Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Жүсіп Баласағұни мұрасы және «Құтты білік» дастанының тәлімдік мәні

   Мақалада XI ғасырдың кемеңгер ойшылы Жүсіп Баласағұнидың өмірі, оның мемлекеттік қызметі мен әлемдік әдебиет жауһары саналатын «Құтты білік» дастанының мазмұны жан-жақты қарастырылады. Шығарманың қолжазбалық нұсқалары, зерттелу тарихы, дүниежүзілік ғылымдағы орны, сондай-ақ онда баяндалған төрт философиялық категория (әділет, дәулет, ақыл, қанағат), мемлекеттік қызмет этикасы, әдеп нормалары және қазіргі қоғамдағы рухани-адамгершілік тәрбиенің өзекті мәселелері талданады.

2. Ислам: тарихи қалыптасуы, мәдениеті және Қазақстандағы орны

   Мақала исламның Арабиядағы қалыптасуын, өнермен және Құранмен байланысын, діни мерекелері мен рәсімдерін, Қазақстанға таралуын және дінаралық диалогтағы маңызын қарастырады. Онда исламның рухани-адамгершілік қағидалары, Құранның мазмұны мен тарихына қатысты көзқарастар, сондай-ақ тәуелсіз Қазақстандағы діни келісім мәселелері баяндалады.

3. Нарықтық экономика жағдайында қаржы ресурстарын басқарудың теориялық негіздері мен тиімді тетіктері

   Мақалада нарықтық экономика жағдайында қаржы ресурстарын басқарудың ғылыми және практикалық негіздері талданады. Қаржы ұғымының пайда болу тарихы, латын, неміс және француз тілдеріндегі этимологиялық дамуы, ұдайы өндіріс процесінің бөлу кезеңіндегі атқаратын рөлі қарастырылған. Сондай-ақ мемлекеттік, муниципалдық және кәсіпкерлік құрылымдардың қаржы ресурстарын қалыптастыру көздері жүйеленіп, кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен қаржылық тұрақтылығын бағалауға қатысты белгілі ғалымдардың көзқарастары сараланған.

4. Қазақ қоғамындағы әйелдің орны, отбасылық салт-дәстүрлер және аналық мейірім

   Мақалада қазақ халқының рухани мәдениетіндегі әйел мен ананың ерекше мәртебесі, қыз тәрбиесінің дәстүрлі қағидалары мен жеңге институтының маңызы қарастырылады. Сондай-ақ әйелдер теңдігі мен феминизм тарихы, отбасы мен үй шаруашылығын таңдаған аналардың тұрмыстық артықшылықтары, қайын жұртпен қарым-қатынас этикасы, қазақ әйеліне қатысты ырым-тыйымдар және ана мейірімінің өнегелік мәні жан-жақты баяндалады.

5. XX ғасыр басындағы ұлт-азаттық қозғалыс және Қарқаралы петициясының талаптары

   Мақалада XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ ұлт зиялыларының қалыптасу үдерісі, патшалық отарлау саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың өрлеуі және 1905 жылы Қоянды жәрмеңкесінде қабылданған әйгілі Қарқаралы петициясының мазмұны жан-жақты қарастырылады. Құжатты дайындауға атсалысқан Мұхаммед-Мақсұт Бекметов, Темірғали Нұрекенов, Жақып Ақбаев сынды тұлғалардың қызметі мен петицияның діни, рухани, жер-су, сот, әкімшілік-басқару салаларындағы нақты талаптары, сондай-ақ 1917 жылғы Қарқаралы жиылысындағы ағартушылық мәселелер толық баяндалады.

6. Қытай әдебиетіндегі ұлттық наным-сенімдер және олардың қазақ дүниетанымымен сабақтастығы

   Қытайдың ұлттық наным-сенімдері қоғамдағы мінез-құлыққа, тұрмысқа, мифология мен әдебиетке қалай ықпал еткені қарастырылады. Әлемнің жаратылуы, табиғат құбылыстарын түсіндіру, рухтарға табыну, рәміздер мен сандардың мағынасы және қытай мен қазақ халықтарының салт-дәстүрлері салыстырылады. Мифтердің тарихи ортаға бейімделіп өзгеруі, сондай-ақ күн, от, аю, қасқыр және ата-баба рухтарына қатысты түсініктер талданады.

7. Саяси ойдың тарихы және саясаттану ғылымының негіздері

   Саясаттанудың ғылым ретінде қалыптасуы, саяси ойдың тарихи кезеңдері, ежелгі және еуропалық ойшылдардың көзқарастары, қазақ рухани мұрасындағы саяси идеялар, саясаттанудың зерттеу пәні, әдістері, ұғымдары мен қызметтері қарастырылады. Саяси білімнің азаматтық қоғамды, құқықтық мемлекетті және демократиялық мәдениетті дамытудағы маңызы да ашылады.

