Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Сәкен Иманасовтың ақындық әлемі және азаматтық болмысы

   Мақалада көрнекті қазақ ақыны, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Сәкен Иманасовтың шығармашылық мұрасы жан-жақты талданады. Ақынның азаматтық ұстанымы, туған жер мен ауыл тақырыбына арналған жырлары, арнау өлеңдерінің көркемдік ерекшеліктері сараланады. Сонымен бірге қоғамдағы әділетсіздіктерге қарсы батыл үні, философиялық тереңдігі бар лирикасы, мемлекеттік қайраткерлігі мен ел руханиятындағы орны баяндалады.

2. Аристофанның комедиялық мұрасы және антикалық театр өнері

   Мақалада ежелгі грек комедиясының атасы Аристофанның өмірбаяны, қоғамдық-саяси көзқарастары мен шығармашылық жолы терең қарастырылған. Оның бізге жеткен 11 комедиясы мен фрагменттері, шығармашылығының үш негізгі кезеңі, театрландырылған сатирасының көркемдік құрылымы және антикалық мұраның қазақ әдебиеті мен дүниежүзілік мәдениетке тигізген әсері баяндалады.

3. Алаш идеясы, қазақ зиялылары және ұлт тілі

   Алаш қозғалысы қазақтың ұлттық мемлекеттігін, бірлігі мен тәуелсіздігін көздеген саяси әрі рухани жаңғыру жолы болды. Оның қайраткерлері демократиялық басқаруды, қоғамдық реформаны және ұлттық сананы дамытуды мақсат етіп, баспасөз бен әдебиетті халықты ұйыстыруға пайдаланды. Қазақ тілін, мәдениеті мен руханиятын сақтау және дамыту Алаш мұратының өзегіне айналды; бұл мұрат тәуелсіз Қазақстанды нығайту мен ұрпаққа аманат ету міндетімен сабақтасады.

4. Қазіргі қазақстандық жастар арасындағы діншілдік деңгейі және құндылықтық бағдарлар

   Мақалада өтпелі кезеңдегі Қазақстан қоғамындағы діннің орны, студент жастардың діни танымы мен құндылықтық бағдарлары әлеуметтанулық тұрғыдан қарастырылады. Студенттердің дінге деген көзқарасы, руханилық пен діншілдікті түсінуі, отбасылық және әлеуметтік ортаның ықпалы нақты статистикалық деректермен талданады. Сонымен қатар конфессияаралық келісімнің себептері, дәстүрлі емес ағымдардың таралу қаупі және діни сәйкестену мәселелері зерделенеді.

5. Қорқыт ата мұрасы және түркі дүниесінің рухани қазынасы

   Мақалада түркі дүниесінің ұлы ойшылы әрі күйшісі Қорқыт атаның өмір сүрген дәуірі, тарихи тұлғасы мен аңыздық болмысы қарастырылады. Оғыз-қыпшақ тайпаларының қоғамдық тұрмысын бейнелейтін «Қорқыт ата кітабының» сақталған нұсқалары, оның көркемдік құрылымы, қаһармандық пен ізгілік идеялары және нақыл сөздері жан-жақты баяндалады.

6. Қайта өркендеу дәуіріндегі білім және Ясауи мұрасы

   Ғылым мен білімге негізделген қоғам құру, руханият пен адам сүйіспеншілігін сақтау, Ахмет Ясауи мұрасындағы таным мен еңбек қағидаларын жаңғырту мәселелері қарастырылады. Мәтінде Ясауидің түркі тілін қолдануы, білімнің ақиқатқа жетудегі рөлі, діни қанаушылыққа қарсылығы және әйелдердің қоғамдық әрі діни өмірдегі орны туралы тарихи пайымдар берілген.

7. Табиғи құқық теориясының тарихи дамуы, адам бостандығы және мемлекеттік құрылым

   Табиғи құқық ұғымы ежелгі грек ойшылдарынан бастап қазіргі заманға дейінгі даму жолында позитивтік заңнама нормаларымен және моральдық құндылықтармен өзара байланыста қалыптасты. Антикалық философтар, ағартушылар және орыс ойшылдары соғыс пен бейбітшілік мәнін, мемлекеттік құрылымды, тұлға еркіндігі мен әлеуметтік кеңістікті табиғи қағидаттар тұрғысынан қарастырған. Тоталитарлық және демократиялық тәртіптердегі адам бостандығының жай-күйі, миграциялық үдерістердің әлеуметтік құрылымға әсері және заң кепілдік бере алмаған жағдайларда құқықтарды қорғайтын азаматтық институттардың маңызы осы түсініктер аясында көрініс табады.

