Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Популяциялық және эволюциялық генетика негіздері

   Популяциялық генетика популяциялардың генетикалық құрылымын, генофонд пен аллельдер жиілігінің ұрпақтан ұрпаққа өзгеруін зерттейді. Популяция эволюцияның қарапайым бірлігі ретінде микроэволюция мен түр түзілуге қатысады. Эволюциялық өзгерістерге мутация, миграция, оқшаулану, популяция санының ауытқуы және табиғи не қолдан сұрыптау әсер етеді; Харди–Вайнберг заңы генетикалық тепе-теңдік жағдайындағы аллельдер мен генотиптер жиілігін сипаттайды.

2. Топырақ құрылымының қалыптасуы, түрлері және агрономиялық маңызы

   Мақалада топырақтың полифункционалды жүйе ретіндегі морфологиялық құрылымы, далалық зерттеу тәсілдері және құрылымдық агрегаттардың жіктелуі жан-жақты қарастырылған. Құмды, сортаң және сор топырақтардың физикалық-химиялық сипаттамалары, Қазақстанның тың игеру кезеңіндегі эрозиялық үдерістер салдары және топырақ құнарын арттыру жолдары сипатталған. Сонымен қатар топырақ қуыстылығының түрлері, оның капиллярлық және капиллярлық емес қатынасының ылғал-ауа режимін реттеудегі маңызы мен агрономиялық рөлі баяндалған.

3. Теология, христиандық дәстүрлер және исламмен ортақ этикалық мәселелер

   Мәтінде Құдайдың әлем мен адамды жаратуының себептері, теология ұғымы, христиандықтың тарихы, догмалары мен негізгі тармақтары және православие, католицизм, протестантизм философиялары қарастырылады. Соңғы бөлімдер Құрандағы Иса пайғамбар туралы түсініктерді христиандық ұстанымдармен салыстырып, ислам мен христиандықтың этикалық ортақ негіздері мен жиһад ұғымын талдайды.

4. Ежелгі дала мәдениеті және көшпелілер өркениетінің бастаулары

   Ежелгі Қазақстан аумағындағы тас және қола дәуірлерінен басталған шаруашылық пен мәдени өзгерістер, Андрон және Дәндібай-Бегазы мәдениеттері, сақтар мен ғұндардың қоғамдық өмірі, өнері мен наным-сенімдері қарастырылады. Көшпелілікке өту, металл өңдеу, жерлеу ғұрыптары және қазақ халқының тарихи-мәдени қалыптасуындағы сабақтастық сипатталады.

5. XX ғасырдың бірінші жартысындағы қазақ мәдениеті

   XX ғасыр басындағы ұлттық ояну мен Алаш қозғалысынан бастап, Кеңес дәуіріндегі мәдени саясат, ағарту, әдебиет, баспасөз және ғылымның дамуына дейінгі өзгерістерді қамтиды. Мәдени жетістіктермен қатар тоталитарлық биліктің демографиялық және рухани зардаптары, тіл мен дінге қатысты шектеулері де қарастырылады.

6. Мектеп жасына дейінгі кезеңдегі бала психикасының қалыптасу заңдылықтары мен танымдық дамуы

   Мақалада 3 жастан 7 жасқа дейінгі балалардың психологиялық даму заңдылықтары, танымдық процестері, ойын әрекеті, жеті жас дағдарысының сипаты, тұлғалық мотивтердің бағыныштылығы және 4 түрлі темперамент типтерінің өзіндік ерекшеліктері егжей-тегжейлі талданады.

7. Ұлы Жібек жолы: тарихы, саудасы және мәдени ықпалы

   Ұлы Жібек жолының ежелгі байланыстардан басталған тарихы, Қазақстан арқылы өткен бағыттары, қалалары мен саудасы, сондай-ақ Шығыс пен Батыс арасындағы мәдени және діни ықпалы баяндалады. Жолдың аймақ экономикасы, қалалық өмір және дипломатиялық байланыстар үшін атқарған рөлі қарастырылады.

