Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Құқық социологиясы: теориясы, әлеуметтік қызметі және құқықтық мінез-құлық

   Құқық социологиясының пәні мен әдістері, еуропалық және америкалық бағыттар, заң шығару үдерісінің әлеуметтік негіздері, құқықтың қызметі мен әлеуметтік әсер ету тетігі қарастырылады. Сондай-ақ құқықтық әлеуметтену, құқықтық мінез-құлық, құқық бұзушылықтың әлеуметтік себептері, заңдық ұйымдардың жұмысы және құқықтық дауларды жіктеу, шешу мен алдын алу мәселелері қамтылады.

2. Қазақ мемлекеттілігінің тарихи негіздері, ұлттық болмыс және рухани жаңғыру

   Мақалада Қазақстанның Тұңғыш Президентінің өмір белестері мен «Тарих толқынында» еңбегінің мән-маңызы жан-жақты қарастырылады. Ұлттық болмыстың философиялық қырлары, отаршылдық дәуірдің зардаптары, дәстүрлі шежіре институты мен туыстық жүйе және тәуелсіз мемлекеттілікті нығайтудың стратегиялық міндеттері талданады.

3. Ортағасырлық Қазақстан мәдениеті және Құтбтың «Хұсрау–Шырын» дастаны

   VI–XVII ғасырлардағы Қазақстан мәдениетінің қалалық, материалдық және рухани қырлары қарастырылады: қалалар мен сауда, қолөнер мен баспана, әдебиет, ғылым, діни нанымдар және Қазақ хандығы дәуірінің салттары. Құтбтың XIV ғасырда қыпшақ-оғыз тіліне еркін аударған «Хұсрау–Шырын» дастанының зерттелуі, оқиғалары мен кейіпкерлері сипатталып, оның әділетті билік, білім, адамгершілік және махаббатқа адалдық туралы идеялары ашылады.

4. Қылмыстық жаза: ұғымы, мақсаттары, жүйесі мен түрлері

   Қылмыстық жаза — қылмыс жасаған адамға соттың үкімімен мемлекет атынан қолданылатын мәжбүрлеу шарасы. Оның мақсаты әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған адамды түзеу және жаңа қылмыстардың алдын алу. Жаза жүйесіне негізгі, қосымша әрі екі сипатта да қолданылатын жазалар кіреді; олардың мазмұны мен қолданылу шарттары әртүрлі.

5. Мектеп жасына дейінгі тәрбие үдерісіндегі халық педагогикасы мен ұлттық дәстүрлердің өнегесі

   Мақалада мектепке дейінгі білім беру ұйымдары мен мектепалды сыныптарында халық педагогикасы мен ұлттық салт-дәстүрлерді пайдаланудың маңызы жан-жақты қарастырылады. Қазақ ағартушылары мен ғалымдарының ұлттық тәрбиеге қатысты тұжырымдары, дәстүрдің қос қырлы анықтамасы, бесік тәрбиесінің әсері және ұлттық ойындар мен фольклор үлгілерін оқу-тәрбие үдерісіне енгізу тетіктері зерделенеді. Сонымен бірге тұрмыстық әдет-ғұрыптардың даму динамикасы, өмірлік салт-жоралғылардың жіктелуі және ұрпақ тәрбиесін мемлекеттік саясат пен оқу бағдарламалары аясында жүзеге асырудың жолдары жүйеленген.

6. Қазақ халық педагогикасындағы сөз өнері мен фольклорлық мұраның тәрбиелік негіздері

   Мақалада қазақ халық педагогикасының негізгі арқауы болып табылатын сөз өнері жанрлары жан-жақты қарастырылады. Бата беру дәстүрі, шешендік сөздер, термелер, ертегілер, жұмбақтар мен мақал-мәтелдердің тәрбиелік мәні, құрылымдық ерекшеліктері және ұрпақ санасын қалыптастырудағы рөлі дәйектелген. Сонымен қатар аталған мұралардың отбасында, балабақша мен мектепте қолданылу тәсілдері мен жалпыадамзаттық сипаты талданады.

7. Қылмыстық топтар мен ұйымдасқан қылмыстың әлеуметтік-психологиялық заңдылықтары

   Мақалада қылмыстық топтар мен ұйымдасқан қылмыстың әлеуметтік-психологиялық заңдылықтары, олардың жіктелу түрлері, ішкі басқару және қызмет ету ерекшеліктері қарастырылады. Қылмыстық бірлестіктердің қарапайым топтардан бастап мафиялық жүйелерге дейінгі даму сатылары, құрылымдық иерархиясы, мүшелер арасындағы рөлдердің бөлінісі және топ ішіндегі қақтығыстардың себептері талданады. Сонымен қатар қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық дағдарыстардың ұйымдасқан қылмысқа тигізетін әсері, бұрынғы спортшыларды тарту тәсілдері және В. Л. Васильевтің пәтер мафиясы сызбасы негізінде қылмыстық айла-әрекеттердің тетіктері жан-жақты сипатталады.