8. Қожа Ахмет Ясауи және яссылық діни-фәлсафалық ойлау дәстүрі

   Мақала софылықтың тарихи қалыптасуын, мутазилистер мен мутакалимдер арасындағы тартысты және Қожа Ахмет Ясауи бастаған яссылық мектептің дүниетанымын қарастырады. Ясауи, Ахмет Игүнеки мен Сүлеймен Бақырғани шығармаларындағы болмыс, нәпсі мен рух, Аллаға махаббат, тіл мен білім, әдеп пен қайырымдылық туралы ұстанымдар, сондай-ақ олардың тәрбиелік мұрасы талданады.

9. Қазақстан Республикасында ұлттық тәлім-тәрбиенің жаңғыруы

   Ұлттық тәлім-тәрбиенің мәні, халықтың тілі мен мәдениетін ұрпаққа жеткізудегі рөлі және жалпыадамзаттық құндылықтармен байланысы қарастырылады. Қазақстандағы білім беру жүйесі мен балаларға ұлттық құндылықтарды меңгертудің жолдары, соның ішінде ойын, бағалау, топқа бөлу және сергіту әдістері сипатталады.

10. Ғ. Мүсіреповтің «Ұлпан» романындағы тілдік және көркемдік ерекшеліктер

    Романдағы сөздік құрам мен көркемдік тәсілдер қазақ тілінің байлығын, ұлттық дүниетаным мен тұрмыс-салтты танытады. Антоним, синоним, омоним, кірме және көнерген сөздер, фразеологизмдер, мақал-мәтелдер, афоризмдер, теңеулер, эпитеттер, метонимия мен синекдоха кейіпкер мінезін, тарихи ортаны және табиғат көріністерін бейнелеуге қызмет етеді. Ұлпан тұлғасы қазақ әйелінің даналығын, қайсарлығын, ел басқару қабілетін және аналық мейірімін жинақтайды.

11. Тіл біліміне кіріспе: негізгі ұғымдар, салалар және оқу мазмұны

    Тіл білімінің нысаны мен салалары, тілдің қоғамдық табиғаты мен қызметтері, таңбалық-жүйелік құрылысы, дыбыстық және лексикалық жүйелері, грамматикасы, тілдің пайда болуы мен дамуы, жазу және әлем тілдерін топтастыру қарастырылады. Оқу мазмұнына семинарлар, өздік жұмыс тақырыптары, реферат бағыттары және емтиханға арналған сұрақтар да кіреді.

12. Астана қаласының қалыптасу шежіресі және бірегей сәулет кешендері

    Мақалада Қазақстанның бас қаласы Астананың тарихи қалыптасу жолы, географиялық ерекшеліктері, елорда мәртебесін алу кезеңдері және қаланың бірегей сәулет туындылары жан-жақты қарастырылған. «Бәйтерек», «Хан Шатыр», Ақорда резиденциясы, Тәуелсіздік Сарайы, Бейбітшілік және келісім сарайы, «Шабыт» шығармашылық сарайы мен «Нұр Астана» мешітінің құрылымдық және мәдени маңызы сипатталған.

13. Білім беру жүйесіндегі тәрбие жұмысын ұйымдастырудың кешенді бағыттары мен әдістемелік негіздері

    Мақалада білім беру мекемелеріндегі тәрбие үдерісінің тұжырымдамалық негіздері, мақсат-міндеттері және оны ұйымдастырудың басты қағидалары қарастырылады. Тұлғаның базалық мәдениетін қалыптастырудың, зияткерлік, рухани-адамгершілік, азаматтық, саяси-патриоттық, құқықтық және дене тәрбиесі бағыттарының мазмұны жан-жақты талданады. Сонымен бірге оқу орны мен отбасының, өндірістік кәсіпорындардың, ғылыми-мәдени орталықтардың өзара әрекеттестігі және жасөспірімдердің салауатты өмір салтын орнықтыру мәселелері баяндалады.

14. Қазақстандағы палеолит ескерткіштері және тас дәуірі мәдениетінің дамуы

    Мақалада Қазақстан аумағындағы ежелгі, орта және кейінгі палеолит дәуірлеріне тиесілі археологиялық ескерткіштер жан-жақты қарастырылады. Олдувай, ашель және мустье кезеңдеріндегі тас өңдеу әдістері, соның ішінде малтатас мәдениеті, клектон және леваллуа техникалары сипатталады. Көңірдек, Бөріқазған, Тәңірқазған, Құдайкөл, Қозыбай, Ш.Ш. Уәлиханов, Өгізтау, Үлкен Ақмая, Өнежек, Үңгір және Шульбинка тұрақтарынан табылған жәдігерлер талданып, адамдардың тұрмысы, рухани наным-сенімдері мен мәдени сабақтастығы баяндалады.