8. Ғарифолла Есім дүниетанымы: Абай, руханият және қазақ философиясы

   Ғарифолла Есімнің философиялық көзқарастары адам болмысы, этика, исламдық дүниетаным, сопылық дәстүр және Абай мұрасы аясында қарастырылады. Оның ойларында білім, ақыл мен жүрек бірлігі, әділет, ар-ұждан, рухани жетілу және ұлттық мәдени сабақтастық маңызды орын алады. Абайды тану арқылы қазақтың рухани әлемін түсіндіру, жақсы қазақ пен Мәңгілік Ел ұғымдарын пайымдау және дәстүрді қазіргі қоғаммен байланыстыру мәселелері қамтылады.

9. Мұхтар Шаханов поэзиясының көркемдік жүйесі мен даму арналары

   Мұхтар Шаханов поэзиясы қазақтың қара өлең дәстүрін жаңғыртып, еркін ырғақ, аралас буын, драмалық баяндау мен философиялық ойды ұштастырады. Лирикасы мен эпикалық шығармаларында махаббат, достық, ұлттық рух, азаматтық жауапкершілік және рухани-адамгершілік құндылықтар тарихи оқиғалармен сабақтастырылады.

10. Қазақстан табиғи ортасының экологиялық қасиеттері мен экологиялық жағдайы

    Қазақстанның табиғи ортасы, жер бедері, климаты, суы, биоалуантүрлілігі және минералдық ресурстары сипатталады. Экологиялық факторлар мен ластанудың экожүйелерге, тауарларға және адам денсаулығына әсері түсіндіріліп, экологиялық шиеленістің бес деңгейі мен қауіпті өңірлер қарастырылады. Табиғатты қорғау, экономикалық реттеу тетіктері, Семей полигоны зардаптарын азайту және экологиялық заңнаманы жетілдіру жолдары талданады.

11. Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» дастаны: танылуы, идеясы және көркемдік сипаты

    «Құтты білік» — XI ғасырдағы Қарахан дәуірінің қоғамдық өмірін, мемлекеттік басқару мен адамгершілік қағидаларын қамтыған түркі тіліндегі философиялық-дидактикалық дастан. Жүсіп Баласағұн әділет, бақ-дәулет, ақыл-білім және қанағат ұғымдарын кейіпкерлер арқылы өрбітіп, кісілік кемелденуді құтты қоғамның негізі ретінде ұсынады. Дастанның қолжазбалары, зерттелуі, аударылуы, жанры, сюжеті, тілі мен көркемдік ерекшеліктері де қарастырылады.

12. Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасы: табиғат, аңыз және халықтық көзқарас

    «Көкшетау» поэмасы Арқа табиғатының көркемдігін Жеке батыр, Бурабай, Оқжетпес және Жұмбақтас туралы аңыздармен ұштастырады. Шығармада хандық озбырлық сыналып, халық өкілдері, әділдік, мейірім мен халықтар достығы дәріптеледі. Поэманың ақындық қуаты табиғатты оқиғамен байланыстыра суреттеуінен көрінсе, композициясы жер-су атауларына қатысты жеке аңыздардың тізбегінен құралады.

13. Мәдениет философиясы және адам дамуы

    Мәдениет ұғымының тарихи мағыналары мен философиялық түсіндірілуі қарастырылады: көне грек пайдейясынан ортағасырлық діни дүниетанымға, Ағартушылық идеяларына және XIX ғасыр ойшылдарының тұжырымдарына дейінгі өзгерістер баяндалады. Мәдениет адамзаттың материалдық және рухани қызметінің тарихи қалыптасқан нысаны, тұлғаның дамуы мен қоғам өмірінің өлшемі ретінде сипатталады; ұлттық сана, тіл, дін және дәстүр сабақтастығының маңызы көрсетіледі.

14. Өңір баспасөзінің шежіресі мен «Сарыарқа самалы» басылымының даму жолы

    Мақалада Павлодар облыстық «Сарыарқа самалы» (бұрынғы «Қызыл ту») газетінің қалыптасу шежіресі, алғашқы редактор Ә.Аяпбергеновтен бастап тәуелсіздік дәуіріне дейінгі даму жолы жан-жақты сарапталған. Басылымның жанрлық ерекшеліктері, тұрақты айдарлары, тіл мәдениетін көтерудегі орны, нарық жағдайындағы баламалы жазылу тәсілдері мен маркетингтік стратегиясы, сондай-ақ Иса Байзақов атындағы әдеби бірлестіктің қызметі қарастырылған.

