Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Медициналық психологияның даму белестері мен тарихи қалыптасуы

   Мақалада медициналық психологияның пәндік сипаты, оның алғашқы қауым мен антикалық дәуірдегі бастаулары, орта ғасырлық демонология мен Шығыстағы алғашқы ауруханалардың рөлі жүйелі қарастырылады. Сондай-ақ Қайта өрлеу мен Жаңа дәуірдегі клиникалық жетістіктер, Ресей империясындағы психиатриялық көмек пен отандық физиологиялық мектептің дамуы, психиктер мен соматиктер арасындағы талас, медициналық психологияның дербес пән ретінде қалыптасуы және антипсихиатрия теориясының негіздері баяндалады.

2. Құс еті мен жұмыртқасының тауарлық сапасы, қайта өңдеу және сараптау технологиясы

   Мақалада құс шаруашылығының биологиялық және өндірістік ерекшеліктері, құс еті мен жұмыртқаның тағамдық құндылығы жан-жақты қарастырылған. Құс етінің химиялық құрамы, оның түрлеріне қарай белок пен майдың арақатынасы, мемлекеттік стандарттарға сәйкес ұшаларды жіктеу критерийлері берілген. Сойыстан кейінгі бұлшықет тіндеріндегі автолиз үдерістері, еттің жетілу уақыты және сапаға әсер ететін факторлар талданған. Сонымен қатар, тауық және басқа құс жұмыртқаларын жинау, овоскоптау, сорттау машиналарымен бөлу, температуралық сақтау тәртібі, арнайы ерітінділермен қаптау, қаптамалау талаптары мен ветеринариялық-санитариялық нормалары толық қамтылған.

3. Әбу Насыр әл-Фарабидің ғылыми мұрасы мен энциклопедиялық танымы

   Шығыстың ұлы ойшылы Әбу Насыр әл-Фарабидің өмір жолы, ғылыми зерттеулері мен сан қырлы еңбектері жан-жақты қарастырылған. Ойшылдың ғылымдарды жүйелеуі, математика, астрономия, геометрия, тригонометрия, физика және медицина салаларына қосқан үлесі, сондай-ақ этика, педагогика және рухани кемелдену хақындағы философиялық ұстанымдары сипатталады.

4. Азияның ішкі суларының гидрологиялық жүйесі және табиғи ресурстық әлеуеті

   Мақалада Шетелдік Азия мен құрлықтың ішкі суларының гидрологиялық жүйесі, өзен ағынының мұхит алаптары мен тұйық аймақтарға бөлінуі, су режимінің типтері, көлдердің генетикалық жіктелуі, жер асты сулары мен биіктаулық мұздықтардың қоры, сондай-ақ гидроэнергетика мен ирригацияда пайдаланылу ерекшеліктері жан-жақты баяндалған.

5. Ұлы Моғолдар империясы: құрылуы, басқару жүйесі және ыдырауы

   Үндістанға мұсылман билігінің орнығуы, Бабыр негізін қалаған Ұлы Моғолдар империясының қалыптасуы мен әскери-саяси жүйесі, Акбар мен Аурангзебтің саясаты, діни қатынастар және империяның ыдырауына әкелген себептер қарастырылады.

6. Түркі өркениеті және Ұлы Жібек жолы

   Ұлы Жібек жолының Еуразиядағы сауда мен мәдени алмасуды қалыптастырған ұзақ тарихы, негізгі бағыттары және түркі халықтарының оны дамытудағы рөлі қарастырылады. Түркі өркениетінің қалыптасуы, ұлттық мәдениеттерді біріктіруші сипаты, мәдениеттер арасындағы байланыстарға қосқан үлесі мен ортақ құндылықтары сипатталады.

7. Қазақстандағы халық санағының тарихы

   Қазақстан аумағындағы халықты есепке алу тәжірибесі ежелгі әскери-салықтық тіркеулерден басталып, Ресей империясының ревизиялары мен 1897 жылғы жалпы санақ арқылы жүйеленді. Кеңес дәуіріндегі санақтардың қамтуы мен әдістемесі өзгеріп отырды; 1937 және 1939 жылдардағы саяси қысым мен деректерді жариялау тәртібі нәтижелерге ықпал етті. 1959, 1970 және 1979 жылдардағы санақтар халық саны, этникалық құрамы және есеп жүргізу әдістері туралы мәліметтер берді.

