Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Қазақ ағартушыларының философиясы: Шоқан, Ыбырай және Абай

   XIX ғасырдағы қазақ ағартушылық философиясы халықты білімге, еңбекке және мәдени дамуға шақырып, әлеуметтік әділет, гуманизм, табиғат пен адам, дін мен ғылым мәселелерін талдады. Шоқан Уәлихановтың таным мен қоғамдық өзгеріс туралы ойлары, Ыбырай Алтынсариннің мектеп, тәрбие және адамгершілікке негізделген ағартушылық қызметі, Абай Құнанбайұлының адам, иман, ғылым және дін туралы күрделі көзқарастары осы бағыттың негізгі қырларын танытады.

2. Бахаи сенімі: қалыптасуы, ілімі және Қазақстандағы дамуы

   Бахаи сенімінің XIX ғасырдағы Иранда пайда болуы, Баб пен Бахаулланың өмірі және ілімнің негізгі қағидалары қарастырылады. Дін бір Құдайды, діндер мен адамзаттың бірлігін, ақиқатты дербес іздеуді, ғылым мен діннің үйлесімін, білім мен әлеуметтік әділеттілікті қолдайды. Сондай-ақ бахаи қауымдарының басқару жүйесі, ғибадаттары және Орталық Азия мен Қазақстандағы тарихи дамуы, кеңестік қуғын-сүргіннен кейінгі қайта ұйымдасуы мен қоғамдық қызметі баяндалады.

3. XX ғасыр басындағы Қазақстанның мерзімді баспасөзі

   XX ғасырдың басында қазақ ұлттық баспасөзі отарлық билік жағдайында, ұлттық зиялылардың қалыптасуы және 1905–1907 жылдардағы революциялық қозғалыс аясында дамыды. «Түркістан уәлаятының газеті» мен «Дала уәлаятының газетінен» бастап «Айқап», «Қазақ», «Алаш» және «Сарыарқаға» дейінгі басылымдар білім, тіл, мәдениет, жер, дін, саяси құқықтар мен ұлттық автономия мәселелерін көтерді. Олардың бағыттары әртүрлі болғанымен, қазақ қоғамын ағартуға, қоғамдық пікір қалыптастыруға және халық мүдделерін білдіруге ықпал етті.

4. Неміс классикалық философиясы және оның кейінгі дамуы

   Неміс философиясының ортағасырлық схоластика мен мистикалық дәстүрден басталған тарихы, классикалық кезеңнің әлеуметтік-мәдени алғышарттары және Кант, Фихте, Гегель, Шеллинг пен Фейербах ілімдері қарастырылады. Сондай-ақ XIX–XX ғасырлардағы философиялық бағыттар мен неміс классикалық философиясының кейінгі ойға ықпалы сипатталады.

5. ХХ ғасыр басындағы қазақ баспасөзі және «Қазақ» газетінің қоғамдық қызметі

   ХХ ғасыр басындағы қазақ баспасөзінің қалыптасуы 1905–1907 жылдардағы саяси өзгерістермен және ұлттық сана мен ағартушылықтың өрлеуімен сабақтасты. «Айқап», «Қазақстан», «Қазақ» және өзге басылымдар білім, тіл, жер, дін, саяси құқық, ұлттық бірлік мәселелерін көтеріп, қазақ көсемсөзінің дамуына ықпал етті. «Қазақ» газеті ұлт мүддесін қорғауға, ағартуға және саяси бағдар қалыптастыруға айрықша үлес қосты.

6. Мәдениет ұғымы және мәдениеттану

   Мәдениеттану мәдениеттің пайда болуы мен дамуын, тарихи түрлерін және қоғамдағы қызметін зерттейтін ғылым әрі философиялық ілім ретінде қарастырылады. Мәдениет ұғымының егіншілік, тәрбие, дін, адамгершілік және шығармашылықпен сабақтас тарихи мағыналары, антикалық дәуірден XIX ғасырға дейінгі түсіндірулері мен мәдениеттанудың антропология, этнография, әлеуметтану, психология және семиотикамен байланысы талданады. Мәдениет пен өркениеттің түрлі түсіндірмелері, мәдени мұрагерлік, өнер, дін, табиғатпен үйлесім және экологиялық мәдениет мәселелері де қамтылады.

