Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қазақстан қоғамындағы патриоттық рух және ұлттық бірлік негіздері

   Мақалада Қазақстанның егемендігі мен тұтастығын нығайтудағы отансүйгіштік сезімнің, ұлттық стратегияның және саяси тұрақтылықтың рөлі жан-жақты қарастырылады. Патриотизмнің биологиялық емес, әлеуметтік-идеологиялық сипаты ашылып, отбасылық тәрбие, қоғамдық институттар мен білім жүйесінің ықпалы талданады. Конституциялық қорғаныс міндеттері, әскери тәрбие, тарихи жады мен Әл-Фараби өсиеттері сараланып, этникалық-мәдени білім тұжырымдамасы мен көптілді тұлға қалыптастырудың негізгі міндеттері айқындалады.

2. Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылық мұрасы

   Абай Құнанбайұлының өмір жолы мен поэзиясы қазақ әдебиеті мен қоғамдық ойының дамуына зор ықпал етті. Оның өлеңдері адамгершілікті, адал еңбекті, білім мен ғылымды, рухани ізденісті дәріптеп, әлеуметтік әділетсіздік пен надандықты сынайды; табиғат пен ән-күйді бейнелеуі, қазақ әдеби тілін дамытуы, поэмалары мен қара сөздері ақын мұрасының ауқымын танытады.

3. Қазақстандағы кітап басу ісі: тарихы, нарыққа бейімделуі және даму жолдары

   Қазақ кітабының қалыптасу тарихы мен тәуелсіздік кезеңіндегі баспа саласының өзгерістері, жекеменшік баспалардың дамуы және кітап нарығындағы бәсекелестік қарастырылады. Басқару, маркетинг, бизнес-жоспарлау, кітап тарату, мемлекеттік қолдау және цифрлық басылымдар мәселелері талданып, саланы дамытуға арналған ұсыныстар беріледі.

4. Орта ғасырдағы мұсылман және түркі ойшылдарының философиялық мұрасы

   VII–XI ғасырлардағы мұсылман әлемінде философия мен ғылымның дамуы әл-Кинди, әл-Фараби, Ибн Сина, Жүсіп Баласағұн және Махмұт Қашқари еңбектері арқылы қарастырылады. Олардың таным, ғылым, дін, этика, мемлекет және тіл туралы идеялары, Шығыс пен Батысқа ықпалы, сондай-ақ ұлттық философия мен халықтың рухани мұрасының сабақтастығы сипатталады.

5. Ораза: мәні, пайдасы және үкімдері

   Оразаның мағынасы мен парыз болуы, оның рухани және қоғамдық пайдасы, ораза түрлері, уақыты мен айды анықтау тәртібі, парыз және жарамдылық шарттары, ниет ету, мұстахап амалдар, мәкруһ әрекеттер және оразаны бұзатын не бұзбайтын жағдайлар баяндалады.

6. Шәкәрім шығармашылығындағы діни терминдер және олардың рухани-философиялық мәні

   Шәкәрім шығармаларындағы діни лексика халықтың тарихи дүниетанымы мен тілдік жадын танытып, ақынның дінді соқыр сенім не құр уағыз ретінде емес, ар-ұждан, әділет және ақылмен байланыстыра талдағанын көрсетеді. «Мұсылмандық шарты», «Үш анық» және поэзиясындағы терминдер иман, ғибадат, Жаратушы, жан, әділет ұғымдарын түсіндіреді; сонымен бірге араб, парсы және түркілік сөздердің қазақ тіліндегі орны мен дыбыстық ерекшеліктерін ашады.

7. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдағы лингвистикалық мектептер мен бағыттар

   XIX ғасырдың соңынан XX ғасырға дейінгі лингвистикалық мектептердің қалыптасуы мен негізгі ұстанымдары қарастырылады. Жас грамматистерге қарсы шыққан «Сөздер мен заттар», эстетизм және неолингвизм бағыттары, тілдің әлеуметтік табиғатын зерттеген социологиялық мектеп, структурализмнің Прага, Копенгаген және Америка мектептері, логикалық, психологиялық және натуралистік көзқарастар, Мәскеу мен Қазан мектептері сипатталады. Сондай-ақ этнолингвистика, кеңестік тіл білімінің дамуы, Маррдың «Тіл туралы жаңа ілімі» және қазақ тіл біліміндегі когнитивтік зерттеулер баяндалады.

