Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Әлеуметтік мәртебе және сөйлеу әдебі

   Әлеуметтік мәртебе мен рөлдің тілдік тұлғаға, тіл таңдауына және сөйлеу әдебіне ықпалы қарастырылады. Әлеуметтену, жыныс пен жас ерекшеліктері, тұлғааралық қатынас, қазақтың этикет нормалары және іскерлік қарым-қатынас талданады. 2008–2010 жылдары әртүрлі әлеуметтік, жас және кәсіби топтардан алынған 120 сауалнама мен телесұхбат жазбаларының нәтижелері бойынша қаратпалар, «Сіз» бен «сен» формалары және әлеуметтік мәртебеге қатысты түсініктер сипатталады.

2. Қылмыстық жаза және өлім жазасы

   Қылмыстық жаза ұғымы, оның мақсаттары мен түрлері, сондай-ақ өлім жазасының тарихи дамуы, қолдану тәсілдері, қоғамдық пікірдегі жақтаушы және қарсы уәждер, тағайындау мен орындау тәртібі қарастырылады. Өлім жазасына қатысты көзқарастар арасында қоғамдық қауіпсіздік, әділеттілік пен қате соттау қаупі жөніндегі қайшылықтар көрсетіліп, өмірді ең қымбат игілік деп танитын ұстаным баяндалады.

3. Абай философиясындағы адам мұраты және «толық адам» ілімі

   Абайдың «адам бол!» қағидасы адамгершілік, әділет, рақым, білім мен қайратты тұтастырып, жеке тұлғаның өзін жетілдіруі мен халық игілігіне қызмет етуін көздейді. Бұл мұрат жалқаулық, надандық, бақталастық пен дүниеқоңыздықты сынаумен қатар, еңбекке, білімге, ынтымаққа және әділетті басқаруға үндейді.

4. Қазақ халқының мәдени мұрасы, рухани болмысы және дәстүрлі өмір салты

   Қазақ халқының дәстүрлі мәдениеті, әлеуметтік құрылымы мен рухани құндылықтары ұлттық болмыстың тұғырын құрайды. Мәдени мұра ұлтты ұйыстырушы күш ретінде туыстық қатынастар мен жеті ата қағидасына, ұрпақ тәрбиесіне, шешендік сөз өнеріне және өзара келісімге негізделеді. Көшпелілердің ас мәдениеті, салауатты өмір салты, жауынгерлік шеберлігі, ыңғайлы киіз үйі мен дәстүрлі қолөнері өзіндік далалық үлгіні танытып, қоғамдағы өзара мейірімділік пен шынайы сенімге табан тірейді.

5. Балаң жастық шақтың психологиясы

   Балаң жастық шақ физиологиялық өзгерістермен ғана емес, әлеуметтік орта, дербестік пен жауапкершіліктің артуы арқылы қалыптасатын даму кезеңі. Бұл кезеңде өзіндік сана, өзін-өзі бағалау, ата-анамен және құрдастармен қатынас, достық пен махаббат, қоғамдық белсенділік, дүниетаным және кәсіптік бағдар дамиды. Жастарға дербес әрекет етуге мүмкіндік беріп, қолдау көрсететін тәрбие олардың әлеуметтік және адамгершілік тұрғыдан қалыптасуына ықпал етеді.

6. Шәкәрім поэтикасы: көркемдік жаңалықтар мен рухани құндылықтар

   Шәкәрім Құдайбердіұлы поэзиясының философиялық мазмұны, көркемдік жүйесі және қазақ өлеңіне енгізген жаңалықтары адам, қоғам, Жаратушы, өмір мен өлім, жан мен тән, махаббат пен ар мәселелері арқылы ашылады. Ақынның Абай дәстүрін жалғастырып, халықтық, шығыстық және батыстық әдеби арналарды қазақы дүниетаныммен ұштастырғаны; жаңа бейнелі тіркестер, психологиялық образдар, өлең өрнектері мен эпикалық тәсілдерді қалыптастырғаны қарастырылады. Оның адамды ар, таза ақыл, ақ жүрек, ынсап, рақым, әділет, қанағат және адал еңбек арқылы түзеу идеясы поэзиясы мен қоғамдық көзқарастарының өзегін құрайды.

7. Бейімбет Майлин прозасындағы ұлттық характер және дәуір шындығы

   Бейімбет Майлин прозасы қазақ ауылының төңкерістер тұсындағы тұрмысын, ұлттық мінез бен қоғамдық өзгерістерді шынайы бейнелейді. Оның әңгімелері мен повестерінде аштық, әлеуметтік теңсіздік, ұжымдастыру, оқу-ағарту, жалған белсенділік, ескі салт және әйел теңдігі мәселелері күнделікті өмір оқиғалары мен типтік кейіпкерлер арқылы ашылады.

