Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қадыр Мырза Әлидің шығармашылық мұрасы және ұлт руханиятындағы орны

   Мақалада көрнекті қазақ ақыны Қадыр Мырза Әлидің өмір жолы, балалар әдебиеті мен лирикалық-философиялық поэзиядағы бай мұрасы, аудармалары мен драматургиялық шығармалары қарастырылады. Сондай-ақ қаламгердің адам болмысы мен ұлт тағдырына қатысты нақыл сөздері, қоғамдағы рухани тұлғаның рөлі және оның шығармашылығының бүгінгі ғылым мен мәдениеттегі салмағы жан-жақты баяндалады.

2. Діндердің мәні, жіктелу жүйесі және адамзат қоғамындағы рөлі

   Мақалада дін ұғымының мәні мен анықтамалары, адамзат жаратылысы мен алғашқы тәуһид сенімі, қасиетті жазбалар мен діндердің тарихи өзгеру себептері баяндалады. Сонымен қатар доктриналық құрылымы, сенім негіздері, таралу аясы мен ғибадат ерекшеліктеріне сай діндердің жіктелуі, дін атауларының шығу тегі, діндер тарихы ғылымының әдіснамалық мақсаттары және діннің жеке тұлға, отбасы мен мемлекет тұтастығындағы маңызы қарастырылады.

3. Әбу Насыр әл-Фарабидің рухани мұрасы және философиялық көзқарастары

   Әбу Насыр әл-Фарабидің өмір жолы, ғылым мен өнерге қосқан үлесі, антикалық мұраны түсіндіруі және философия мен діннің арақатынасы қарастырылады. Оның Платон мен Аристотель көзқарастарын үйлестіру талпынысы, бақыт, ізгі қоғам және мемлекетті басқару жөніндегі идеялары, сондай-ақ мұрасының Шығыс пен Еуропа рухани дәстүрлеріне ықпалы баяндалады.

4. Буддизм: пайда болуы, ілімі және таралуы

   Буддизмнің пайда болуы мен Сиддхартха Гаутаманың өмірі, қасиетті жазбалары, төрт ақиқаты, сегіз тармақты жолы және негізгі ұғымдары қарастырылады. Сондай-ақ діннің Азияға таралуы, хинаяна, махаяна мен ваджраяна бағыттарының ерекшеліктері және үнді-будда мәдениетінің ведалық дәстүрлермен байланысы баяндалады.

5. Заңды тұлғалар және жеке тұлға

   Заңды тұлғаның азаматтық құқықтағы орны, пайда болу себептері, негізгі теориялары мен құқықтық белгілері, құқық және әрекет қабілеттілігі қарастырылады. Сондай-ақ жеке тұлғаның адам және дара адам ұғымдарымен байланысы, тұлғалық дамуындағы әлеуметтік қатынастар мен қарым-қатынастың рөлі сипатталады.

6. Ғылым мен діннің арақатынасы

   Ғылым мен діннің қайшылығы тарихи тұрғыдан саяси билік пен материалистік дүниетанымның ықпалынан өрбігені баяндалады. Мәтінде олардың таным нысандары мен әдістері әртүрлі болғанымен, әлемді түсінуге ұмтылыста өзара толықтыра алатыны айтылады; ғылыми жетістіктерді рухани-этикалық мақсаттармен ұштастыру қажеттігі негізделеді.

7. Дүниежүзі халықтарының нәсілдік құрамы мен діндері

   Мақалада адамзаттың негізгі нәсілдері, олардың белгілері мен географиялық таралуы, өтпелі және аралас типтердің қалыптасуы қарастырылады. Сондай-ақ діннің мәні, түрлері мен қоғамдық ықпалы, ислам, христиандық және буддизмнің негізгі қағидалары мен таралу аймақтары баяндалады.

