Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Қазақ зиялылары және тоталитарлық қоғам: ұлттық сана, саяси қуғын-сүргін және автономия

   Қазақстандағы кеңестік тоталитарлық жүйенің қалыптасуы, ұлттық зиялыларға қарсы саяси қысым және олардың ұлттық автономия мен тәуелсіздік жолындағы қызметі қарастырылады. Алаш қозғалысының кеңестік тарихнамада бұрмалануы, репрессияның себептері мен салдары, дін мен рухани мәдениетке жасалған қысым, күштеп қоныс аударылған халықтардың тағдыры және тарихи жадыны қалпына келтіру қажеттігі қамтылады.

2. Бейімбет Майлин прозасындағы ұлттық характер және дәуір шындығы

   Бейімбет Майлин прозасы қазақ ауылының төңкерістер тұсындағы тұрмысын, ұлттық мінез бен қоғамдық өзгерістерді шынайы бейнелейді. Оның әңгімелері мен повестерінде аштық, әлеуметтік теңсіздік, ұжымдастыру, оқу-ағарту, жалған белсенділік, ескі салт және әйел теңдігі мәселелері күнделікті өмір оқиғалары мен типтік кейіпкерлер арқылы ашылады.

3. Діндердің тарихы және қазақтың дәстүрлі діни дүниетанымы

   Діннің қоғамдық және рухани қызметі, буддизм, христиандық, зороастризм, даосизм мен исламның пайда болуы мен дамуы қарастырылады. Қазақ даласындағы исламның орнығуы, дәстүрлі нанымдармен сабақтастығы, діни білім беру тарихы, отарлық кезеңдегі қысым және тәуелсіздік тұсындағы діни ұстаным мәселелері қамтылады.

4. Ислам философиясы: бастаулары, мектептері және негізгі мәселелері

   Ислам философиясы Құран мен Сүннетке сүйене отырып, ежелгі мәдениеттер мен аударма қозғалысы арқылы дамыған ой дәстүрі ретінде қарастырылады. Еңбекте оның тарихи қалыптасуы, калам, суфизм және философиялық мектептері, болмыс, таным, дін мен философия мәселелері, сондай-ақ әл-Кинди, әл-Фараби, Ибн Сина, Ибн Рушд, әл-Бируни және Ибн Халдунның идеялары баяндалады. Ибн Халдунның асабият, көшпелі-қалалық қоғам және умран туралы тұжырымдары тарихты себеп-салдар байланыстарымен зерттеудің негізі ретінде түсіндіріледі.

5. Философияның дүниетанымдық негіздері, даму тарихы және қоғамдағы қызметтері

   Мақалада философия ғылымының табиғаты, оның дүниетанымдық жүйе ретіндегі ерекшеліктері және адам мен әлем арасындағы өзара байланыс жан-жақты талданады. Адамның табиғатпен қатынасы, дүниеге көзқарастың қалыптасу көздері, білім мен құндылықтардың бірлігі қарастырылған. Сонымен қатар мифология мен діннен философиялық ойлауға өту кезеңдері, натурфилософиядан теориялық ілімге дейінгі даму жолы және логика, онтология, гносеология, аксиология салаларының мәні ашылады. Философияның дүниетанымдық, рационалды жүйелеу, сыни, болжамдық, гуманистік және практикалық қызметтері сарапталады.

6. Ежелгі Үнді және Қытай философиясы

   Ежелгі Шығыс өркениеттерінің қоғамдық және дүниетанымдық жағдайлары, философиялық ойдың мифологиямен және ғылыммен байланысы, Үндістандағы ведалық ілімдер мен ортодоксалдық емес мектептер, Қытайдағы конфуцийшілдік, даосизм, легизм және моизм қарастырылады. Негізгі ұғымдар, этикалық қағидалар мен қоғамды басқару туралы көзқарастар жүйеленеді.

7. Жаңа заман кезеңіндегі еуропалық мәдениеттің қалыптасуы, дамуы және қайшылықтары

   Мақалада XVII–XIX ғасырлардағы жаңа заман еуропалық мәдениетінің даму кезеңдері жан-жақты қарастырылады. XVII ғасырдағы рационализмнің қалыптасуы, ғылыми революцияның басталуы, дін мен философиялық ой-пікірлердің сабақтастығы және капиталистік отарлаудың қайшылықтары талданады. Сонымен қатар XVIII ғасырдағы Ағартушылық қозғалысы, француз революциясының рухани алғышарттары, сондай-ақ XIX ғасырдағы «Классика ғасырының» кемелденуі мен демократия, ғылым және индустрияландыру факторларының рөлі баяндалады.