8. Қазақ сатиралық-юморлық кейіпкер аттарының этномәдени мәні

   Сатиралық-юморлық кейіпкер есімдері лексикалық құрылысы мен этномәдени уәждері арқылы мінезді, қоғамдық құбылысты және ұлттық дүниетанымды танытады. Синонимдік, антонимдік, қайталама, фразаланған және тұрақты тіркестерден жасалған аттардан бастап, салт-дәстүр, туыстық қатынас, діни наным, сан мен өлшем, түр-түс символикасы және бағалауыш лексикаға дейінгі атау үлгілері талданады. Кейіпкер есімдері көркем образ сомдау құралы әрі тілде сақталған халықтың тарихи-мәдени тәжірибесінің көрінісі ретінде қарастырылады.

9. Абай мұрасындағы тәрбие ілімі мен ағартушылық таным

   Мақалада ұлы ақын әрі ойшыл Абайдың жазба әдебиет пен ағарту ісіне қосқан үлесі, шығыс және батыс мәдениетін тоғыстыруы, ана тілінің байлығын танытудағы шеберлігі жан-жақты қарастырылады. Оның өлеңдеріндегі эстетикалық таным, білім алу шарттары мен жастар тәрбиесіне қатысты өсиеттері талданады. Сонымен бірге ақынның қарасөздеріндегі қоғамдық кеселдерге сыны, рухани кемелдену бағдарлары, халықтық салт-дәстүрді бағалауы және ауылда қыздар мектебін ашу арқылы жасаған ағартушылық жаңашылдығы дәйектеледі.

10. Қазақстанның көне мұрасын зерттеу тарихы және ерте темір дәуірі өркениетінің ерекшеліктері

    Мақалада Қазақстан аумағындағы археология ғылымының қалыптасу, даму және институттану тарихы орта ғасырлардағы саяхатшылардың жазбаларынан бастап Тәуелсіздік жылдарына дейінгі кезең бойынша жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар ерте темір дәуірінде өмір сүрген сақ тайпаларының этникалық жіктелісі, әлеуметтік құрылымы, діни-философиялық наным-сенімдері, зергерлік өнері және Есік, Бесшатыр, Шілікті обаларынан табылған бірегей жәдігерлердің тарихи маңызы баяндалады.

11. Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясындағы тарихи шындық пен көркемдік әлем

    Мақалада Мұхтар Әуезовтің әлемдік әдебиет жауһары саналатын «Абай жолы» роман-эпопеясының жазылу тарихы, төрт кітабының сюжеттік-композициялық жүйесі мен идеялық мазмұны жан-жақты талданады. Шығармадағы қазақ қоғамының этнографиялық болмысы, Абай бейнесінің эволюциясы және туындының халықаралық деңгейде алған тарихи бағасы нақты деректермен дәйектеледі.

12. Қазақстандағы ұлтаралық қатынастарды реттеу тетіктері және этносаралық келісім саясаты

    Мақалада Қазақстан Республикасындағы ұлтаралық қатынастарды реттеу мен ұлттық саясатты қалыптастырудың негізгі тетіктері жан-жақты қарастырылады. Тілдердің қолданылу аясы, мемлекеттік органдар мен ономастикалық және терминологиялық комиссиялардың қызметі, сондай-ақ Қазақстан халықтары Ассамблеясының қоғамдық келісімді орнатудағы тарихи миссиясы жүйеленген. Сонымен қатар, дүниежүзілік этникалық мәселелер мен қайшылықтарға талдау жасалып, еліміздегі азаматтық ынтымақтастық, саяси тұрақтылық және жас ұрпақты ұлтаралық мәдениетке тәрбиелеу бағыттары сарапталған.

13. Өнер мен философияның адам өміріндегі көркемдік және дүниетанымдық негіздері

    Мақалада өнер мен философияның адам болмысындағы, қоғамдық сана мен мәдениет жүйесіндегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Өнердің дүниені көркемдік тұрғыдан бейнелеу ерекшеліктері, оның ғылыммен, саясатпен және адамгершілікпен байланысы талданады. Сонымен қатар, философияның адам өміріндегі бағдарлық қызметі, ақыл мен сезім үйлесімі, 19-20 ғасырлар шекарасында өмір философиясының қалыптасуы, оның биологиялық, психологиялық және мәдени-тарихи бағыттары мен қазіргі 21 ғасырға дейінгі ықпалы жүйеленеді.