15. Қазақ ауыз әдебиеті мен өнерін қалыптастырған тұлғалар

    Абыздардан бастау алған қазақтың ауызша сөз және музыка өнерінің синкретті сипаты, бақсы, ақын, сал-сері мен жыраудың қалыптасуы және халық ақындары поэзиясындағы шағын жанрлар мен көркемдік дәстүр сабақтастығы қарастырылады. Абыздардың қоғамдық қызметі, сәуегейлік туралы түсініктер, өлең құрылысы, бейнелеу тәсілдері мен тәрбиелік тақырыптар сипатталады.

16. Халел Досмұхамедов тағылымы және жаңа дәуірдегі түркітану ғылымы

    Мақалада Алаш қайраткері, көрнекті ғалым әрі қазақтан шыққан тұңғыш түркітанушы Халел Досмұхамедовтің өмірі, ғылыми-ағартушылық мұрасы жан-жақты сөз болады. Оның Махмуд Қашқаридың «Диуани лұғат ит-түрк» сөздігі мен Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» дастанына жасаған терең талдаулары, көне түркі жазба ескерткіштерінің маңызы мен түркітану ғылымының қазіргі жаһандану дәуіріндегі көкейкесті міндеттері қарастырылады. Сонымен бірге түркі әлемінің ортақ рухани мұрасын сақтау, білім-ғылым саласындағы байланыстарды нығайту және ана тілінің қасиетін ардақтау мәселелері баяндалады.

17. Қазақ әдебиеті мен руханиятындағы даналық үрдісінің өрісі

    Қазақ әдебиеті мен руханиятындағы даналық үрдісінің философиялық және экзистенциялық сипаты, шешендік сөз өнеріндегі, жыраулар толғауларындағы, халық мақалдарындағы көріністері, сондай-ақ Ыбырай Алтынсарин мен Абай Құнанбаев шығармашылығындағы адамгершілік, білім, еңбек және өмірлік бағдар мәселелері талданады.

18. Тең мүмкіндік және Қазақстан парламентаризмінің тарихи сабақтары

    Мақалада заң алдындағы теңдік, әділетті тұрғын үй мен еңбек нарығы, меншік пен жұмыскер құқықтарын қорғау және тең мүмкіндікке негізделген қоғам құру мәселелері көтерілген. Сонымен бірге 1995 жылғы Конституциядан кейінгі Қазақстан парламентаризмінің қалыптасуы, оның алты тарихи сабағы, Президент пен Парламенттің өзара байланысы, депутаттық жауапкершілік, парламент мәртебесі мен бақылау қызметін нығайту қажеттігі және парламентаризмнің әлемдік үрдістері талданады.

19. Наурыз мейрамының танымдық тағылымы, байырғы салт-дәстүрлері мен тарихи сабақтастығы

    Мақалада Наурыз мейрамының шығу тегі, көшпенділердің байырғы астрономиялық түсінігі, жаңа жыл қарсаңындағы «бес қонақ» пен «өліара» кезеңі және түрлі халықтардағы атаулары жан-жақты баяндалады. Сондай-ақ Қыдыр түнінің рәсімдері, «ұйқыашар», «селт еткізер» салттары, көрісу ғұрпы, жеті дәмнен наурыз көже әзірлеу, табиғатқа тағзым ету, ағаш отырғызу мен бата беру дәстүрі қарастырылады. Ел ішіндегі татуласу, нарқазан көтеру, әлеуметтік қамқорлық, отпен аластау үрдістерімен бірге мерекенің араб шапқыншылығы мен кеңестік кезеңдегі тарихи тағдыры, 1988 жылғы жаңғыруы және оның рухани-өнегелік маңызы ашып көрсетіледі.

20. Орта ғасырлардағы түркі жазба мәдениеті, рухани дүниетанымы және ғылымы

    Бұл зерттеу мақаласында көне түркі руна жазу жүйесінің қалыптасуы, далалықтардың тарихи дастандары мен мифологиялық ескерткіштері, дәстүрлі наным-сенімдер мен ислам дінінің қабылдану үдерісі жан-жақты талданады. Сонымен бірге орта ғасырлардағы түркі топырағынан шыққан заңғар ойшылдар мен ғалымдардың әдеби, философиялық және жаратылыстану бағытындағы ғылыми еңбектері сараланады.