Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Кванттық теорияның ғылыми және философиялық негіздері

   Кванттық теория атом құрылысы мен материяның дискреттілігі туралы түсініктерді жаңартып, физика, химия және философияның өзара байланысын өзгертті. Атомизм, Бор постулаттары, Гейзенбергтің айқынсыздық принципі және Эйнштейннің салыстырмалылық пен космологияға қатысты идеялары арқылы ғылыми дүниетанымның қалыптасуы, кеңістік пен уақыттың сипаты және Әлемнің пайда болуы қарастырылады.

2. Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқықтың орны мен рөлі

   Құқықтың қоғамдағы қызметі мен құндылығы, құқықтық нормалардың құрылымы, түрлері және Қазақстандағы нормативтік актілер жүйесі қарастырылады. Әлеуметтік нормалардың тарихи сипаты, техникалық, корпоративтік, діни, дәстүрлі және саяси нормалармен байланысы, сондай-ақ құқық пен моральдың ортақ қырлары мен айырмашылықтары баяндалады.

3. Ежелгі Месопотамия мен Иран өркениеттері

   Тигр мен Евфрат бойында қалыптасқан Шумер, Аккад, Вавилон және Ассирия мәдениеттерінің дамуы, жазуы, ғылымы, діні мен өнері, сондай-ақ Иран өркениетінің саяси және мәдени мұрасы қарастырылады. Шумер жетістіктері, Хаммурапи заңдары, Вавилон астрономиясы, Ашшурбанипал кітапханасы, Ахеменид сарай өнері мен зороастризм туралы мәліметтер қамтылған.

4. Адамның дүниетанымдық өзін-өзі айқындауы және философиялық танымның негіздері

   Мақалада дүниетаным ұғымының табиғаты, оның қоғамдық-тарихи сипаты және адамның өзін-өзі тануындағы рөлі қарастырылады. Мифологиялық, діни және философиялық таным түрлерінің ерекшеліктері, дүниетанымның қалыптасуына ықпал ететін факторлар мен адамның алдында тұрған негізгі өмірлік сауалдар талданады. Сондай-ақ философияның дүниетаным ретіндегі космоцентризм, теоцентризм және антропоцентризм кезеңдерінен тұратын тарихи эволюциясы мен адам мен әлем тұтастығы жүйеленген.

5. Ес үдерісінің психологиялық қырлары және Эббингауздың ұмыту заңдылықтары

   Мақалада ес үдерісінің психологиялық мәні, оның ішінде ассоциативтік психология аясында қалыптасқан теориялық ұстанымдар жан-жақты қарастырылады. Неміс психологы Герман Эббингауздың таза есті зерттеуге арналған эксперименттік әдістемесі, 2300 мағынасыз буын негізінде ашылған ұмыту қисығы мен шеткі эффектінің заңдылықтары талданады. Сонымен қатар, ақпаратты уақыт бойынша бөліп жаттаудың тиімділігі, ойланбай және мағынасына түсініп есте сақтау жолдары, сондай-ақ естің заманауи классификациясы мен даму ерекшеліктері баяндалады.

6. Топырақтың түйіртпектік құрылымы және оның дефляцияға төзімділігі

   Мақалада топырақтың түйіртпектік құрылымы, оның қалыптасу факторлары мен жел эрозиясына төзімділік деңгейі жан-жақты қарастырылады. Н. А. Качинскийдің механикалық бөлшектерді жіктеу шкаласы, күнгей карбонатты қара топырақтағы эрозияланудың регрессиялық теңдеуі және ВНИЗХ тәжірибе шаруашылығының тың мен егістік жерлердегі ұзақ мерзімді бақылау деректері талданады. Сондай-ақ топырақ өңдеу тәсілдерінің, ауыспалы егістің, таза пардың және көпжылдық шөптердің 0–5 см қабаттың түйіртпектілігіне тигізетін маусымдық әсерлері баяндалған.

7. Қазақстандағы өзбек диаспорасы: тарихы, қоғамдық орны және әлеуметтік-мәдени жағдайы

   Қазақстандағы өзбек қауымының қалыптасуы, көші-қон тарихы, мәдениеті мен қоғамдық ұйымдары, сондай-ақ 73 респондент қатысқан сауалнама мен бес сұхбат негізінде сипатталған әлеуметтік-экономикалық ахуалы қарастырылады. Тіл, білім, дәстүр, қоғамдық кірігу және ұлтаралық қатынас мәселелері қамтылып, зерттеуде келтірілген кейбір халық саны мен сауалнама көрсеткіштерінің өзара сәйкес еместігі сақталады.