8. Дін социологиясы: қалыптасуы, құрылымы және қоғамдық қызметтері

   Дін социологиясы дін мен қоғам арасындағы өзара ықпалды, діни сананы, ғибадатты, ұйымдарды және діннің қоғамдық қызметтерін зерттейді. Оның қалыптасуына XIX ғасырдағы әлеуметтік әрі ғылыми өзгерістер ықпал етті; негізгі теориялық үлестерді Эмиль Дюркгейм, Макс Вебер, Карл Маркс және Толкотт Парсонс қосты. Діннің дүниетанымдық, бағалаушылық, реттеушілік, өтемдік және топтастырушылық қырлары, сондай-ақ зерттеу әдістері қарастырылады.

9. Эмиль Дюркгеймнің әлеуметтанулық көзқарастары

   Эмиль Дюркгейм әлеуметтануды дербес ғылым ретінде қалыптастырып, қоғамды жеке адамдардан тыс әрі оларға ықпал ететін ерекше әлеуметтік шындық деп түсіндірді. Оның социологизмі әлеуметтік фактілерді, ұжымдық сананы, ынтымақтастықты және қоғамның әлеуметтік тәртіп пен адам мінез-құлқына әсерін зерттеуге негізделеді. Дюркгейм механикалық және органикалық ынтымақтастықты, аномияны, өзін-өзі өлтірудің әлеуметтік себептері мен типтерін және діннің қоғамдағы біріктіруші рөлін талдады.

10. Әбу Насыр әл-Фарабидің қоғамдық-саяси, этикалық және тәрбиелік ілімі

    Мақалада ұлы ойшыл Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен ғылыми мұрасы, қайырымды мемлекет пен қоғам құрылымы туралы ілімі жан-жақты талданады. Ғұламаның бақытқа жету жолдары, ақыл-парасат қуаты, тәрбие мен білім сабақтастығы, әлеуметтік әділеттілік және билеушіге тән асыл қасиеттер жөніндегі концепциялары қарастырылады. Сондай-ақ әл-Фарабидің қоғамдық даму мен этикалық-эстетикалық құндылықтарға қатысты көзқарастарының өркениеттік маңызы баяндалады.

11. Мәдениет пен өркениеттің философиялық мәні және әлеуметтік болмысы

    Мәдениет пен өркениеттің мәні, олардың тарихи-философиялық анықтамалары мен өзара арақатынасы талданады. Адамның мәдени әрекеті, салт-дәстүр мен діннің рухани мирасқорлықтағы рөлі, өнердің орны және табиғатпен байланыстың экологиялық сипаты ашылып, мәдениеттің тұлғаны қалыптастыру, танымдық, реттеушілік және коммуникативтік қызметтері жан-жақты қарастырылады.

12. Ислам теологиясындағы адам болмысы мен рухани кемелдену

    Ислам теологиясының қалыптасуына ықпал еткен саяси тартыстар мен діни-құқықтық мектептер, Құран мен сүннеттегі адам түсінігі, фиқһ пен кәламдағы жауапкершілік және ерік мәселелері қарастырылады. Сопылықтағы рухани кемелдену мен оның қазақ дүниетанымындағы көріністері, сондай-ақ әл-Ғазалидің адам, ақыл, ерік, ахлақ және бақыт туралы тұжырымдары талданады.

13. Дінаралық татулық, исламның ізгілік ұстанымдары және рухани келісім

    Мақалада 2001 жылғы 11 қыркүйек оқиғасынан кейінгі халықаралық саяси дағдарыс, Батыс медиасындағы исламофобия көріністері және дінаралық қатынастардағы қайшылықтар сараланады. Сондай-ақ Астанада өткен Әлемдік және дәстүрлі діндер басшыларының съезінің маңызы, елордадағы халықаралық конференцияда Бас мүфти Әбсаттар қажы Дербісәлі көтерген мәселелер, исламның терроризм мен экстремизмді жоққа шығаратын ізгілік қағидаттары және Қазақстандағы рухани келісім дәстүрі жан-жақты қарастырылады.