15. Қазіргі қоғамдағы жастардың әлеуметтік рөлі, мемлекеттік саясат және рухани қауіпсіздік

    Мақалада тәуелсіз Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жаңару жағдайындағы жастардың демографиялық әлеуеті мен қоғамдағы қозғаушы рөлі жан-жақты сарапталады. Жастар саясаты, жас отбасыларға ұзақ мерзімді несие беру, жас мамандарды жұмыспен қамту, ауыл жастарына арналған квоталар мен жәрдемақылар секілді мемлекеттік қолдау тетіктері талданады. Сонымен қатар діншілдіктің діни мәдениеттен озып кетуі, теріс діни ағымдардың психологиялық және әлеуметтік арбау әдістері, отбасылық тәрбие мен Абай ұлағаты, заңнамалық шектеулер, оңалту шаралары және жастардың бос уақытын спорт пен өнер арқылы ұйымдастыру жолдары қарастырылған.

16. Жаңа заман кезеңіндегі еуропалық мәдениеттің қалыптасуы, дамуы және қайшылықтары

    Мақалада XVII–XIX ғасырлардағы жаңа заман еуропалық мәдениетінің даму кезеңдері жан-жақты қарастырылады. XVII ғасырдағы рационализмнің қалыптасуы, ғылыми революцияның басталуы, дін мен философиялық ой-пікірлердің сабақтастығы және капиталистік отарлаудың қайшылықтары талданады. Сонымен қатар XVIII ғасырдағы Ағартушылық қозғалысы, француз революциясының рухани алғышарттары, сондай-ақ XIX ғасырдағы «Классика ғасырының» кемелденуі мен демократия, ғылым және индустрияландыру факторларының рөлі баяндалады.

17. Қазақ сөз өнеріндегі көркемдік әдістер мен бағыттардың сабақтастығы

    Мақалада кеңестік кезеңде үстемдік құрған социалистік реализм қағидаларына жаңаша көзқарас жасалып, оның жасандылығы мен басқа бағыттарды шектеудегі кері әсері талданады. ХХ ғасырдың 1960–1990 жылдарындағы қазақ прозасында болған сапалық және мазмұндық өзгерістер, жеке адамның ішкі психологиясына, рухани-адамгершілік ізденістеріне ден қою үрдісі жан-жақты қарастырылады. Әдебиеттегі жаңашыл толқын шығармашылығындағы модернистік, романтикалық сарындар, кейіпкер санасының екіге жарылуы және қоғам мен жеке тұлға қайшылығы сараланады. Сонымен қатар, тәуелсіздік дәуіріндегі ұлттық прозадағы постмодернистік құбылыстар, олардың әлемдік тәжірибемен байланысы мен қазақы топырақтағы ерекшеліктері пайымдалады.

18. Аддиктивті мінез-құлықтың клиникалық көріністері және оны түзетудің педагогикалық тетіктері

    Мақалада аддиктивті мінез-құлықтың психологиялық мәні, оның адамның жеке өмірі мен әлеуметтік ортасына тигізетін кері әсерлері жан-жақты талданады. Девианттылықтың негізгі түрлері саналатын маскүнемдік, нашақорлық, токсикомания, тамақтанудың бұзылуы (анорексия мен булимия) және клептоманияның клиникалық сипаты, тарихи тамыры, диагностикалық белгілері мен себеп-салдары толық сипатталған. Сонымен қатар жастар мен тәуелділікке бейім топтар арасында қолданылатын кешенді психологиялық-педагогикалық және профилактикалық шаралар көрсетілген.

19. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы сөз мәдениеті және эфир тілі

    Мақалада баспасөз, радио және теледидар тілінің қоғамдық ықпалы, Қазақ радиосындағы тікелей эфирдің қалыптасуы, телепублицистиканың мүмкіндіктері қарастырылады. Әдеби тіл нормалары, сөз бедері мен этикеті, орфоэпия, сөйлеу техникасы, сөз ағымының мүшеленуі және интонация эфирдегі сөздің түсініктілігі мен әсерлілігін айқындайтын өзара сабақтас шарттар ретінде талданады.

20. Қазақ шешендік өнері: дәстүрі, билер мұрасы және Сырым мен Абай

    Қазақ шешендік өнерінің әлеуметтік негіздері, ауызша дәстүрмен байланысы және қоғамдық қызметі қарастырылады. Төле, Қазыбек, Әйтеке билердің нақылдары мен билік дәстүрі, Тәуке хан тұсындағы «Жеті жарғы», Сырым Датұлының тапқырлығы мен әділ төрелігі, Абайдың шығармашылығы мен адамгершілік ойлары арқылы шешен сөздің тілдік, құқықтық және тәрбиелік маңызы ашылады.