8. Утопия, утопиялық социализм және мінсіз мемлекет идеясы

   Утопия ұғымы мен саяси утопияның мәні, утопиялық социализмнің тарихи дамуы және Томас Мордың ортақ меншікке негізделген қоғам туралы көзқарастары қарастырылады. Мінсіз мемлекетке қатысты Платон, әл-Фараби және түркі ойшылдарының әділетті билік, халыққа қызмет ету, ашықтық пен ізгілік жөніндегі идеялары қазіргі қоғамдағы теңсіздік, экономикалық дағдарыс, орта тап және діни төзімділік мәселелерімен байланыстырылады.

9. Зар заман әдебиеті: отаршылдық, ұлттық мұң және ақындық көрегендік

   Зар заман әдебиеті қазақ қоғамының отарлық билікке ұшырап, ұлттық еркіндігі мен жерінен айырылу қаупін сезінген кезеңін бейнелейді. Дулат Бабатайұлы, Мұрат Мөңкеұлы, Шортанбай Қанайұлы, Әбубәкір Кердері және өзге ақындардың шығармалары жердің тартып алынуын, қоныстандыру мен әкімшілік реформалардың зардаптарын, ел ішіндегі алауыздықты және рухани құндылықтардың әлсіреуін жырлады. Бұл ағымның ортақ сипаты — өткенді аңсау, отаршылдыққа қарсылық, келешекке алаңдау және елдің тағдырын болжау; ақындар сонымен қатар қазақ өлеңіне жаңа өрнек қосты.

10. Ньютон заңдары мен динамиканың негізгі ұғымдарын оқыту жүйелілігі

    Орта мектепте Ньютонның үш заңын, инерциялық санақ жүйесін, масса мен күшті түсіндірудің әдістемелік жолдары қарастырылады. Инерция заңын тәжірибе және тарихи мысалдар арқылы ашу, массаны денелердің өзара әсерлесуінен анықтау, екінші заңды тәжірибемен негіздеу және үшінші заңдағы күштер жұбын ажырату тәсілдері берілген. Сонымен бірге заңдардың қолданылу шекарасын түсіндіру және тақырыптарды оқыту ретін негіздеу ұсынылады.

11. Ортағасырлық Шығыс, Закавказье және Русьтегі саяси-құқықтық ойдың дамуы

    Мақалада орта ғасырлардағы Араб Шығысы, Орта Азия, Закавказье және Ресей аумағындағы саяси-құқықтық ілімдердің, антифеодалдық қозғалыстардың, мемлекеттік басқару мен қоғамдық әділеттілік туралы теориялардың қалыптасу жолдары қарастырылады.

12. Абай Құнанбайұлының діни дүниетанымы, ақындық болмысы және адам тәрбиесі

    Абайдың отбасылық ортасы мен медреседе алған білімі оның шығыс және батыс әдебиетін ұштастырған ақындық болмысына ықпал етті. Шығармаларында исламдық дүниетаным, ақыл мен жүрек, иман, Аллаға және адамзатқа сүйіспеншілік мәселелері қозғалады. Қара сөздері мен өлеңдері адал еңбекке, білім мен өнерге, адамгершілікке, бірлікке үндеп, жалқаулық, мақтан, өсек пен надандықты сынайды.

13. Абайтанудың қалыптасуы мен Абай мұрасын зерттеудің негізгі бағыттары

    Абайтану ХХ ғасырдың басындағы алғашқы бағалардан басталып, Мұхтар Әуезовтің іргелі зерттеулері арқылы дербес ғылым саласына айналды. Зерттеу дәстүрі ақынның өмірі мен шығармашылығын, қара сөздерінің жанрын, діни-философиялық ойларын және аудармаларын қамтиды; тәуелсіздік кезеңінде Абай мұрасын еркін әрі жаңа қырынан зерделеу кеңейді. Алғашқы жинақтың жарық көруі, академиялық басылымдардың әзірленуі және кейінгі зерттеулер абайтанудың даму кезеңдерін айқындайды.

