Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Гуго Гроцийдің егемендік, табиғи құқық және халықаралық құқық туралы ілімі

   Гуго Гроцийдің өмір жолы мен XVII ғасырдағы Еуропаның саяси-діни жағдайы оның табиғи құқық, қоғамдық келісім және мемлекеттік егемендік туралы көзқарастарын қалыптастырды. «Еркін теңіз» және «Соғыс және бейбітшілік құқығы туралы үш кітап» еңбектерінде ол халықаралық қатынастарды құқық, әділеттілік және шарттарды сақтау қағидаларымен реттеуді ұсынды. Оның мемлекет, соғыс, бейбітшілік, жеке құқықтар, дипломатия және босқындарды қорғау туралы идеялары халықаралық құқықтың кейінгі дамуына ықпал етті.

2. Абай Құнанбаев пен Әлішер Науаи мұрасындағы рухани сабақтастық пен дүниетанымдық үндестік

   Мақалада ұлы қазақ ақыны Абай Құнанбаевтың шығармашылық мұрасындағы Шығыс әдебиеті мен философиясының алар орны, осы тақырыптың Мұхтар Әуезов және өзге де көрнекті зерттеушілер еңбектерінде зерделену барысы қарастырылады. Түркі әлемінің ұлы шайыры Әлішер Науаидың өмірбаяны, мемлекеттік қызметі мен мол әдеби, ғылыми еңбектері жан-жақты баяндалып, оның Абай ақындығына тигізген рухани ықпалы талданады. Екі кемеңгердің өмір жолындағы ұқсастықтар, халық мүддесін қорғаудағы азаматтық ұстанымдары, бес сезім мен ақыл өлшеміне қатысты философиялық пайымдары, адамгершілік нақылдары және көркемдік тәсілдеріндегі, соның ішінде қыс мезгілін бейнелеудегі сарындастық дәйектеледі. Сондай-ақ Абайдың 1922 жылғы Ташкент басылымы мен Абдурахман Сағдидің ақын өлеңдеріне жасаған мәтінтанулық есебі баяндалады.

3. Қазақстандағы балалар мен жасөспірімдер қозғалысын дамытудың тұжырымдамалық негіздері мен тәжірибелік тетіктері

   Қазақстан Республикасындағы «Жас Ұлан» және «Жас Қыран» бірыңғай балалар мен жасөспірімдер ұйымы өскелең ұрпақты отансүйгіштік, рухани-адамгершілік және азаматтық жауапкершілік рухында тәрбиелеуге қызмет етеді. Тұжырымдама бойынша тәрбие ісі «Зерде», «Руханият», «Отан», «Салауат», «Еңбек», «Жеті жарғы» және «Экоәлем» бағыттарындағы түрлі клубтар мен жасақтар арқылы іске асырылады. Сонымен бірге ұйымның ресми төсбелгілері мен галстугі Тәуелсіздік пен жасампаздықты бейнелейді, ал мектеп оқушыларының өзін-өзі басқару жетекшісі – «Ұланбасы» ашық бәсеке мен жасырын дауыс беру жолымен сайланады.

4. Шоқан Уәлихановтың әлеуметтік даму және қоғамдық реформалар жөніндегі ілімі

   Шоқан Уәлихановтың әлеуметтанулық концепциялары қазақ қоғамының эволюциялық даму заңдылықтарын, әлеуметтік құрылымындағы өзгерістерді және отарлық кезеңдегі өзекті қайшылықтарды терең талдауға негізделген. Ғалым кез келген қоғамдық өзгерістің түпкі мақсаты халықтың материалдық әл-ауқатын көтеру болуы тиіс деп санап, реформаларды тарихи ерекшеліктер мен ішкі қажеттіліктерге сәйкес ғылыми негізде жүргізуді жақтады. Сонымен қатар қазақ жерінің тарылуы, Баянауыл өңіріндегі жер дауы, дәстүрлі билер сотының артықшылықтары мен халықтық өзін-өзі басқарудың маңызы жан-жақты көрсетілген.

