Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қазіргі жаратылыстану концепциялары және ғылыми таным

   Жаратылыстану ғылымдарының мәдениет пен қоғамдағы орны, ғылыми дүниетанымның қалыптасуы, ғылымның құрылымы мен әдістері, мәдениет ұғымы және білімнің ғылымилығын бағалау өлшемдері қарастырылады. Ғылыми және күнделікті білімнің айырмасы, эмпирикалық және теориялық танымның байланысы, сондай-ақ астрология, магия, эзотерикалық және мистикалық ілімдер сияқты жалған білімдердің таралуына қарсы ғылыми сауаттылықтың маңызы ашылады.

2. Сопылық поэзия және қазақ руханиятындағы сопылық сарын

   Сопылықтың діни-философиялық негіздері, қалыптасуы мен поэзиядағы көрінісі Хафиз, Қожа Ахмет Ясауи, Абай, Шәкәрім және қазіргі қазақ ақындарының шығармашылығы арқылы қарастырылады. Сондай-ақ сопылық пен исмаилия арасындағы ықтимал тарихи байланыстар және Қазақстандағы Исматулла Мақсұм төңірегіндегі топ туралы сол кезеңде айтылған айыптаулар мен діни басқарманың бағасы баяндалады.

3. Арқа ән өнеріндегі Жарылғапберді Жұмабайұлының орны

   Әнші, композитор әрі суырыпсалма ақын Жарылғапберді Жұмабайұлының өмір жолы, Арқаның әншілік дәстүріне қосқан үлесі, «Ардақ», «Шама», «Топайкөк» сияқты әндерінің сипаты мен таралуы баяндалады. Сонымен бірге «Шама» әнінің авторлығы жөніндегі қайшылықты деректер, ән мұрасын зерттеу мен сақтау мәселелері және дәстүрді жалғастырған орындаушылар қарастырылады.

4. Тілдің әлеуметтік табиғаты мен дыбыстық сөйлеудің қалыптасу жолдары

   Мақалада тілдің қоғамдық құбылыс ретіндегі табиғаты мен мәні, оның адамзат тарихындағы орны жан-жақты талданады. Тілді биологиялық организм немесе жеке адам рухының жемісі ретінде қарастырған Франц Бопп, Август Шлейхер, Гейман Штейнталь, Александр Потебня сияқты ғалымдардың пікірлеріне ғылыми тұрғыдан баға беріледі. Тіл мен қоғамның ажырамас бірлігі, тілдің коммуникативтік және ойлау қызметтері, сондай-ақ 1950 жылдары жеке ғылыми сала ретінде орныққан әлеуметтік тіл білімінің негізгі мәселелері баяндалады. Сонымен бірге көне дәуірдегі еліктеу, одағай және келісім теорияларының шектеулілігі көрсетіліп, дыбыс тілінің шығу тегі Чарльз Дарвин мен Фридрих Энгельстің еңбек теориясы аясында қарастырылады. Тік жүру мен еңбек ету барысында сөйлеу мүшелерінің жетілуі, қауымдасқан адамдар арасындағы түсінісу қажеттілігі және алғашқы диффузды дыбыстардың рөлі жүйелі түрде сипатталады.

5. Қазақ прозасындағы эпикалық жанрлардың даму белестері мен көркемдік сипаты

   Мақалада қазақ сөз өнеріндегі әңгіме, повесть және роман жанрларының қалыптасу тарихы, теориялық сипаттамалары мен көркемдік-эстетикалық ерекшеліктері қарастырылады. Әдеби туындылардың дәуір талабымен, қоғамдық-саяси өзгерістермен және жалпыадамзаттық құндылықтармен өзара байланысы талданады.

6. Қазақ сөз өнеріндегі жыраулық дәстүр және оның тарихи сабақтастығы

   Мақалада қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің қалыптасу жолы, жыр жанрының анықтамасы мен Ш. Ш. Уәлихановтың тұжырымы жүйеленген. Қоғамдағы жырау тұлғасының көсемдік әрі мемлекеттік мәртебесіне М. Әуезовтің көзқарасы тұрғысынан баға беріліп, XV–XVIII ғасырлар мен XIX ғасырдағы зар заман кезеңі арасындағы рухани сабақтастық пен Махамбет поэзиясының орны баяндалады.