8. Ислам философиясының мектептері мен бағыттары

   Араб тіліндегі ислам философиясының қалыптасуы, тарихи орталықтары мен негізгі бағыттары, сопылық, кәләм, мутазилизм және захирия мектебі қарастырылады. Мутазилиттердің ақылға сүйенген әдісі, бес қағидасы және тарихтағы орны сипатталады. Шариғаттың исламдық өмір салтын реттейтін кең мағынасы да түсіндіріледі; ашаризм тақырыбы берілгенімен, ол туралы жеке ілімдік талдау келтірілмейді.

9. Ортағасырлық Еуропаның романдық және готикалық өнері

   Романдық және готикалық өнер Еуропаның ортағасырлық мәдениетін қалыптастырып, сәулет өнерін жетекші салаға айналдырды. Романдық құрылыстардың монументтілігі мен ою-өрнекке негізделген көркем тілі, готикалық сәулеттің биіктігі мен жарыққа ұмтылысы Франция, Германия, Италия және Англиядағы соборлар мен азаматтық ғимараттардан көрініс тапты. Бұл өнердің аймақтық ерекшеліктері, діни және қоғамдық қызметі, шарықтауы мен кейінгі құлдырауы қарастырылады.

10. Мәдениеттану және ежелгі өркениеттер мәдениеті

    Мәдениеттанудың гуманитарлық білім саласы ретінде қалыптасуы, мәдени мұраның тарихи сабақтастығы және алғашқы қауымдық қоғамнан ежелгі Египет, Қытай, Үндістан мен Қос өзен өркениеттеріне дейінгі мәдени даму қарастырылады. Сондай-ақ қазақ мәдениетінің поэзия мен музыкада көрінуі және тәуелсіз Қазақстандағы мәдени қалыптасу жағдайы қамтылады.

11. Кәләм ілімінің қалыптасу тарихы және оған әсер еткен негізгі факторлар

    Ислам тарихындағы кәләм ілімінің қалыптасуы мен өркендеуіне бірқатар ішкі және сыртқы факторлар түрткі болды. Ғылымның тақырыптық ауқымы Алланың сипаттарынан жаратылыс сырларына дейін кеңейіп, ақылға арқа сүйеген мұғтазила ағымы мен сүнни теологиялық мектептері бой көтерді. Әлеуметтік тұрмыстың жақсаруы, адам еркі мен таңдау құқығы, халифалық билікке талас, сондай-ақ өзге діни сенімдер мен грек философиясымен күрес ислам ақидасын теологиялық дәлелдермен қорғау қажеттілігін орнықтырды.

12. Су айдындарының экологиялық ахуалы, жаһандық климаттық өзгерістер және Жердің қалыптасу үдерістері

    Мақалада Қазақстанның ірі су айдындары — Арал, Балқаш және Каспий экожүйелеріндегі антропогендік өзгерістер, трансшекаралық су бөлінісі, жаһандық парниктік құбылыс пен Дүниежүзілік мұхит ахуалы, сондай-ақ Жер қабығы мен алғашқы тіршіліктің қалыптасуы туралы ғылыми деректер жан-жақты баяндалады.

13. Ересек шақтың психологиялық ерекшеліктері мен тұлға дамуы

    Ересектік кезеңнің жас аралықтары, психика мен мінез-құлықтың өзгерістері, мінездің қалыптасуы және өзіндік сананың дамуы қарастырылады. Сонымен бірге ақпараттық ортаның жасөспірімдерге ықпалы, психология салаларын жіктеу және девиантты мінез-құлық бойынша кеңес беруде қолданылатын тәсілдер сипатталады.

14. Қазақстандағы Андронов мәдениеті

    Қазақстан қола дәуіріндегі Андронов тарихи-мәдени қауымдастығының таралуы, кезеңдері мен ескерткіштері, аймақтық ерекшеліктері, шаруашылығы, металл өндірісі, қоғамдық құрылымы, жерлеу ғұрыптары мен діни түсініктері қарастырылады. Қауымдастықтың материалдық мәдениеті геометриялық өрнекті қыш ыдыстарымен, металл бұйымдарымен және алуан түрлі жерлеу құрылыстарымен сипатталады.