8. Отбасындағы психологиялық климат және ерлі-зайыптылар сыйысымдылығы

   Мақалада қазіргі қоғамдағы отбасының беріктігін қамтамасыз ететін психологиялық климат, ерлі-зайыптылар арасындағы қарым-қатынас мәдениеті және өзара жауапкершілік жан-жақты талданады. Шаңырақ көтеруге дейінгі сезім тұрақтылығы, үнді эпосындағы махаббаттың үш құрамдас бөлігі, мектептегі гигиеналық әрі отбасылық пәндердің теориялық сипаты мен шынайы өмір мектебінің ерекшеліктері қарастырылған. Қазақ халқының Қазыбек би мен Сырым Датұлы сөздеріндегі әйелді құрметтеу дәстүрі, заманауи тең құқықтық жағдайындағы еркектің беделі мен әйелдің тұрмыстық ұқыптылығы сараланады. Сонымен қатар академик И.П. Павловтың темперамент туралы тұжырымдамасы негізінде холерик, меланхолик, флегматик және сангвиник типтерінің ерекшеліктері сипатталып, отбасындағы психологиялық сыйысымдылықты орнату жолдары баяндалған.

9. Каир: Мысыр астанасының тарихи қалыптасуы, рухани сәулеті және мәдени тынысы

   Мақалада Мысыр Араб Республикасының бас қаласы Каирдің ежелгі Пер Хапи ен Он, Вавилон қамалы мен әл-Фустат кезеңінен бастап қазіргі алып мегаполиске айналу тарихы жан-жақты қарастырылады. Қаланың саяси даму белестері, Шығыс пен Батыс саяхатшыларының күнделіктеріндегі мәліметтер, Амр ибн әл-Ас, әл-Азхар мешіттері, Салах ад-Дин қамалы секілді рухани сәулет ескерткіштері сараланады. Сонымен бірге Хан-әл-Халили сауда орны, Мысыр мұражайы, қазіргі орталық алаңдар, Ніл бойындағы аралдар, батыс жағалаудың мәдени-ағартушылық нысандары және Гиза пирамидалары баяндалады.

10. Қазіргі тұлғаның әлеуметтену ерекшеліктері

    Әлеуметтенудің мәні, негізгі теориялары мен механизмдері, тұлға мен қоғамның өзара ықпалы, өлшемдері және экономикалық, саяси, құқықтық, рухани, отбасылық, еңбек, кәсіби, діни, жас ерекшелік, гендерлік, этникалық әрі азаматтық түрлері қарастырылады. Қазақстандағы жаһандану мен ақпараттық технологиялардың ықпалы, мәдени бірегейлік, теңсіз қолжетімділік және ұлттық құндылықтарды ескеретін әлеуметтену тәсілдерінің қажеттігі талданады.

11. Әбу Насыр әл-Фараби: өмірі, философиялық мұрасы және ғылымға қосқан үлесі

    Отырарда дүниеге келген Әбу Насыр әл-Фараби философия, логика, математика, жаратылыстану, медицина, музыка, этика және саясат салаларында еңбек етіп, Аристотельден кейінгі «екінші ұстаз» атанды. Оның жан, таным, жүрек, ізгілік пен бақыт туралы идеялары Абай дүниетанымымен сабақтасады. Әл-Фараби музыка теориясын дамытып, ғылымдарды жүйеледі, математика мен физикаға, медицина мен педагогикаға қатысты еңбектер жазды; мұралары әр дәуірдегі шығыс және батыс ғалымдары арқылы жетіп, Қазақстанда ХХ ғасырдың екінші жартысынан жүйелі зерттеле бастады.

12. Қазақстанның қазіргі заман тарихы: мемлекеттілік, тәуелсіздік және ұлттық жаңғыру

    Қазақстан тарихын зерттеу мен тарихи сананы қалыптастырудың қағидалары, қазақ мемлекеттілігінің сабақтастығы, отарлық және кеңестік кезеңдердің қайшылықтары, тәуелсіз мемлекеттің құрылуы мен жаңғыруы қарастырылады. Сонымен бірге саяси, экономикалық, әлеуметтік және этнодемографиялық өзгерістер, ұлттық бірлік пен «Мәңгілік ел» идеясы, рухани жаңғыру және Ұлы даланың тарихи-мәдени мұрасы қамтылады.

13. Қоғамдық басылымдардағы әдебиет, тұлғалар және өнер туралы мақалалар

    Мақалаларға жасалған талдаулар Нобель сыйлығындағы философия мен әдебиет арақатынасы, Рудольф Эйкеннің мұрасы, Бауыржан Момышұлы туралы фильм түсіру қиындықтары, Таңжарық Жолдыұлының тағдыры, рухани жаңғыру, Абай мен Дінмұхамед Қонаев тұлғалары, сондай-ақ қобыз өнері, сурет пен поэзия байқауы және журналистерді марапаттау мәселелерін қамтиды. Негізгі ойлар тарихи еңбекті әділ бағалау, мәдени мұраны сақтау, жастарды өнер мен білімге тарту және қоғамға қызмет еткен тұлғаларды ұлықтау төңірегінде өрбиді.