7. Қазақ ауыз әдебиетінің табиғаты, жанрлық жүйесі және тарихи дамуы

   Мақалада қазақ ауыз әдебиетінің мәні, оның халықаралық фольклортану ғылымындағы ұғымдармен сабақтастығы және көшпелі қоғамдағы ерекше тарихи-әлеуметтік қызметі жан-жақты қарастырылады. Ауызша шығармашылық пен жазба әдебиеттің уақыт пен мекенге байланысты айырмашылықтары, суырыпсалмалық өнердің көпнұсқалылыққа ұласу заңдылықтары сараланады. Сонымен бірге тұрмыс-салт жырларынан бастап эпостық дастандарға дейінгі бай жанрлық құрам, олардың синкреттік болмысы, 18–20 ғасырлар аралығындағы жиналу мен жариялану барысы, сондай-ақ халықтық мұраның тәрбиелік және рухани құндылығы талданады.

8. ХХ ғасырдағы Шығыс пен Батыс әдебиетінің көркемдік арналары

   Мақалада ХХ ғасырдағы Шығыс пен Батыс сөз өнерінің басты бағыттары жан-жақты талданады. Иран әдебиетіндегі революциялық қозғалыстар мен саяси өзгерістердің проза мен поэзияға тигізген әсері, Мехмет Фуат Көпрүлү ұсынған түрік әдебиетінің дәуірлік тізбесі, Жұмхұриет кезеңі мен Кемализм идеологиясының көркем өнердегі көріністері қарастырылады. Сонымен қатар, француз сыншыл реализмінің көрнекті өкілі Ги де Мопассанның шығармашылық жолы, туындыларының тақырыптық ерекшелігі және парсы мен француз классиктерінің қазақ тіліне тәржімалану үрдісі баяндалады.

9. Әдебиеттік оқуда халық ауыз әдебиеті арқылы рухани-адамгершілік тәрбие мен тіл дамыту

   Халық ауыз әдебиетінің жанрлары бастауыш сынып оқушыларының адамгершілік қасиеттерін, ұлттық дүниетанымын, оқуға қызығушылығын және сөйлеу дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Ертегі, бесік жыры, мақал-мәтел, жұмбақ, жаңылтпаш пен ойындарды оқу сабақтары мен үйірмелерде қолданудың мазмұны, әдістері және мысал сабақ үлгісі қарастырылады.

10. Қазақстанның рухани даму стратегиясы және ұлттық сананы кемелдендіру жолдары

    Мақалада қоғамның рухани жаңғыруының негізгі бағыттары, ұлттық код пен тарихи құндылықтарды сақтай отырып өркениетке ұмтылу маңызы сараланады. Сондай-ақ мемлекеттің үшінші жаңғыруы аясындағы экономикалық және саяси реформалармен сана жаңғыруының үйлесімі, «Туған жер» жобасы мен қасиетті жерлер белдеуінің патриотизмді қалыптастырудағы рөлі талданады.

11. Мектеп оқушыларын рухани-адамгершілікке тәрбиелеудің негіздері мен жолдары

    Рухани-адамгершілік тәрбие моральдық сана, сезім мен мінез-құлықты қалыптастыратын отбасылық, мектептік және қоғамдық үдеріс ретінде қарастырылады. Қазақ ойшылдары мен педагогтердің идеялары, имандылық пен ұлттық тәрбиенің мазмұны, жоғары сынып оқушыларын тәрбиелеудің міндеттері мен әдістері, сыныптан тыс жұмыс пен сынып жетекшісінің рөлі баяндалады.

12. Міржақып Дулатұлының ағартушылық қызметі мен философиялық мұрасы

    Қазақ философиясының тарихи арналары мен негізгі идеяларын сипаттай отырып, Міржақып Дулатұлының өмір жолын, ұлтты ояту және ағарту мұратын, өлеңдері мен «Бақытсыз Жамал» романын, сондай-ақ Абай шығармашылығын бағалауын қарастырады. Оның еңбектерінде ел бостандығы, білім, әділет, әйел теңдігі және ұлттық өзін-өзі билеу мәселелері алдыңғы орынға шығады.

13. Қазақстандағы тәркілеу саясаты, мәдени мұра және сыртқы қатынастар

    Мақалада 1928 жылғы бай шаруашылықтарын тәркілеудің жүргізілуі мен салдары, фольклор мен дәстүрлі әдет-ғұрыптың мәдени және қоғамдық қызметі, тәуелсіз Қазақстанның көпвекторлы сыртқы саясаты және Біртұтас экономикалық кеңістік құру бастамасы қарастырылады.