5. Әбділда Тәжібаевтың өмір жолы мен сан қырлы қаламгерлік мұрасы

   Мақалада қазақ сөз өнерінің аса көрнекті қайраткері Әбділда Тәжібаевтың өмір жолы мен сан салалы шығармашылық қызметі жан-жақты қарастырылады. Оның Қараөзекте өткен балалық шағы, анасы Айманкүл мен нағашы атасы Далдабайдан алған рухани тәрбиесі, Қызылорда интернаты мен жоғары оқу орындарындағы білім жолы дәйекті түрде баяндалған. Сонымен бірге қаламгердің баспасөз саласындағы қызметі, Жазушылар одағын басқаруы, 30-жылдардағы жаңашыл поэзиясы, пьесалары мен әдебиеттану ғылымына қосқан үлесі толық көрініс табады.

6. XIX ғасыр қазақ поэзиясындағы өнер, білім және ғылым тақырыптары

   XIX ғасырдағы отарлық өзгерістер қазақ қоғамы мен әдебиетіне ықпал етіп, поэзияны ел мұңын, азаттық аңсарын және әлеуметтік қайшылықтарды жеткізетін қоғамдық күшке айналдырды. Зар заман ақындары жерден айырылу мен дәстүрлі тіршіліктің өзгеруін жырласа, ағартушылар өнер-білім мен ғылымды халықтың дамуының жолы деп таныды. Шоқан Уәлихановтың ғылыми-ағартушылық қызметі, Ыбырай Алтынсариннің мектеп пен оқулық жасау ісі және Абайдың білім, таным, адамгершілік туралы ойлары әдебиеттің жаңаруына негіз болды.

7. Тұңғыш Президент феномені: мемлекеттілік пен жаңғыру жолы

   Мақалада Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың өмір жолы, кәсіби және саяси қызметі, тәуелсіз мемлекеттілікті орнықтырудағы рөлі жан-жақты талданады. Елдегі конституциялық құрылыс, өтпелі кезеңдегі макроэкономикалық реформалар, индустриялық-инновациялық саясат пен әлеуметтік бастамалар қарастырылған. Сонымен қатар Семей полигонын жабу мен ядролық қарудан бас тарту, шекараны халықаралық тұрғыда бекіту, Еуразиялық интеграция, АӨСШК және Әлемдік діндер съездерін ұйымдастыру секілді сыртқы саяси бастамалар баяндалады. Мақалада білім беру саласындағы жетекші университеттердің құрылуы, «Болашақ» бағдарламасы, «Мәдени мұра» жобасы және қоғамдық келісім мен этносаралық бірлік үлгісі жүйелі түрде сарапталған.

8. Қазақ және шығыс-түркі әдебиеттерінің рухани байланыстары

   Қазақ әдебиетінің шығыс-түркі халықтарымен байланысы ортақ тарихи тағдыр, тіл, дін, көрші қоныстану және мәдени алмасу жағдайында дамыды. Мақалада әдеби ықпал мен типологиялық ұқсастықтың теориялық негіздері, көне мұралар мен қисса-дастандардың сабақтастығы, жәдитшілдік, кітап басу және мерзімді баспасөздің ұлттардың рухани оянуына қосқан үлесі қарастырылады. Татар баспасөзі мен оқу орындарының қазақ зиялыларына ықпалы, түркі халықтарының өзара шығармашылық үндестігі және шығыс әдебиетінің әлемдік мәдениеттегі орны мысалдармен сипатталады.

9. Н.Ә. Назарбаев еңбектерінің жастарды отансүйгіштікке тәрбиелеудегі рөлі

   Н.Ә. Назарбаевтың еңбектері Қазақстанның тәуелсіздік кезеңін танытатын тарихи дерек әрі жастардың патриотизмін, азаматтық жауапкершілігін, адалдық пен еңбекқорлық сияқты құндылықтарын қалыптастыруға ықпал ететін құрал ретінде қарастырылады. Тарихи сана, мәдени мұра, «Рухани жаңғыру» мен «Ұлы даланың жеті қыры» бастамалары, 34 адам қатысқан сауалнама және патриотизмнің ықтимал саяси, экономикалық, әлеуметтік салдары талданады. Еңбектердің ықпалын кеңейту үшін оларды мектепте қолдану, аудару, медиа кеңістікте тарату және архив деректерін қолжетімді ету ұсынылады.

