Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Халық саны, ұдайы өсуі және адам капиталы

   Демографиялық дамудың тарихи алғышарттары, халықтың ұдайы өсу типтері мен факторлары, Қазақстандағы туу, өлім және көші-қон үрдістері, әлем халқының таралуы, халық санағының маңызы және адам капиталының экономикалық әрі әлеуметтік рөлі қарастырылады. Мәтінде әр кезең мен тақырыпқа қатысты көрсеткіштер мен болжамдар беріліп, олардың кейбірінің уақыттық ауқымы әртүрлі екені сақталады.

2. Көне түркілердің рухани мәдениеті және түркі-ислам ойы

   V–XII ғасырлардағы түркі дүниесінің жазба мұрасы, діни нанымдары және исламмен сабақтас рухани мәдениеті қарастырылады. Орхон-Енисей жазбалары, Тәңіршілдік пен өзге сенімдер, сопылықтың Ясауи іліміндегі орны, сондай-ақ Махмұд Қашқари мен Жүсіп Баласағұн еңбектерінің тілдік, этикалық және философиялық маңызы баяндалады.

3. Оливер Кромвель: азаматтық соғыстар және протекторат

   Оливер Кромвельдің 1599 жылы Хантингдонда дүниеге келуінен бастап Англиядағы азаматтық соғыстардағы қолбасшылығына, Ирландия мен Шотландия жорықтарына және лорд-протектор ретінде билік етуіне дейінгі өмір жолы баяндалады. Мәтінде оның пуритандық сенімі, әскери және саяси қадамдары, протектораттың орнығуы мен әлсіреуі, 1658 жылғы өлімінен кейін Англияда монархияның қалпына келуі қамтылған.

4. Әлеуметтік психология: негізгі ұғымдар, теориялар және қолданылуы

   Әлеуметтік психология адамның әлеуметтік ортадағы мінез-құлқы мен іс-әрекетін, топтар мен тұлғааралық қатынастарды зерттейді. Мәтінде пәннің қалыптасуы, әдіснамасы, коммуникация, әлеуметтік қабылдау, тұлға мен топ динамикасы, үлкен топтар, әлеуметтік байланыстар және қолданбалы жұмыс қарастырылады; практикалық тапсырмалар мен негізгі анықтамалар да қамтылған.

5. Қазақ кітаби ақындары, нәзира дәстүрі және Абай шығармашылығы

   Мақала XIX ғасырдың екінші жартысы мен XX ғасыр басындағы кітаби ақындардың діни-ағартушылық мұрасын, шығыс әдебиеті мен фольклорын қазақ тілінде қайта жырлауын және қазақ фольклорын жинап, кітап етіп бастыруын қарастырады. Алтын Орда дәуірінен жалғасқан нәзира дәстүрі, оның әдеби байланыстар мен жаңа жазба әдебиетке ықпалы, сондай-ақ Абайдың поэзиясы, поэмалары, аудармалары, қарасөздері мен адамгершілік-философиялық көзқарастары қамтылады.

6. Қимыл дағдыларының қалыптасуы және дене жаттығуларының физиологиялық негіздері

   Қимыл дағдылары шартты рефлекстік байланыстар, жүйке жүйесінің үйлестіруші қызметі және қайталау арқылы қалыптасады. Олардың дамуы қозғалыстың сезгіш әрі орындаушы бөліктерін, кезеңдік үйренуді, экстраполяцияны және физиологиялық бейімделуді қамтиды. Құжатта қимыл қасиеттері, жаттығулардың жіктелуі, жұмыс қуатына сай ағза жауаптары, зерттеу әдістері және балалар мен жасөспірімдерге арналған дене тәрбиесінің қағидалары қарастырылады.

7. Ежелгі және ортағасырлардағы Қазақстан: қоғам, мәдениет және этносаяси өзгерістер

   Қазақстан аумағындағы адамзат тарихының тас және қола дәуірлерінен бастап түркі қағанаттары мен Қарлұқ қағанатына дейінгі дамуы қарастырылады. Қоныстану, шаруашылық, металлургия, мәдениет пен діни нанымдар, мемлекеттердің қалыптасуы, тайпалардың өзара ықпалы және Ұлы Жібек жолының рөлі сипатталады. Сондай-ақ этникалық өзгерістердің қазақ халқы мен Қазақ хандығының қалыптасуына сабақтастығы баяндалады.

