Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Қазақ даласындағы ислам дінінің таралу тарихы мен рухани-әлеуметтік негіздері

   Мақалада ислам дінінің шығу тегі, оның түрлі мәдени-діни жүйелерден алған элементтері және қазақ жеріне таралуының көпғасырлық тарихы сарапталады. VI ғасырдағы Түрік қағанаты тұсындағы буддизм, зороастризм, манихейлік пен несториандық христиан дінінің орны баяндалып, 751 жылғы Талас шайқасынан кейінгі саяси-экономикалық өзгерістер қарастырылады. Қарахан мемлекеті, Алтын Орда билеушілері, Әмір Темір және Қоқан хандығы кезеңдеріндегі діни саясат, көшпелілер тұрмысындағы тәңірлік-шамандық дәстүрлер мен қос дінділіктің сақталу себептері жан-жақты талданады.

2. Қазақстандағы діни қатынастар және мемлекеттік басқару

   Қазақстандағы зайырлы мемлекеттік билік, діни бірлестіктер және жергілікті өзін-өзі басқарудың байланысы қарастырылады. Мемлекет пен діннің тарихи және қоғамдық рөлі, Шалқар ауданындағы ішкі саясат қызметі, конфессиялық құрам мен діни ұйымдар туралы келтірілген деректер, сондай-ақ діни экстремизмнің алдын алу және басқару тетіктерін жетілдіру жөніндегі ұсыныстар қамтылады.

3. Қазақстандағы діни басылымдар: мазмұны, айдарлары және безендірілуі

   Қазақстанда исламның таралуы мен кеңестік кезеңдегі дінге қарсы саясаттан кейін тәуелсіздік жылдарында діни баспасөз қайта қалыптасты. «Ислам әлемі», «Шапағат-Нұр», «Ислам және өркениет», «Иман» және «Мұсылман» сияқты басылымдардың қызметі, аудиториясы мен таралымы қарастырылады. «Шапағат-Нұр» журналының аудармалары, проблемалық мақалалары, тұрақты айдарлары және полиграфиялық ерекшеліктері талданып, діни журналистикадағы маман тапшылығы мен басылымдарды тарату мәселелері көрсетіледі.

4. Ислам, қоғамның рухани дамуы және мұсылман уммасының болашағы

   Исламның адамгершілік пен қоғамдық өмірдегі орны, діннің мәні, сенім бостандығы және экстремизм мен терроризмге қатысты ұстанымы қарастырылады. Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі рухани жаңғыруы, діни білім беру жөніндегі ұсыныстар және ислам өркениетінің дамуы туралы пікірлер мен тарихи кезеңге тән статистикалық деректер қамтылады.

5. Синтоизм: Жапонияның діни дәстүрі және императорлық идеология

   Синтоизмнің жергілікті анимистік, тотемистік және фетишистік нанымдардан қалыптасуы, буддизммен және қытай ілімдерімен өзара ықпалы, «Кодзики» мен «Нихон сёкидегі» мифтер, император билігінің қасиетті негізі, мемлекеттік синтоизмнің тарихы, ғұрыптар, ғибадатханалар мен діни қызметкерлер қарастырылады. Синто рәсімдерінің қазіргі жапон мәдениеті мен күнделікті өміріндегі орны да сипатталады.

6. Көпэтносты қоғамдағы дін, толеранттылық және баспасөз

   Этностың қалыптасуы мен негізгі сипаттары, діни және этникааралық толеранттылықтың мәні, Қазақстандағы конфессияаралық келісімнің қағидаттары мен халықаралық көрінісі қарастырылады. Діннің қоғамға ықпалы, баспасөздегі діни тақырыптар және Шәкәрім мен Ғұмар Қараш мұрасындағы иман, ғылым, әділеттілік пен ағартушылық идеялары талданады.