14. Қазақ жыраулық поэзиясы: тарихы, жанрлары және көркемдік дәстүрі

    XV–XVIII ғасырларда қалыптасып, негізінен ауызша жеткен жыраулық поэзия қазақтың тарихи жадын, ел бірлігі мен ерлік мұратын, адам мен заман туралы философиялық толғанысын танытады. Жыраудың қоғамдық қызметі, толғау мен арнау жанрлары, поэзияның көркемдік тәсілдері және Сыпыра жыраудан Шал ақынға дейінгі дәстүр жалғастығы қарастырылады.

15. Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің өмірі, әдеби мұрасы және қоғамдық-ағартушылық қызметі

    Мақалада қазақтың көрнекті ақыны, ойшылы әрі фольклортанушы-этнографы Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің өмір жолы мен шығармашылық мұрасы жан-жақты қарастырылады. Оның Қазан қаласында басылып шыққан кітаптарындағы ұлт тағдыры, атақоныс Сарыарқаның тарихи мәні, отаршылдық озбырлыққа қарсылығы және ағартушылық идеялары баяндалады. Сонымен қатар «Гүлшат — Шеризат» дастанының мазмұны, мысалдары мен публицистикалық туындылары талданып, ұлттық руханият пен ауыз әдебиетін хатқа түсірудегі өлшеусіз еңбегі бағаланады.

16. Қазақ руханияты мен ағартушылық ойының діни-философиялық және қоғамдық негіздері

    Қазақтың рухани мұрасы халық ауыз әдебиеті, дәстүрлі ислам және ақын-жыраулардың адамгершілік ілімдері арқылы қалыптасты. XIX ғасырдың екінші жартысындағы ағартушылық білімді, ғылымды, әділетті басқаруды және қоғамдық ілгерілеуді көздеп, Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин мен Абай Құнанбаев еңбектерінде айқын көрінді. Шәкәрім, Мәшһүр Жүсіп және өзге ойшылдар иманды ақылмен ұштастырып, надандық пен діни әсірешілдікті сынады; олардың мұрасы ұлттық бірлік, білім, еңбек және адамгершілік мәселелерін өзара байланыстырады.

17. Діннің психологиялық қырлары, діни ағымдардың ықпалы және ар-ождан бостандығы

    Діннің теологиялық, философиялық, әлеуметтанулық және психологиялық түсіндірмелері, діни сенімнің қалыптасуы мен қызметтері, тоталитарлық діни топтардың ықпал ету тәсілдері және Қазақстандағы ар-ождан бостандығының тарихи-құқықтық негіздері қарастырылады. Діни сауаттылық, тұлғаның дербес таңдауы, құқықтық кепілдіктер мен конфессияаралық келісімнің маңызы көрсетіледі.

18. Қазақ даласындағы отарлық саясаттың түркі өркениетіне тигізген салдары

    Мақалада Ресей империясының қазақ жерінде жүргізген қоныстандыру саясатының тарихи кезеңдері, экономикалық және саяси астары, дәстүрлі мал шаруашылығы мен рухани құндылықтарға тигізген зардаптары сараланады. Алаш қайраткерлері мен тарихшылар Ә.Б. Тұрсынбаев пен Е. Бекмахановтың зерттеулері негізінде отаршылдықтың түпкі геосаяси мақсаттары айқындалады.

19. Діни фундаментализм, экстремизм және лаңкестік: саяси сипаты мен Қазақстанға ықпалы

    Мақала діннің қоғамдағы орны мен исламның қазақ тарихындағы рөлін талқылайды, фундаментализмнің экстремизмге ұласу жолдарын, діни қақтығыстардың әлеуметтік-саяси себептерін және терроризмді анықтаудағы өлшемдердің даулы сипатын қарастырады. Қазақстандағы діни ахуалға қатысты қауіптер мен пікір алуандығын сипаттап, зайырлылықты, діни ағартуды, құқықтық шараларды және әлеуметтік көмекті күшейтуді ұсынады.

20. Жас ұрпақ тәрбиесіндегі рухани-адамгершілік құндылықтар мен отбасы өнегесі

    Мақалада жас ұрпақтың рухани-адамгершілік қасиеттерін қалыптастырудың мәні, отбасы мен білім беру ұйымдарының тәрбиелік маңызы қарастырылады. Тұлғаның кісілік келбетін дамытудағы ата-ана үлгісі, «Өзін-өзі тану» жобасының мақсат-міндеттері, ұстаздар мен ата-аналардың бірлескен ынтымақтастығы және ұлттық дәстүрлер мен еңбекке баулудың маңыздылығы талданады. Сондай-ақ тарихи ойшылдар мен классик педагогтардың адамгершілік тәрбиесіне қатысты көзқарастары жан-жақты сарапталған.