14. Алаш мұрасы және ана тілін жаңғырту жолындағы қоғамдық бастамалар

    Мақалада ХХ ғасырдың бас кезіндегі Алаш қозғалысының рухани-ағартушылық бағыты, Ахмет Байтұрсынұлының ана тілінде оқу құралдары мен ұлттық төл жазу реформасын жасаудағы тарихи рөлі жан-жақты қарастырылады. Сонымен бірге 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасынан соң Алаш мұрасының қайта жаңғыруы, 1989 жылы құрылған Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының мектептер ашу, жер-су атауларын қалпына келтіру және арнайы Тіл комитетін құруға ықпал ету жолындағы мемлекеттік маңызы бар бастамалары баяндалады.

15. Электронды БАҚ-тағы әскери-патриоттық тәрбие

    Қазақстандық патриотизмнің мәні, оның рухани және азаматтық негіздері, сондай-ақ жастарды отаншылдыққа тәрбиелеудегі теледидар мен радионың рөлі қарастырылады. «Хабар» арнасындағы «Айбын» және Қазақ радиосындағы «Саптағы сарбаз» бағдарламаларының мазмұны, тәрбиелік мүмкіндіктері мен даму бағыттары талданады.

16. Дін феномені: әлеуметтанулық теориялар, институционалдық құрылым және қазіргі жаһандық үрдістер

    Мақалада діннің қоғамдағы әлеуметтанулық сипаты, мәдени және рухани феномен ретіндегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Секуляризация мен фундаментализм арасындағы қарама-қайшылық, модернизация жағдайындағы ұтымды таңдау тетіктері зерделенеді. Эмиль Дюркгеймнің функционалдық концепциясы, Карл Маркстің таптық көзқарасы және Макс Вебердің капитализм мен дін байланысы туралы идеялары салыстырылады. Сонымен қатар діни институттардың жіктелуі, мемлекет пен дін қатынастары және ислам дінінің қазіргі даму қарқыны мен іргелі негіздері баяндалады.

17. Көркем әдебиеттің табиғаты және әдеби жанрлар теориясы

    Көркем әдебиет сөз арқылы өмір шындығын бейнелеп, оқырманның ойы мен сезіміне әсер ететін өнер саласы. Оның образдылығы, типтік бейне жасауы, тарихи және қоғамдық мәні, тілдік-эстетикалық ерекшеліктері қарастырылады. Әдебиет теориясының міндеттерімен қатар эпос, лирика, драма және жанр түсініктері, жанрлардың тарихи өзгеруі мен М.М. Бахтин, М.С. Каган, Р. Уэллек және О. Уоррен тұжырымдамалары талданады.

18. Парақорлықтың қылмыстық-құқықтық сипаттамасы

    Парақорлықтың объектісі мен заты, пара алудың объективтік және субъективтік белгілері, субъектілерінің санаттары және сыбайлас жемқорлыққа қарсы қылмыстық-құқықтық шаралар қарастырылады. Параның мүліктік сипаты, қызметтік әрекетпен байланысы, тікелей қасақаналық пен пайдакүнемдік мақсаттың маңызы түсіндіріліп, заңдағы субъектілерге қатысты қайшылықтар мен жазаны ауырлатуға арналған ұсыныс баяндалады.

19. Асқар Алтай прозасындағы авторлық қолтаңба

    Асқар Алтай прозасының қалыптасуына ықпал еткен өмірлік және әдеби тәжірибе, тарихи, мифтік және заманауи тақырыптардың өзара байланысы, «Казино», «Лайбаран», «Прописка», «Кентавр» және «Киллер сауысқан» шығармаларындағы идеялар мен образдар қарастырылады. Жазушының кейіпкер психологиясын ашуы, тақырып қоюы, мифті бүгінгі өмірмен сабақтастыруы және тілдік қолданыстары оның дара стилінің қырлары ретінде талданады.

20. Шоқан Уәлиханов, Абай Құнанбайұлы және Ыбырай Алтынсарин: ағартушылық пен әдеби мұра

    ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті мен қоғамдық ойының қалыптасуына отарлық өзгерістер, орыс-қазақ мектептері және жаңа білім арналары ықпал етті. Шоқан Уәлихановтың ғылыми, этнографиялық және фольклорлық еңбектері, Абайдың поэзиясы мен философиялық көзқарастары, Ыбырай Алтынсариннің мектеп ашу, оқулық әзірлеу және балалар әдебиетін дамыту жолындағы қызметі қазақ қоғамының мәдени жаңаруына негіз болды. Үшеуінің мұрасын халықтық дәстүр, Шығыс пен Батыс білімінің сабақтастығы және ағартушылық идеялары біріктіреді.