8. Әлеуметтік үдерістер мен құқықбұзушылық динамикасын статистикалық талдаудың әдіснамасы

   Мақалада әлеуметтік-қоғамдық құбылыстар мен құқықбұзушылықтардың уақыт бойынша даму заңдылықтарын зерттеудегі динамикалық қатарлардың теориялық мәні мен қолдану тетіктері қарастырылады. Динамикалық қатарлардың құрылымдық элементтері, оларды есептеуде пайдаланылатын қатыстық, орташа шамалар және өзгерістерді анықтауға арналған қайта құру тәсілдері талданады. Сонымен бірге қылмыстық-құқықтық статистикадағы маусымдық тербелістердің ерекшеліктері, маусымдық индексті есептеудің нақты қадамдары және қылмыстық құқық пен криминологиядағы себепті-салдарлы байланыстардың өзара айырмашылықтары нақтыланады.

9. Әлеуметтану: қоғам, тұлға және әлеуметтік институттар

   Әлеуметтанудың пәні мен даму тарихы, әлеуметтік жүйелер, Қазақстандағы әлеуметтік ой, эмпирикалық зерттеу әдіснамасы және тұлға, отбасы, экономика, саясат, дін, мәдениет, еңбек пен құқықтық әлеуметтену мәселелері қарастырылады.

10. Этностық қатынастар және қоғамдағы адамгершілік тәртіп

    Бразилия мен Оңтүстік Африкадағы нәсілдік қатынастар, апартеид, этностық азшылықтар мен төменгі таптың байланысы қарастырылады. Сондай-ақ адамгершілік сезімнің дамуы, эволюцияшыл көзқарастардың шектеулері, дін мен заңның әлеуметтік тәртіпті қолдаудағы орны және биліктің шоғырлануынан туатын қауіптер талданады.

11. Алаш қозғалысының саяси-құқықтық идеологиясы

    Алаш қозғалысының қалыптасуы мен 1917 жылғы қайта жандануы, Ресей федерациясы құрамындағы қазақ автономиясы туралы ұстанымы және бағдарлама жобасындағы демократиялық басқару, жергілікті өзін-өзі басқару, азамат құқықтары, сот, зайырлылық, әйелдер құқығы, қорғаныс, жер мен білім мәселелері қарастырылады. Қозғалыстың ұлттық жаңғыруға қосқан үлесі мен оның жүзеге аспай қалған демократиялық баламасы да сипатталады.

12. Эмиль Дюркгеймнің әлеуметтану теориясы

    Эмиль Дюркгейм әлеуметтануды дербес ғылым әрі оқу пәні ретінде орнықтырып, қоғамды жеке адамдардың психологиясына сыймайтын объективті шындық деп қарастырды. Оның әлеуметтік факт, ұжымдық сана, механикалық және органикалық ынтымақтастық, суицидтің әлеуметтік себептері мен діннің қоғамдық қызметі туралы тұжырымдары Франциядағы әлеуметтанудың дамуына және әлеуметтік ғылымдарға ықпал етті.

13. Неотомизм ілімінің дүниетанымдық негіздері мен философиялық жүйесі

    Мақалада католик шіркеуінің ресми дүниетанымдық тұғырнамасы саналатын неотомизм ілімінің қалыптасу тарихы, басты идеялары мен негізгі ұстанымдары жүйелі түрде талданады. Фома Аквинскийдің схоластикалық философиясының жаңғыртылу себептері, сенім мен ақылдың, дін мен ғылымның өзара қатынасы, болмыс туралы метафизикалық теория және білім иерархиясы кеңінен қарастырылады. Сонымен қатар ілімнің адам еркіндігі, адамгершілік мұраттар, әлеуметтік даму жолдары және өркениетаралық бейбіт қатар өмір сүру қағидаттарына қатысты көзқарастары жан-жақты сарапталады.