7. Исламдық ұғымдар, тұлғалар және діни-құқықтық дәстүрлер

   Мақалада молда, муфти, мұхаджир және сопылықтағы мурид тәрізді ұғымдар, ислам тарихындағы Мұхаммед пен Мұса пайғамбардың өмірі, Мулла Садраның философиясы, хадис жинақтары, діни мектептер мен сот рәсімдері қарастырылады. Сондай-ақ Мұсылмандық сенім, эсхатология, мутазила ілімі, уақытша неке және діни қауымдардың қоғамдық-саяси орны сипатталады.

8. Исламдағы алғашқы сенімдік мәзһабтардың қалыптасуы

   Исламдағы сенім мәселелерінің Құран мен сүннетке негізделуін, саяси және діни пікір қайшылықтарынан алғашқы мәзһабтардың қалыптасуын қарастырады. Муржия, Жабрия, Мутазила, Қадария, Шиа, Харижиттер және Сәләфияның негізгі ұстанымдары мен тарихи таралуы сипатталады; тағдыр, адам еркі, үлкен күнә, иман және кәлам ілімінің пайда болуы жөніндегі пікірталастар баяндалады.

9. Әлемдік діндердің қалыптасу тарихы, рухани негіздері және географиялық таралуы

   Мақалада әлемдік үш дін – буддизм, христиандық және исламның тарихи қалыптасу жолдары, доктриналық негіздері мен географиялық өрісі қарастырылады. Сенімдердің адамзаттық сипаты, буддистік азаптан арылу жолы, христиан конфессияларының құрылымдық ерекшеліктері, исламның пайғамбарлық тағылымы мен ішкі ағымдары, сондай-ақ дінтану ғылымының зерттеу пәні жан-жақты баяндалады.

10. Ислам өркениеті, діни дәстүрлер және конфуцийшілдік

    Мақала ислам өркениетінің қалыптасуы мен өзгерістерін, діни және зайырлы биліктің байланысын, исламның негізгі қағидалары мен жаңғыру қозғалыстарын қарастырады. Сондай-ақ діннің шығуы туралы исламдық түсініктерді, көне нанымдарды, қазақы ғұрыптарды, индуизм мен иудаизмді және Қытайдағы конфуцийшілдіктің әлеуметтік-саяси тәртібін сипаттайды.

11. Қытайдың дәстүрлі діни нанымдары және Лу-Шүннің көзқарасы

    Қытайдағы ежелгі нанымдар мен даосизм, буддизм және сырттан келген діндердің тарихи дамуы, олардың қоғаммен, саясатпен және мәдениетпен байланысы қарастырылады. Сондай-ақ Лу-Шүннің діни фанатизмді сынауы, діннің рухани қажеттілікке жауап беретін екіжақты сипаты, конфуцийшілдікті биліктің пайдалануына және ырымшыл емшілікке қарсы көзқарасы баяндалады.

12. Саентология: қалыптасуы, ілімі және қоғамдық сипаты

    Мақала дәстүрлі емес діни қозғалыстардың пайда болу алғышарттары мен түрлерін сипаттап, Л. Р. Хаббардтың өмірі, дианетика мен саентологияның қалыптасуы туралы деректерді баяндайды. Саентологияның сенімдері, одитинг пен ақылы қызметтері, тарту тәсілдері және ұйым қызметіне қатысты айтылған сындар қарастырылады. Қазақстандағы таралуы мен қозғалысқа қатысты әртүрлі статистикалық мәліметтер де келтіріледі.

13. Қазақ даласындағы ислам өркениеті және діни-ағартушылық әдеби мұра

    Мақалада ислам дінінің қазақ даласына таралу тарихы, оның мәдени-адамгершілік ілгерілеуге тигізген әсері және ХІХ–ХХ ғасырлардағы діни-ағартушылық бағыттағы кітаби ақындар шығармашылығының мәні қарастырылады.

14. Ислам дінінің қалыптасуы, ғұрыптары және қазақ даласына таралуы

    Исламның VII ғасырдағы Арабияда қалыптасуына ықпал еткен әлеуметтік, саяси және мәдени жағдайлар, оның алғашқы таралуы мен негізгі ұғымдары қарастырылады. Мұсылмандық ғұрыптар, бес парыз, діни мейрамдар, суннизм, шиизм және сопылық ағымдары, Құран туралы түсініктер әрі исламның Қазақстанға таралу жолдары баяндалады. Дін мен білімнің арақатынасы да қозғалады.

