет, ұлттық болмыс, ұлттық рух пен намыс мәселелері жан-жақты сараланады. Ғалымның тәуелсіздікке жету жолдары, ана тілінің мемлекеттік мәртебесі, тарихтағы ақтаңдақтар, кеңестік ұлт саясатының қайшылықтары және тарихи тұлғалардың тағылымы туралы көзқарастары қарастырылады. Сонымен қатар ұлттық тәрбие мен салт-дәстүрді сақтаудың маңызы баяндалады.

20. Қазақ романдарындағы өнер адамдарының көркем бейнесі

    Қазақ тарихи романдарында Абай, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Ақан сері және Жаяу Мұса тұлғалары өнері, қоғамдық ортасы мен дәуір қайшылықтары арқылы бейнеленеді. Бұл шығармаларда ақындық пен әншілік қана емес, ағартушылық, азаматтық күрес, махаббат, әлеуметтік әділетсіздік және халықтың рухани өмірі қатар ашылады.