8. Ежелгі Қытай мәдениетінің рухани негіздері, ғылымы мен өнері

   Мақалада ежелгі Қытай өркениетінің қалыптасу жолы, дүниетанымдық ерекшеліктері және бай рухани мұрасы жан-жақты қарастырылады. Табиғат құбылыстарына табыну мен ата-баба рухын қастерлеуден басталған наным-сенімдер даосизм, конфуцийлік және буддизм ілімдері арқылы дамып, елдің қоғамдық-саяси құрылымына берік негіз болды. Сондай-ақ иероглифтік жазу жүйесінің өркендеуі, сөз өнері, бейнелеу дәстүрі, астрономия, математика, медицина жетістіктері және Ұлы Қытай қорғаны мен зәулім сарайлар сияқты алып сәулет ескерткіштерінің тарихи маңызы баяндалады.

9. Индуизм және сикхизм: рухани дәстүрлер, пантеон және тарихи даму жолы

   Мақалада индуизм дінінің біздің дәуірімізге дейінгі бірінші мыңжылдықтан бастап қалыптасу тарихы, рухани құтқарылудың үш жолы және алғашқы діни қауымдардың ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. «Махабхарата», «Рамаяна» эпостары мен «Бхагавад-Гитаның» философиялық концепциясы, сондай-ақ Брахма, Вишну және Шивадан тұратын Тримурти үштігі мен Вишнудің он аватарасы толық сипатталады. Сонымен бірге XV ғасырда индуизм мен исламды біріктіру негізінде пайда болған сикхизм ілімі, Нанак уағыздаған бір құдайлық қағидалар, Кхальса әскери қауымының бес шарты және индуизмнің қазіргі қоғам мен Үндістанның саяси ұстанымдарына тигізген әсері баяндалады.

10. Көне Тараз бен Талас аңғарының көпғасырлық мәдени мұрасы

    Мақалада көне Тараз қаласы мен Талас өңірінде жүргізілген көпжылдық археологиялық қазба жұмыстарының нәтижелері, неолит дәуірінен орта ғасырларға дейінгі мәдени қабаттардың ерекшеліктері, ежелгі сауда байланыстары, қаладан шыққан ірі ғалымдар, діни наным-сенімдердің көрінісі және ортағасырлық монша сәулеті жан-жақты баяндалады.

11. Құқық бұзушылықтың теориялық негіздері, жіктелуі және қоғамдық алдын алу тетіктері

    Мақалада құқық бұзушылықтың әлеуметтік және заңи мәні, оның негізгі белгілері мен қоғамдық қауіптілік дәрежесіне қарай жіктелуі жан-жақты қарастырылады. Қылмыс пен теріс қылықтың өзара айырмашылықтары, сондай-ақ әкімшілік, тәртіптік және азаматтық-құқықтық бұзушылықтардың өзіндік санкциялары мен салдары талданады. Сонымен бірге заң бұзушылыққа себеп болатын әлеуметтік және биологиялық факторлар ашылып, отбасы мен білім беру ұйымдарында құқықтық сана мен тәрбиені қалыптастырудың, жастар арасындағы теріс әрекеттердің алдын алудың маңызы сараланады.

12. Қазақ халқының рухани мұрасы: ана тілінің құдіреті және дәстүрлі ауа райын болжау тәжірибесі

    Мақалада қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесі, оның ұлттық руханият пен тұлға тәрбиесіндегі рөлі, тіл тазалығы мен қолданыс аясына қатысты түйткілдер сөз болады. Сонымен қатар көшпелі қазақ халқының табиғат құбылыстарын жіті бақылауы арқылы қалыптасқан дәстүрлі ауа райын болжау тәсілдері, төрт түлік, жан-жануарлар, құстар мен жәндіктердің әрекеттері және аспан денелерінің көрінісіне негізделген 20 нақты халықтық белгі кеңінен баяндалып, бұл мұраның ұрпақ дүниетанымын дамытудағы тәрбиелік маңызы қорытылады.

13. ХІХ ғасырдағы ұлт тағдыры және Зар заман ақындарының дүниетанымы

    Мақалада ХІХ ғасырдағы Ресей империясының отаршылдық саясаты салдарынан қазақ қоғамында орын алған тарихи, саяси және шаруашылық өзгерістер жан-жақты талданады. Хандық биліктің жойылуы, жердің тартып алынуы, әкімшілік реформалар және соған жауап ретінде туған ұлт-азаттық көтерілістер баяндалады. Осы тарихи кезеңде қалыптасқан «Зар заман» әдеби ағымының басты өкілдері — Дулат Бабатайұлы, Шортанбай Қанайұлы, Мұрат Мөңкеұлы және Әбубәкір Кердері шығармашылығы арқылы олардың идеологиялық құндылықтары, ел бірлігін сақтау, дін мен білімді ту ету идеялары қарастырылады.