15. Қазақ әдебиетіндегі діни-ағартушылық бағыттың тарихи тағылымы мен дара тұлғалары

    Мақалада ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында қазақ руханиятында ерекше рөл атқарған діни-ағартушылық бағыттың тарихи тамырлары, отарлық саясат жағдайындағы ояну үдерісі мен жәдиттік бастамалар жан-жақты баяндалады. Осы бағыттың көрнекті өкілдері Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы мен Шәкәрім Құдайбердіұлының өмір жолы, шығармашылық мұрасы, халықты білім мен адамгершілікке үндеген өлең-дастандары мен тарихи-пәлсапалық еңбектері талданып, олардың ұлттық әдебиет тарихындағы бағасы мен ар-намыс сабақтастығы сараланады.

16. Ислам діні, ғылым және Қазақстандағы ислам өркениеті

    Исламның бірқұдайшылыққа негізделген діни жүйесі, Мұхаммед пайғамбардың өмірі мен ілімінің таралуы, ғылымға қатынасы және Қазақстандағы исламдану тарихы қарастырылады. Сондай-ақ исламға дейінгі нанымдар, мұсылмандық мәдениеттің дамуы, дәстүрлі сенімдер мен қазіргі қоғамдағы діннің орны жөніндегі көзқарастар баяндалады.

17. Түркілер мен қазақтардың дәстүрлі діни дүниетанымы

    Түркілік тәңірлік сенімнің негізгі ұғымдары мен ғұрыптары, оның исламмен тарихи сабақтастығы және исламды қабылдау үдерісі қарастырылады. Қазақтың дәстүрлі мұсылмандық танымы Ханафи мазһабы, Матуриди ақидасы және Қожа Ахмет Ясауи ілімімен сабақтастырыла сипатталып, Ясауидің рухани бірлік, кемел адам және адамгершілік туралы көзқарастары түсіндіріледі.

18. Әлемдік діндер: тарихы, ілімдері және қоғамдағы орны

    Мақала дінтанудың міндетін және әлемдік діндер ұғымының өлшемдерін қарастырып, буддизм, ислам, христиандық, зороастризм мен даосизмнің пайда болуы, негізгі ілімдері, рәсімдері және қоғамға ықпалын сипаттайды. Діннің жеке мінез-құлық пен мемлекеттік саясатқа ықпалы туралы мысалдар да қамтылған.

19. Қазақстандағы жаңахристиандық діни қозғалыстар

    Қазақстанда тәуелсіздік жылдарынан бері таралған протестанттық және басқа жаңахристиандық қозғалыстардың тарихы, сенім қағидалары, ғұрыптары, ұйымдық құрылымы мен елдегі қауымдары қарастырылады. Елуліктер, баптистер, пресвитериандар, жетінші күн адвентистері, лютерандар, методистер, жаңа апостолдық шіркеу, меннониттер мен мормондар туралы деректермен қатар миссионерлік, діни ұйымдардың қаржыландырылуы және топтық ықпал ету тәсілдері жөніндегі пайымдар берілген.

20. Ислам өркениеті, түркі-мұсылман ойы және қазіргі діни-саяси үдерістер

    Мақала ислам мәдениетінің қалыптасуын, түркі халықтарының исламды қабылдауы мен Матуриди, әл-Фараби, Ибн Сина және Ясауи ілімдерінің ерекшеліктерін баяндайды. Онда Осман империясының тарихы, отаршылдық пен мұсылман елдерінің тәуелсіздікке жетуі, қазіргі ислам философиясындағы реформалық бағыттар, жаңа діни қозғалыстар, экстремизмнің белгілері және деструктивті ұйымдардың ықпалынан сақтану жолдары қарастырылады.