8. Қазақ тіліндегі көпмағыналы фразеологизмдер

   Қазақ фразеологизмдеріндегі көпмағыналылықтың пайда болуы мен дамуы, оны омонимиядан ажырату, антонимдік және синонимдік қатынастармен байланысы қарастырылады. Этностық, діни, соматикалық, диалектілік, мінез-құлықтық, зоонимдік және өлшемдік тіркестердің мағыналары мен стильдік қызметі мысалдар арқылы талданады.

9. Қарлұқ қағанаты: құрылуы, саясаты және мәдениеті

   Қарлұқтардың Алтай мен Жетісудағы қалыптасуы, саяси дербестікке жетуі, билік жүйесі, көрші мемлекеттермен қатынасы, этникалық құрамы, шаруашылығы мен мәдениеті қарастырылады. Ішкі бытыраңқылық пен сыртқы қысым жағдайында 940 жылы Баласағұнды Қашғар түріктері басып алып, қағанаттың өмір сүруі тоқтады.

10. Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты: қалыптасуы, басымдықтары және халықаралық ынтымақтастық

    Қазақстанның 1991–2011 жылдардағы сыртқы саясаты тәуелсіздік пен қауіпсіздікті нығайтуға, көпвекторлы дипломатияға, ядролық қарусыздануға және көрші мемлекеттермен, халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталды. БҰҰ, АӨСШК, ТМД, ҰҚШҰ, ШЫҰ, ЕҚЫҰ және басқа құрылымдардағы бастамалар, Ресей, Түркия, АҚШ, Қытай және өзге елдермен байланыстар, сондай-ақ экономикалық және өңірлік интеграцияның міндеттері қарастырылады.

11. Әлеуметтану ғылымының қалыптасу бастаулары мен теориялық даму негіздері

    Мақалада әлеуметтану ғылымының дербес пән ретінде пайда болу алғышарттары, Огюст Конттың позитивистік көзқарасы, ғылымның төрт даму кезеңі, сондай-ақ адамзат санасының теологиялық, метафизикалық және позитивистік сатылары мен әлеуметтік институттар жүйесі қарастырылады.

12. Түркі дүниесінің өркениеттік кеңістігі және Ұлы Жібек жолының сауда байланыстары

    Мақалада VI ғасырдан бастау алатын түркі өркениетінің тарихи кеңістігі, сақ дәуірінен жалғасқан металлургия мен кілем тоқу өнері, Орхон-Енисей бойындағы руна жазбалары және ғұламалардың рухани мұрасы жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар Ұлы Жібек жолының сауда және мәдениет көпірі ретіндегі рөлі, керуен бағыттарының бойындағы Отырар, Тараз, Сайрам секілді қалалардың өркендеуі және түркі жазба мәдениетінің бүгінгі рухани сабақтастығы баяндалады.

13. Радиацияның табиғи сипаты, түрлері және тіршілік эволюциясындағы маңызы

    Мақалада радиацияның табиғаты, ғарыштық және табиғи сәулелену көздері, атом құрылысы мен радиоактивті изотоптардың қасиеттері жан-жақты қарастырылған. Иондаушы сәулелердің корпускулярлық және электромагниттік топтарға жіктелуі, олардың затпен әрекеттесу физикасы мен энергиялық өлшемдері түсіндіріледі. Сонымен қатар Жер бетінде қарапайым бейорганикалық қосылыстардан күрделі биополимерлердің абиогендік синтезделуіндегі сәулеленудің мәні, биологиялық эволюция барысындағы рөлі және радиоактивтілік сағаты арқылы тау жыныстары мен органикалық қалдықтардың абсолюттік жасын анықтау заңдылықтары баяндалады.