14. Дәстүрлі емес діни ағымдар және олардың қазақ қоғамына ықпалы

    Дәстүрлі және дәстүрлі емес діни ағымдардың ұғымдары, тарихи қалыптасуы, жіктелуі мен ұйымдық ерекшеліктері қарастырылады. Қазақстандағы діни ахуал, миссионерлік қызмет, Иегова куәгерлері мен Кришна санасы қоғамы туралы мәліметтер, сондай-ақ идеологиялық ұстанымдар мен отбасыға және ұлттық құндылықтарға ықпалы сипатталады. Мәтіндегі әр жылға қатысты статистикалық деректер өзара сәйкес келе бермейді; олар нақты уақыт кезеңдеріне телініп берілген.

15. Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісуға қоныс аударуы және олардың тарихи-мәдени мұрасы

    XIX ғасырдағы ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдағы көтерілістерден кейін Жетісуға көшуіне Іле өлкесінің Ресейден Қытайға қайтарылуы, қоныстану шарттары мен патша үкіметінің саясаты әсер етті. Мәтінде көш жолдары, қоныстану географиясы, жер және тұрмыс қиындықтары, халық санының өзгеруі, шаруашылығы мен мәдениеті баяндалып, көші-қонның қазақтардың жер мәселесіне тигізген әсері де көрсетіледі.

16. Ғылым мен дін: таным тарихы және Қазақстандағы діни ахуал

    Ғылым білім, оны өндіретін танымдық әрекет және әлеуметтік институт ретінде қарастырылады; оның қалыптасуы мифтік санадан рационалдық ойлауға өту, ежелгі Шығыстың тәжірибелік білімдері және Ежелгі Грекиядағы дәлелдеу тәсілдерімен байланыстырылады. Қазақстандағы діни әралуандық, тарихи статистикалық деректер, зайырлылық пен ар-ождан бостандығы, дәстүрлі және жаңа діни қауымдар, миссионерлік және экстремизм мәселелері сипатталып, конфессияаралық келісім мен ортақ гуманистік құндылықтардың маңызы айтылады. Қорытынды бөлім таным, жаратылыс, болмыс пен бейболмыс мәселелерін ғылыми және діни-философиялық пайымдаулардың тоғысында қарастырады.

17. Абайдың қара сөздері: I–X сөздердегі қоғам мен адам туралы ойлар

    Алғашқы он қара сөзінде Абай өмірдің мәнін, ғылым мен еңбектің қадірін, қоғамдағы алауыздық пен малқұмарлықты, билік пен әділет мәселесін, бала тәрбиесін және қазақ мінезіндегі қайшылықтарды талдайды. Ол адал еңбекке, білімге, ақылға және шынайы бірлікке үндейді.

18. Қазақ руханиятының көшбасшылары және ұлттық мәдениеттің өрлеуі

    Мақалада қазақ ұлттық руханияты мен мәдениетінің дамуына өшпес үлес қосқан шоқтығы биік тұлғалар – Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай Құнанбайұлы, Жамбыл Жабаев, Шәкәрім Құдайбердіұлы және Әлихан Бөкейхановтың өмірі, ғылыми-шығармашылық мұрасы мен қоғамдық қызметі жан-жақты сарапталады. Олардың ағартушылық бастамалары, философиялық ізденістері, әдеби және аудармалық еңбектері, сондай-ақ жиырмасыншы ғасырдың басындағы ұлт-азаттық қозғалыс пен автономия идеялары баяндалады.

19. Қылмыстық жаза: ұғымы, мақсаттары, жүйесі және түрлері

    Қылмыстық жаза мемлекеттің заңмен белгіленген мәжбүрлеу шарасы ретінде қарастырылады. Оның әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған адамды түзеу және жаңа қылмыстардың алдын алу мақсаттары, жаза жүйесінің құрылымы мен негізгі және қосымша жазалардың ерекшеліктері талданады. Сондай-ақ айыппұл, түзеу және қоғамдық жұмыстар, қамау, бас бостандығын шектеу мен одан айыру, өлім жазасы, мүлікті тәркілеу, құқықтардан айыру және елден шығарып жіберу сипатталады.

20. Қаржының мәні, қаржы жүйесі және мемлекеттік қаржылар

    Қаржы қоғамдық өнім мен ұлттық табысты бөлу және қайта бөлуге, ақша қорларын қалыптастыру мен пайдалануға байланысты экономикалық қатынастарды білдіреді. Оның қызметтері мен ресурстары, қаржы жүйесі, саясат пен механизм, жоспарлау, басқару, құқықтық реттеу және бақылау қарастырылады. Сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы, мемлекеттік және жергілікті бюджеттер, бюджет процесі мен арнаулы экономикалық аймақтардың қаржылық ұйымдастырылуы сипатталады.