14. Ағылшын тілінің қалыптасуы және өзге тілдермен тарихи байланысы

    Ағылшын тілі Британиядағы кельт тілдерімен, латынмен, герман тайпаларының тілдерімен және француз тілімен ұзақ тарихи байланыста қалыптасты. Англ-саксон қоныстануы, норман жаулап алуы, француз тілінің үстемдігі, баспа ісінің таралуы мен ағылшын тіліндегі діни және ғылыми жазбалар оның сөздік қорына, грамматикасына, айтылымына және қоғамдық қызметіне ықпал етті. Тіл тарихы көне, орта және кейінгі ағылшын кезеңдеріне бөлінеді.

15. Алаш қозғалысы: ұлттық автономия, саяси-құқықтық бағдар және ана тілі

    1917 жылғы төңкерістер тұсында қалыптасқан Алаш қозғалысы қазақтың саяси өзін-өзі басқаруы, ұлттық автономия, демократиялық институттар, жер мен сот мәселелері, ана тіліндегі білім және қазақ тілінің мемлекеттік қызметі туралы бағдарламалық ұстанымдар ұсынды. Алаш партиясы, Алаш автономиясы және оны басқаруға арналған Алашорда үкіметі қозғалыстың өзара сабақтас үш қыры болды. Қайраткерлердің съездердегі шешімдері, оқу-ағарту бастамалары мен тіл саясаты қазақ қоғамының саяси және мәдени жаңаруына бағытталды.

16. Міржақып Дулатұлының әдеби-публицистикалық мұрасы

    Міржақып Дулатұлының публицистикалық мұрасы ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамының жер, земство, саясат, ағарту, тіл, дін, денсаулық және әйел теңдігі мәселелерімен сабақтастыра талданады. Оның шығармашылық жолы мен баспасөздегі қызметі, «Оян, қазақ!» жинағы мен «Бақытсыз Жамал» романындағы публицистикалық сарын, жанрлық және көркемдік ерекшеліктері қарастырылады.

17. Ғылым философиясы мен ғылыми танымның дамуы

    Ғылым философиясының пәні мен әдіснамасы, ғылымның мәдени және әлеуметтік институт ретіндегі дамуы, ғылыми білімнің құрылымы мен әдістері, ғылыми төңкерістер мен рационалдылық, қазіргі ғылымның этикалық және жаһандық мәселелері, сондай-ақ білім мен әлеуметтік-гуманитарлық танымның сипаты қарастырылады.

18. «Алаш» партиясының бағдарламасы: мазмұны, қалыптасуы және тарихи маңызы

    «Алаш» қозғалысының саяси мақсаты мен бағдарламасындағы федеративтік құрылым, автономия, азаматтық құқықтар, дін, сот, қорғаныс, салық, еңбек, білім және жер мәселелері қарастырылады. Партияның 1917 жылғы қалыптасу жолы, кеңестік кезеңдегі зерттелу шектеулері және кейінгі тарихнамалық бағалар сипатталып, бағдарламаның тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік-құқықтық қағидаларымен сабақтастығы талданады.

19. Ортағасырлық ислам философиясы: фалсафа, әл-Ғазали және Ибн Рушд

    Араб тілінде дамыған фалсафаның исламдық дүниетаныммен, антикалық мұрамен және басқа философиялық ағымдармен байланысы қарастырылады. Әл-Ғазалидің сопылық ілімі, философияға сын көзқарасы мен таным туралы ойлары, сондай-ақ Ибн Рушдтің оған берген жауаптары әлемнің мәңгілігі, Құдайдың білімі, жаратылыс және қозғалыс мәселелері арқылы ашылады. Фалсафаның Еуропаға ықпалы мен аверроизмнің таралуы да қамтылады.

20. Қазақстан тарихы мен мәдениетінің негізгі кезеңдері

    Қазақстан аумағындағы ежелгі тайпалар мен мемлекеттерден бастап хандық дәуірге, отарлық кезеңге, кеңестік өзгерістерге және тәуелсіз Қазақстанға дейінгі тарихи, саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени үдерістер қамтылады. Көшпелі және отырықшы шаруашылық, этникалық қалыптасу, азаттық қозғалыстар, мемлекеттік құрылым, білім, ғылым, халықаралық қатынастар мен қазіргі мәдени даму қарастырылады.