14. Қылмыстылық: ұғымы, көрсеткіштері, латенттілігі және себептері

    Қылмыстылық әлеуметтік әрі тарихи өзгермелі құбылыс ретінде қарастырылады. Оның деңгейі, қарқындылығы, құрылымы мен динамикасын өлшеу тәсілдері, латентті қылмыстылықтың түрлері мен салдары, сондай-ақ қылмыстың себептерін түсіндіретін биологиялық, генетикалық, психологиялық және социологиялық тұжырымдамалар баяндалады. Қылмыс себептері мен жағдайларының айырмасы және оларды жіктеу жолдары, соның ішінде өтпелі кезеңдегі әлеуметтік-экономикалық, саяси, құқықтық және мәдени факторлар талданады.

15. Түркістан қаласын жоспарлау және дамыту ерекшеліктері

    Түркістанның тарихи-мәдени маңызы мен қала құрылысының қалыптасқан негіздері сипатталып, бас жоспардағы аумақтық даму, тарихи орталықты сақтау, тұрғын үй мен экономиканы дамыту, функционалдық аймақтар, көгалдандыру және көлік инфрақұрылымы жөніндегі ұсыныстар қарастырылады. Жоспарлау болжамдарында халық саны 2035 жылы 350 мыңға, 2050 жылы 500 мыңға жетуі көзделген; тұрғын үй, қоғамдық қызметтер және қалалық кеңістікті кезең-кезеңімен кеңейту ұсынылады.

16. Қазақ драматургиясындағы көркемдік ізденістер: тарихи таным және сатиралық комедия табиғаты

    Мақалада қазақ драматургиясының эстетикалық табиғаты, сахналық және көркем әдеби ерекшеліктері, сондай-ақ тәуелсіздік жылдарындағы жаңашыл үрдістер қарастырылады. Сұлтанәлі Балғабаевтың заманауи тақырыптарды қозғаған туындылары мен драмалардағы тарихи тұлғалар бейнесі жан-жақты талданады. Ұлттық комедия жанрының даму жолы, теориялық жіктелуі және Сәкен Жүнісовтің қоғамдық кеселдерді әшкерелеген «Кроссворд немесе әзіл маскарад» атты сатиралық комедиясының сахналық шешімі мен тарихи тағдыры жүйелі сөз болады.

17. Иран-Ғайып поэзиясының көркемдік ерекшелігі мен өлең құрылысы

    Иран-Ғайып поэзиясының ұлттық дәстүрмен сабақтастығы, азаматтық және рухани тақырыптары, көркемдік тілі мен жанрлық ізденістері қарастырылады. Ақынның өлеңдері мен драмалық туындылары, Герт Хайднрайхпен қазақша-немісше тікелей аударма жобасы және қазіргі қазақ поэзиясындағы ырғақ, бунақ, ұйқас пен еркін өлеңнің мүмкіндіктері сипатталады.

18. Қазіргі дәстүрден тыс діни ағымдар және дінтанудың өзекті мәселелері

    Мақалада қазіргі қоғамдағы дәстүрлі емес діни қозғалыстардың сипаты, синкреттік табиғаты, неоориенталдық, неохристиандық, саентологиялық, магиялық және сатанистік бағыттарға жіктелуі жан-жақты қарастырылады. Қазақстанның этноконфессиялық құрылымы, дәстүрлі сүнниттік исламның орны, деструктивті ұйымдар мен радикалды ағымдардың қоғамға қаупі баяндалады. Сонымен қатар жат ағымдардың миссионерлік амал-тәсілдері, оқу орындары мен қорларды бүркену тетіктері, заманауи дінтану ғылымының әдіснамалық даму сатылары және жастардың діни сауатын көтерудің маңызы талданады.

19. Тәуелсіздік дәуіріндегі қазақ поэзиясы: дәстүр, жаңашылдық және Ғалым Жайлыбай шығармашылығы

    Тәуелсіздік жылдарындағы қазақ поэзиясының идеялық-тақырыптық жаңғыруы, жас ақындар үні, ұйқас пен өлең пішініндегі ізденістер қарастырылады. Эпикалық дәстүрдің жаңғыруы және Ғалым Жайлыбай поэзиясындағы ұлттық рух, тарихи жады, табиғат пен адам сезімінің байланысы талданады.

20. Педагогикадағы жеке тұлғаның қалыптасуы мен тәрбие үдерісінің мәні

    Мақалада педагогикадағы жеке адам ұғымының мәні, оның адам, индивид және даралық түсініктерімен арақатынасы талданады. Жеке тұлғаның биоәлеуметтік табиғаты, даму мен қалыптасу сатылары, сондай-ақ қоғамдық тәжірибені меңгеру тетіктері мен тәрбие заңдылықтары жан-жақты қарастырылады.