10. Сақ мәдениеті және ежелгі өркениеттердің дүниетанымы мен өнері

    Мақалада өркениет пен мәдениет ұғымдарының арақатынасы, сақтардың көшпелі шаруашылығы, әлеуметтік құрылымы, діни нанымдары мен ғұрыптары қарастырылады. Сондай-ақ Римнің сәулет өнері мен қалалық құрылысы, мүсіні мен кескіндемесі, үнді философиясының дәстүрлі және діни сипаты, Ежелгі Қытайдың археологиялық мәдениеттері, саяси тарихы, қолөнері, жазуы, ғылымы мен дүниетанымы сипатталады. Сақтардың ежелгі грек, үнді және қытай өркениеттерімен байланысы жөніндегі деректер үзінді әрі біркелкі емес.

11. Сағат Әшімбаев: әдеби сын, ұлттық рух және теледидардағы азаматтық ұстаным

    Сағат Әшімбаевтың әдеби сыншы, аудармашы және теледидар басшысы ретіндегі еңбегі қазақ әдебиеті мен ұлттық сананың дамуы аясында қарастырылады. Оның Абай, Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов туралы пайымдары, «Парыз бен қарыз» хабарындағы ұстанымы, Желтоқсан оқиғасы кезінде журналистер мен шындықты қорғауы, сондай-ақ Қазақ телевизиясының қалыптасуы мен қоғамдық мәселелерді жариялаудағы қызметі баяндалады.

12. Міржақып Дулатовтың дүниетанымы мен әлеуметтік философиясы

    Міржақып Дулатовтың дүниетанымы қазақ фольклоры, шығыс мұрасы және Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай дәстүрлері аясында қалыптасты. Оның шығармаларында отарлық езгіге қарсы ұлттық еркіндік, әлеуметтік әділеттілік, тең құқық, адамгершілік, адал еңбек пен білім арқылы қоғамдық жаңару идеялары өзара сабақтасады. «Оян, қазақ!» пен «Бақытсыз Жамал» осы ұстанымдарды ел бірлігі, әйел теңдігі және ағартушылық мәселелері арқылы танытады.

13. Әлихан Бөкейхановтың қоғамдық-ағартушылық қызметі және педагогикалық көзқарастары

    Әлихан Бөкейхановтың отарлық кезеңдегі қоғамдық-саяси қызметі, Алаш қозғалысындағы жетекшілігі, білім беру мен тәрбие туралы ұстанымдары және қазақтың дәстүрлі шаруашылығын зерттеуі өзара сабақтастықта қарастырылады. Оның ұлттық мектеп, ана тілінде оқыту, жерді әділ пайдалану, рухани-адамгершілік тәрбие және ғылыми негізделген ағарту жөніндегі ойлары, сондай-ақ мұрасы туралы зерттеулердің тарихи өзгерісі қамтылады.

14. Адам санасының қалыптасуы, психологиялық табиғаты және даму заңдылықтары

    Мақалада адам санасының шығу тегі, оның биологиялық эволюция мен тарихи-қоғамдық өндіріс нәтижесінде даму жолдары жан-жақты қарастырылады. Жануарлардың дауыстық дабылдары мен адамның сөздік қатынасының түбегейлі айырмашылығы, саналы әрекеттің негізгі белгілері талданады. Еңбек ету мен құралдар жасаудың тік жүруге, ми мен сөйлеу мүшелерінің морфологиялық жетілуіне тигізген әсері сипатталып, санадан тыс және бейсаналық психикалық құбылыстарға қатысты ғылыми көзқарастар баяндалады. Сонымен қатар жеке және қоғамдық сананың арақатынасы, детерминизм қағидаты, Сұлтанмахмұт Торайғыровтың себептілікке негізделген көзқарастары мен сананың болмысты жалпылай бейнелеу қасиеті баяндалған.