15. Халифа Омардың діни-саяси қызметі және халифаттың қалыптасуы

    Омар ибн әл-Хаттабтың халифа ретіндегі билігі ислам мемлекетінің басқару жүйесін дамыту, әділдік пен жауапкершілікті орнықтыру, қазына мен әкімшілік қызметтерді реттеу және аумақты кеңейту кезеңі ретінде қарастырылады. Мәтінде халифат ұғымы мен басшыға қойылған талаптар, Омардың басқару қағидалары, әскери жорықтары және Басра, Куфа мен Фустат қалаларының қалыптасуы қамтылады.

16. Қоғамдағы әлеуметтік нормалар және олардың түрлері

    Әлеуметтік нормалар қоғамдық қатынастарды реттеп, адамдар мен ұйымдардың мінез-құлқына бағыт береді. Мақалада олардың белгілері мен техникалық нормалардан айырмасы, моральдық, діни, корпоративтік, әдет-ғұрып, дәстүрлік, саяси және құқықтық түрлері, сондай-ақ өзара байланысы қарастырылады.

17. Мемлекеттің мәні, негізгі қызметтері және оның пайда болу теориялары

    Мақалада мемлекеттің саяси-құқықтық табиғаты, оның егемендік белгілері мен қоғам өміріндегі негізгі функциялары жан-жақты талданады. Мемлекеттік басқарудың мәжбүрлеу, келісім орнату, әлеуметтік үдерістерді ұйымдастыру және қауіпсіздікті қорғау бағыттары қарастырылып, олардың саяси режимдерге байланысты арақатынасы сипатталады. Сонымен қатар мемлекет пен құқықтың пайда болу тетіктерін түсіндіретін теологиялық, патриархалдық, органикалық, келісімдік, психологиялық, күштеу және тарихи-материалистік теориялардың негізгі қағидалары мен ерекшеліктері баяндалады.

18. Зороастризм, қазақ дүниетанымы және Наурыз дәстүрі

    Зороастризмнің қалыптасуы, Заратуштра ілімі мен «Авестаның» мазмұны, исламға дейінгі түркі-қазақ дүниетанымымен сабақтастығы және Наурыз мейрамындағы ықтимал көріністері қарастырылады. Деректе зороастризмнің шығу орны мен Заратуштраның өмір сүрген кезеңіне қатысты бірнеше болжам беріліп, қазақтың аруақ, Тәңір, от, су, мал және тазалық жөніндегі нанымдарымен байланысы талданады. Наурыздың жаңару, теңдік, береке мен ел бірлігін білдіретін рәсімдері және оны мерекелеудің тарихи үзілістері сипатталады.

19. Ян Амос Коменскийдің педагогикалық жүйесі және дидактикаға қосқан үлесі

    Чех педагогы Ян Амос Коменскийдің өмір жолы мен көзқарастары, табиғатқа сәйкестік қағидасы, жас кезеңдеріне негізделген мектеп жүйесі, оқыту мен тәрбие туралы тұжырымдары және «Ұлы дидактиканың» педагогикалық маңызы қарастырылады. Оның жалпыға бірдей білім беру, ана тілінде оқыту, көрнекілік пен сынып-сабақ жүйесін дамыту идеялары сипатталады.

20. Ежелгі үйсіндер мен қаңлылар: тарихы, саяси құрылымы және мәдениеті

    Қаңлы мен үйсін бірлестіктерінің б.з.д. II мыңжылдықтан кейінгі тарихы, орналасқан аумағы, билік жүйесі, шаруашылығы, дүниетанымы және көрші елдермен байланысы қарастырылады. Жазба және археологиялық мәліметтердегі астана, халық саны мен әскерге қатысты айырмашылықтар сақталып, қаңлылар мен үйсіндердің кейінгі түркі және қазақ қауымдарымен байланысы баяндалады.