14. Өскемен мешітінің рухани жаңғыру жолы және өнегелі ұрпақ сабақтастығы

    Кеңестік кезеңдегі діни шектеулерден кейін Өскемен қаласында Ислам дінінің қайта түлеуі, алғашқы шағын намазханалардан бастап орталық мешіттің ашылуына дейінгі тарихи кезеңдер, шетелдік және жергілікті ұстаздардан білім алған аға буын өкілдерінің рухани өмірі мен жетістіктері баяндалады.

15. Өтпелі қоғамдағы саяси қақтығыстар: теориясы, түрлері және реттеу жолдары

    Өтпелі қоғамдардағы саяси қақтығыстардың ұғымы, құрылымы, динамикасы мен типологиясы талданып, Қазақстандағы саяси институттардың қалыптасу тәжірибесі және қақтығыстарды келіссөз, делдалдық және өзге тәсілдермен реттеу жолдары қарастырылады. Қақтығыстар заң аясында басқарылған жағдайда саяси жүйені әлсіретпей, оны нығайтуы мүмкін; тиімді шешім ортақ мүддені іздеуге және тараптардың келісімді орындауына сүйенеді.

16. Философиялық ойлау және дүниеге көзқарас

    Дүниеге көзқарастың мәні мен мифологиялық, діни және философиялық түрлері, философияның негізгі мәселесі мен таным туралы пікірталастар, сондай-ақ ұлттық философияның тарихи негіздері мен қазақ философиялық ойлауына ықпал еткен факторлар қарастырылады.

17. Қазақ көркем прозасының қалыптасуы, дәстүрі және тәуелсіздік кезеңіндегі дамуы

    Қазақ прозасының фольклорлық және ұлттық поэтикалық негіздері, роман жанрының қалыптасуы мен әдеби аударманың ықпалы, дәстүр мен жаңашылдықтың сабақтастығы, тәуелсіздік кезеңіндегі тақырыптық-көркемдік ізденістер және прозаны зерттеген әдебиеттану еңбектері қарастырылады. Жиырмасыншы ғасыр басындағы алғашқы романдардан қазіргі прозадағы миф, символ, исламдық құндылықтар, антропология, виртуалдық пен өмір және өлім мәселелеріне дейінгі даму арналары қамтылады.

18. Табиғи-антропогендік ландшафттардың қалыптасу ерекшеліктері, әлеуеті және тұрақтылық тетіктері

    Мақалада табиғи-антропогендік ландшафттардың пайда болу жолдары, құрылымдық және функционалдық өзгерістері, зат пен энергия айналымының өзгеру сипаты жан-жақты қарастырылады. Геожүйелердің табиғи-ресурстық әлеуеті, соның ішінде биотикалық, су, минералдық және рекреациялық мүмкіндіктері талданып, антропогендік жүктеме нормалары мен шекті мәндері айқындалады. Сонымен қатар техногендік факторлардың ошақтық және алаңдық әсер ету түрлері, өзгерістердің қайтымдылығы мен қайтымсыздығы, техно-табиғи кешендердің тұрақтылық қайшылықтары баяндалады.

19. Еркін жүзу спорты: техникалық ерекшеліктері, тарихы және жарыс қағидалары

    Мақалада еркін жүзудің спорттық ережелері, кроль техникасының тарихи қалыптасуы мен жарыс форматтары жан-жақты баяндалған. Олимпиада ойындарындағы бассейндердің, өлшеу құралдары мен жүзу киімдерінің даму кезеңдері сипатталып, FINA бекіткен қашықтықтар мен регламенттер жүйеленген.

20. Мұхаммед Хайдар Дулатидің өмірі мен тарихи мұрасы

    Мұхаммед Хайдар Дулатидің дулат әмірлері әулетінен шыққаны, Бабыр мен Саид ханның қамқорлығында қалыптасуы, Моғолстан мен Моғолиядағы саяси күрестерге қатысуы, Кашмирдегі билігі және «Тарих-и Рашиди» еңбегінің мазмұны баяндалады. Оның туған жылы туралы 1500 және 905/1499–1500 жыл деген екі нұсқа келтіріліп, өміріндегі маңызды оқиғаларға қатысты деректер мен түсіндірулер беріледі.