15. Дене тәрбиесі мен спорттың жеке тұлға және қоғам өміріндегі маңызы

    Дене тәрбиесі денсаулықты нығайтып, қозғалыс дағдылары мен дене қасиеттерін дамытатын әрі ақыл-ой, адамгершілік, еңбек және әлеуметтік тәрбиемен ұштасатын мәдени-педагогикалық қызмет ретінде қарастырылады. Мақалада оның тарихи дамуы, негізгі ұғымдары мен құралдары, баланың туғаннан алты жасқа дейінгі дамуындағы орны, ғылым мен мамандардың үлесі және Қазақстандағы мемлекеттік қолдау мен ұйымдастыру тәжірибесі баяндалады.

16. Жүсіпбек Аймауытов пен Мағжан Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы

    Жүсіпбек Аймауытов пен Мағжан Жұмабаев — қазақ әдебиетінің әртүрлі жанрларын дамытуға, халықты ағарту мен ұлттық азаттық идеясын көтеруге үлес қосқан қаламгерлер. Аймауытовтың өмір жолы, қуғындалуы, мол әдеби мұрасы және «Қартқожа», «Ақбілек» романдарының тақырыптық-көркемдік ерекшеліктері қарастырылады. Жұмабаевтың қалыптасуы, поэзиясы мен поэмалары, педагогикалық еңбектері, отбасы және саяси қуғын-сүргінге ұшырауы баяндалады.

17. Рухани жаңғыру және ұлттық сананы жаңарту

    Қазақстанның саяси және экономикалық жаңғыруын толықтыратын рухани жаңғыру ұлттық кодты сақтап, сана мен дүниетанымды заман талабына бейімдеуге негізделеді. Оның басты бағыттары — бәсекелік қабілет, прагматизм, ұлттық бірегейлікті сақтау, білімнің басымдығы, эволюциялық даму және сананың ашықтығы. Бұл ұстанымдарды жүзеге асыру үшін қазақ тілін латын әліпбиіне көшіру, қазақ тіліндегі гуманитарлық оқулықтарды шығару, туған жерге қамқорлықты күшейту, қасиетті орындарды біртұтас мәдени-географиялық белдеу ретінде таныту, заманауи қазақстандық мәдениетті әлемге тарату және тәуелсіздік жылдарындағы табысты тұлғаларды дәріптеу ұсынылады.

18. Талдамалы публицистика жанрлары және олардың теледидардағы көрінісі

    Талдамалы публицистиканың жанрлық белгілері, фактіні жинақтау мен сараптау әдістері, корреспонденция мен мақаланың ерекшеліктері және әңгіме, пікірталас, түсініктеме, шолу, баспасөз конференциясы сияқты телевизиялық жанрлар қарастырылады. Т.С. Амандосовтың жанр теориясына қосқан үлесі мен кейінгі зерттеулердегі жанр жіктеулері де сипатталады.

19. Қазақ философиясының қалыптасуы мен дүниетанымдық негіздері

    Қазақ философиясының көне түркі дәуірінен тәуелсіздік кезеңіне дейінгі даму сатылары, әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн және Қожа Ахмет Ясауидің адам, бақыт, әділет, рухани кемелдік туралы ілімдері қарастырылады. Сондай-ақ ауызша сөз өнерінің философиялық және қоғамдық қызметі, қоштасу, жоқтау мен аңыздардағы өмір, өлім, ар-иман және мәнді тіршілік мәселелері ашылады.

20. 1970–1980 жылдардағы қазақ повестерінің тақырыптары мен көркемдік мәселелері

    1970–1980 жылдардағы қазақ прозасы ауыл мен қала тіршілігін, тарихты және шетел өмірін бейнелей отырып, қоғамдық қайшылықтарды, рухани-психологиялық мәселелерді, адамгершілік пен үмітті көтерді. Повестің идеясы тақырып, характер, тип және көркемдік құрылымның өзара байланысы арқылы ашылады; Дулат Исабеков, Әбіш Кекілбаев, Асқар Сүлейменов және Қажығали Мұханбетқалиев шығармалары бұл ізденістерді айқындайды.