7. Діндер, түркілік дүниетаным және Қазақстандағы діни-мәдени қатынастар

   Мақала әлемдік және ұлттық діндердің ілімдері мен ғұрыптарын, ежелгі түркілердің Тәңірлік дүниетанымын, исламның Орта Азия мен Қазақ хандығындағы таралуын, дін мен дәстүр сабақтастығын, сондай-ақ зайырлылық, ар-ождан бостандығы және дінаралық келісім мәселелерін қарастырады.

8. Ежелгі өркениеттер нақышы мен ою-өрнектің мәдени-философиялық эволюциясы

   Мақалада ою-өрнек өнерінің тарихи қалыптасу жолдары, ғылыми-философиялық теориялары және көшпелілер мен ежелгі Мысыр, Грекия өркениеттеріндегі сәндік нақыштардың семантикалық дамуы жан-жақты қарастырылады.

9. Германия Федеративтік Республикасы: халқы, экономикасы және халықаралық байланыстары

   Германияның географиялық орны, тарихы, мемлекеттік құрылысы, халқы мен қоныстануы, табиғи ресурстары, өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, көлігі, экологиясы, туризмі және халықаралық байланыстары қарастырылады. Елдің дамыған индустриялы-аграрлық сипаты, көлік желісі мен экспорттық экономикасы, сондай-ақ Қазақстанмен сауда-экономикалық байланыстары сипатталады.

10. Педагогиканың жалпы негіздері және тәрбие теориясы

    Курс педагогиканың ғылым ретіндегі негіздерін, тұлғаның дамуы мен қалыптасуын, педагогикалық процесті және тәрбиенің мақсаты, мазмұны, принциптері мен әдістерін қарастырады. Бастауыш мектеп оқушыларын адамгершілік, ақыл-ой, азаматтық, еңбек, экономикалық, экологиялық, эстетикалық, дене және құқықтық тұрғыдан тәрбиелеу, мектеп пен отбасының ынтымақтастығы, сынып жетекшісінің жұмысы, білімді бағалау мен оқу үдерісін ұйымдастыру мәселелері қамтылған.

11. Огюст Конттың әлеуметтанулық ілімі және позитивизм жүйесіндегі қоғам табиғаты

    Позитивистік философияның негізін салушы Огюст Конт қоғамды ғылыми негізде танудың іргетасын қалап, әлеуметтану ғылымының дербес жүйесін қалыптастырды. Оның ілімі адам ақылының үш сатылы тарихи эволюциясына, ғылымдардың табиғи иерархиясына, сондай-ақ әлеуметтік статика мен динамика қағидаттарына негізделеді. Еңбек бөлінісінің салдары, жанұя, мемлекет пен дін институттарының тұрақтылық пен ынтымақты қамтамасыз етудегі қызметі және ғылыми білімді қоғамдық реформаларға бағыттау мәселелері ойшыл мұрасының басты арқауы болып табылады.

12. Қазақстандағы азаматтық қоғам және адам мен азаматтың конституциялық мәртебесі

    Мақала Қазақстан азаматтығының саяси-құқықтық мәнін, конституциялық құқықтар мен міндеттерді, шетел азаматтарының мәртебесін және азаматтық қоғамның демократиямен байланысын қарастырады. Азаматтардың ерікті бірлестіктері, мүдделік топтар, қоғамдық ұйымдар, БАҚ, дін мен мәдениеттің рөлі, сондай-ақ Қазақстандағы азаматтық қоғамның тарихи қалыптасуы мен 1990-жылдардағы дамуы сипатталады.

13. Әлеуметтік жұмыс теориясы: негіздері, қалыптасуы және Қазақстанда дамыту жолдары

    Әлеуметтік жұмыстың теориялық негіздері, оның қалыптасуына әсер еткен әлеуметтік-экономикалық өзгерістер мен ғылыми бағыттар, Қазақстандағы кәсіби саланың дамуы және дәстүрлі өзара көмектің орны қарастырылады. Құжатта әлеуметтік жұмыстың әдістері, шетелдік әлеуметтік қорғау үлгілері, оларды Қазақстан жағдайында қолдану жолдары және 2003–2009 жылдардағы мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушылар санының өңірлік деректері қамтылған.

14. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы философиясындағы Алла мен адам арақатынасы

    Исламның Құран мен Сүннетке негізделген ойлау жүйесі, сопылықтың рухани тәжірибесі және қазақтың Ханафи–Матуриди–Ясауи арналарынан құралған діни дүниетанымы қарастырылады. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының өмірі мен білім жолы, шығармаларындағы жүрек тазалығы, Аллаға махаббат, нәпсімен күрес, иман, мінез және адам кемелдігі туралы пайымдары талданады. Оның сопылық ойлары Абай, Шәкәрім және Ясауи мұрасымен сабақтастықта көрсетіледі.

15. Қазақ философиясының бастаулары мен ортағасырлық ойшылдар

    Қазақ даласындағы дүниетанымның қалыптасуы көшпелі және отырықшы қауымдардың өзара ықпалымен, табиғатты игеру тәжірибесімен, тәңірлік сенімдермен және ауыз әдебиетімен сабақтасады. Көне түркі жазбалары мен Қорқыт туралы аңыздардан бастап әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Қожа Ахмет Ясауи, Махмұт Қашқари және Ахмет Иүгінеки мұраларына дейінгі ой желісі адам, табиғат, білім, әділет, рухани кемелдену және қоғамды басқару мәселелерін қамтиды.

16. Динамикалық метеорологияның қалыптасуы мен дамуы

    Динамикалық метеорология атмосфера қозғалысын теориялық және математикалық әдістермен зерттейді. Оның бастаулары Аристотельдің табиғат туралы түсініктерінен өрбіп, Архимед, Галилей, Торичелли, Паскаль, Ньютон механикасын дамытқан ғалымдар және XIX ғасырдағы сұйықтық қозғалысы мен термодинамика зерттеулері арқылы қалыптасты. XX ғасырда Фридман, Кочин, Кибель, Блинова және олардың әріптестері гидродинамикалық әрі сандық ауа райын болжау әдістерін дамытты.

17. Философия тарихы, дүниетаным және адамзат мәдениеті

    Философияның пәні мен дүниетанымдық қызметінен бастап ежелгі Үнді, Қытай және Грекия ілімдеріне, ортағасырлық христиан және мұсылман ойына, Қайта өрлеу мен жаңа заман философиясына дейінгі бағыттар қарастырылады. Сондай-ақ қазақ және орыс философиялық дәстүрлері, болмыс, таным, қоғам, мәдениет, махаббат, дін, саясат, диалектика және экология мәселелері қамтылады.

18. Қазақ тілі мен ұлттық рух: тарихи сабақтастық және бүгінгі міндеттер

    Қазақ тілі мен ұлттық рухтың байланысы, түркі жазба мұралары, қазақ жазуының ауысу кезеңдері, «Алып Ер Тоңға» жыры және Абай мен Ахмет Байтұрсынұлының әдеби тіл мен жазу қалыптастырудағы орны қарастырылады. Мәтін тіл саясатының тарихи белестерін, кеңестік кезеңдегі тіл мен мәдениетке тиген әсерді және қазақ тілін мемлекеттік басқару мен қоғамдық өмірде кеңінен қолдану қажеттігін талқылайды.

19. Қазіргі тұлғаның әлеуметтену ерекшеліктері

    Әлеуметтенудің мәні, негізгі теориялары мен механизмдері, тұлға мен қоғамның өзара ықпалы, өлшемдері және экономикалық, саяси, құқықтық, рухани, отбасылық, еңбек, кәсіби, діни, жас ерекшелік, гендерлік, этникалық әрі азаматтық түрлері қарастырылады. Қазақстандағы жаһандану мен ақпараттық технологиялардың ықпалы, мәдени бірегейлік, теңсіз қолжетімділік және ұлттық құндылықтарды ескеретін әлеуметтену тәсілдерінің қажеттігі талданады.

20. Қазақ философиясы: қалыптасуы, дәстүрі және ағартушылық ой

    Қазақ философиясының өзіндік болмысы мен Шығыс өркениетімен байланысы, табиғи орта мен шаруашылық тәжірибеден туған дүниетанымдық ұғымдар, халықтық дәстүрдегі этикалық ойлар және Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай Құнанбайұлының ағартушылық-философиялық көзқарастары қарастырылады.