14. Қазақстандағы валюта бағамы: экономикалық ықпалы және валюталық реттеу

    Валюта бағамының мәні мен оған әсер ететін факторлар, бағам өзгерісінің халықаралық саудаға, ішкі бағаларға, төлем балансына, бюджетке және ақша жүйесіне ықпалы қарастырылады. Қазақстандағы теңгенің қалыптасу тарихы, валюталық реттеу тетіктері, депозиттердің валюта бойынша құрылымы және сыртқы сауда реформасындағы бағам саясаты талданады.

15. Түркия мен Азиядағы журналистиканың тарихи дамуы және өзгеруі

    Түрік баспасөзінің Осман дәуірінен республикалық кезеңге дейінгі қалыптасуы, қазіргі Түркия медиасының құрылымы және исламдану мен секуляризацияның журналистикаға ықпалы қарастырылады. Сонымен бірге цифрлық дәуірдегі баспасөздің бейімделуі, XIX ғасырдағы еуропалық баспасөздің саяси және технологиялық өзгерістері, цензура мен насихаттың рөлі баяндалады. Тарихи мысалдардың бір бөлігінде Азияға қатысты бөлім атаулары мен елдер туралы баяндау өзара үйлеспейді; мәліметтер сол белгісіздігімен берілген.

16. Еділ бұлғарлары және ортағасырлық түркі мемлекеттері

    Еділ бұлғарларының қалыптасуы, исламды қабылдауы, саудасы мен моңғолдар тұсындағы құлауы; Ұлы және Дунай бұлғарларының тарихы; Хазар қағанатының саяси, әскери және діни дамуы; Ганьсу ұйғыр мемлекетінің құрылуы мен күйреуі қарастырылады.

17. Ислам, иман және ар тазалығы

    Ислам ілімі адамды иманға, ар-ұжданға, білімге, мейірімге және адалдыққа үндейді. Абай, Шәкәрім, Жүсіп Баласағұн, Қожа Ахмет Ясауи және өзге ақындардың ойлары арқылы адамзаттың теңдігі, нәпсіні тыю, ананы құрметтеу, ұрпақ тәрбиесі мен қоғам ізгілігінің негіздері қарастырылады. Рухани тазалық пен иманды ұстану жеке адамның да, елдің де келешегіне тірек болады.

18. Қазақ тіліндегі жеті санының лингвомәдени сипаты

    Жеті саны түркі тілдері мен қазақ мәдениетінде санау мәнінен кеңейіп, киелілік, шек, толықтық, молшылық, туыстық және өлшем ұғымдарын білдіретін лингвомәдени бірлік ретінде көрінеді. Оның мифологиялық және діни түсіндірмелері, тұрақты тіркестердегі қызметі, жеті ата, жеті қазына, жеті жұт, жеті амал сияқты дәстүрлі ұғымдардағы орны қарастырылады. Қазақ және ағылшын мәдениеттерінде жетінің символдық қолданыстары салыстырылады.

19. Ұлы Жібек жолы: тарихы, Қазақстандағы бағыттары және туристік мұрасы

    Ұлы Жібек жолының ежелгі сауда және дипломатиялық байланыстардан қалыптасуы, Еуразияны жалғаған бағыттары мен Қазақстандағы қалалардың өркендеуіне ықпалы қарастырылады. Отырар, Тараз, Түркістан, Сайрам және өзге орталықтардың тарихи орны, суармалы егіншілік пен сауда желілері, діни-мәдени ескерткіштер сипатталады. Қазақстандық мұраны сақтау және туризмді дамыту үшін маршруттарды жетілдіру, инфрақұрылым қалыптастыру, қауіпсіздік пен экологиялық талаптарды сақтау қажеттігі көрсетіледі.

20. Қола дәуірі және Еуразияның археологиялық мәдениеттері

    Қола металлургиясының таралуы Еуразия тайпаларының шаруашылығын, қоныстануын және қоғамдық қатынастарын өзгертті. Мақала қола дәуірінің негізгі сипаттарын, оны зерттеу тарихын және Фатьяново, Абашево, Катакомб, Кобан, Афанасьево, Ямная, Андроново мен Беғазы-Дәндібай мәдениеттерінің таралу аймағын, шаруашылығын, жерлеу ғұрпын және материалдық мұрасын сипаттайды.