14. Дін және оның адам мен қоғамдағы орны

    Діннің адам рухы мен тәнінің қажеттіліктерін өтеудегі, мінез-құлық пен қоғамдық бірлікті қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Діндер шығу тегі, сенім жүйесі, құрылымы, мазмұны және ғибадат ұстанымдары бойынша жіктеліп, олардың аталу тәсілдері мен діндер тарихын зерттеу әдісі түсіндіріледі. Исламдық көзқарас бойынша алғашқы дін — таухидке негізделген ислам; илаһи және адам қалыптастырған діндердің айырмашылығы, исламның сенім, ғибадат және ахлақ негіздері баяндалады.

15. Әлемдік діндер және олардың тарихи-мәдени ықпалы

    Діннің қоғамдық өмірдегі орны мен әлемдік діндердің пайда болуы, ілімдері және таралуы қарастырылады. Буддизм, христиандық, зороастризм, даосизм туралы тарихи деректер мен аңыздар, исламның қазақ даласына таралуы, дәстүрлі нанымдармен сабақтастығы және білім беру мен ұлттық мәдениетке ықпалы баяндалады.

16. Абай Құнанбаевтың философиялық мұрасы мен ғибратты ой толғамдары

    Мақалада ұлы ақын әрі кемеңгер ойшыл Абай Құнанбаевтың өмірі, оның философиялық және дүниетанымдық көзқарастарының қалыптасу көздері жан-жақты қарастырылады. Абайдың тоқсаныншы жылдары жазылған қырық бес қарасөзіндегі адамгершілік, парасаттылық, білім мен ғылым, еңбек және кәсіп мәселелері талданады. Ойшылдың ескірген кертартпа мақал-мәтелдерге жасаған сыны, оқу-ағарту ісін мемлекеттік деңгейге көтеру жөніндегі бастамалары және өмір сүру философиясындағы белсенді жасампаздық ұстанымы жүйелі баяндалады.

17. Діннің мәні және исламның адамзаттық құндылықтары

    Діннің дүниетанымдық және рухани мәні, шығу тегі мен түрлері қарастырылады. Ислам бейбітшілікке, діни төзімділікке, мұсылмандар арасындағы бауырластыққа, әлеуметтік әділетке және адамның қадір-қасиетін құрметтеуге негізделген әлемдік дін ретінде сипатталады.

18. Огюст Конт пен Герберт Спенсердің әлеуметтанулық тұжырымдамалары

    Огюст Конт әлеуметтануды позитивтік білімнің шыңы әрі қоғамдық реттілік пен прогресті ғылыми зерттейтін пән ретінде негіздеді. Герберт Спенсер эволюция мен органикалық ұқсастыққа сүйеніп, қоғамның күрделенуін, саралануын, институттарын және жеке еркіндікке қатысты көзқарастарын дамытты.

19. Діни танымның тарихи дамуы және зайырлылықтың қоғамдық қызметі

    Діннің дүниетаным, мәдениет және қоғамдық тәртіп қалыптастырудағы орны, исламдық танымның тарихи кезеңдері мен түркі-ислам өркениетінің дамуы қарастырылады. Дінтанудың ғылым ретінде қалыптасуы және Қазақстан жағдайында зайырлылықтың мемлекет пен дін қатынасын, ұлттық құндылықтарды, діни білім мен сенім бостандығын реттеудегі рөлі талданады.

20. Дін және мәдениет: қоғамдағы орны мен қазақ мәдениетіне ықпалы

    Діннің мәдениетті қалыптастырудағы, қоғамды біріктіру мен құндылықтарды орнықтырудағы рөлі қарастырылады. Исламның қазақ халқының мәдениетімен байланысы, мәдениет пен өркениеттің айырмасы, діни сенім мен рәсімнің әлеуметтік қызметтері, зайырлы мемлекеттегі діннің орны және Қазақстандағы мәдениетаралық сұхбат мәселелері қамтылады.