8. Ежелгі Мысыр: тарихы, деректері және өркениеті

   Ежелгі Мысырдың Ніл аңғарындағы қалыптасуы, патшалық кезеңдері, тарихын зерттеуге пайдаланылатын жазба және материалдық деректер, діни дүниетанымы, ғылымы мен өнері қарастырылады. Пирамидалар мен ғибадатханалардың құрылысы, қоғамдағы теңсіздік және Мысырдың көрші халықтармен байланыстары сипатталады; деректердегі қайшылықтар мен дәлелденбеген тұжырымдар белгіленеді.

9. ХІХ–ХХ ғасырлардағы Қазақстандағы оқу-ағарту ісі

   ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырда Қазақстандағы білім беру діни және азаматтық мектептерден бастап империялық ұлттық мектеп саясатына, кеңестік бірыңғай мектеп жүйесі мен жоғары оқу орындарының құрылуына дейін өзгерді. Білімнің кеңеюіне ағартушылар мен жергілікті бастамалар ықпал етті, ал отарлық басқару, орыстандыру, соғыстар, ресурстардың тапшылығы және саяси бақылау оның дамуын шектеді. Сауатсыздықты жою науқандары мен әліпби реформалары халықтың білім алуына әрі жаңа қиындықтарға әкелді.

10. Шиит ағымындағы Батыния бағытының ілімі мен дағуат құпиялары

    Мақалада Ислам тарихында шииттік бағыттардың атын жамылып әрекет еткен Батыния, Исмаилия және Қарматилер қозғалысының идеологиялық негіздері, шығу тегі мен ішкі құрылымы жан-жақты қарастырылады. Құран аяттары мен хадистерді сыртқы және ішкі мағынаға бөлу арқылы шариғат үкімдерін жоққа шығару тәсілдері, жетеулік имамдық ілім, қызылбастар сенімінің тарихи қалыптасуы және батыни дағилердің тоғыз сатылы азғыру жүйесі Имам Ғазали мен Мұхаммед бин Мәликтің деректері негізінде егжей-тегжейлі баяндалған.

11. Қазіргі қалалардың экологиялық ахуалы, техногендік факторлары және тұрғындар денсаулығы

    Мақалада урбанизация үдерісінің қарқыны, қалалардың өсуі мен олардың қоршаған ортаға тигізетін кешенді антропогендік әсері жан-жақты қарастырылған. Қалалық ортаның топырақ, су, ауа бассейніне түсіретін жүктемесі, автомобиль көлігінің улы шығарындылары мен фотохимиялық түтіннің түзілуі, сондай-ақ қалалық шудың сипаты талданған. Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі Шымкент және Тараз қалалары мысалында химиялық және металлургиялық өндірістің атмосфераны ластауы, оның тұрғындардың, соның ішінде балалардың денсаулығы мен аурушаңдығына тигізетін статистикалық нақты салдары көрсетілген. Сонымен қатар, экологиялық бақылау қызметтері мен қалалық экожүйені сауықтыру бағыттары баяндалған.

12. Зороастризм және қазақ мәдениетінің рухани бастаулары

    Мақала зороастризмнің тарихи-мәдени негіздерін, Авестаның құрылымы мен зерттелу кезеңдерін, Заратуштра іліміндегі құдай, адам, ізгілік пен зұлымдық, жан және ақырет мәселелерін қарастырады. Сонымен қатар сақтар мен түркілер дүниетанымындағы зороастризмдік сабақтастықты, қазақтың діни нанымдарын, салт-дәстүрлері мен киіз үй рәміздерін талдайды.

13. Қаңлылар: шығу тегі, мемлекеті және тарихи мұрасы

    Қаңлылардың шежірелік таралуы, атауы мен шығу тегі туралы аңыздар және жазба деректер, Сырдария мен Жетісудағы қоныстары, мемлекеттік басқаруы, шаруашылығы мен мәдениеті, сондай-ақ ежелгі дәуірден Қазақ хандығына дейінгі саяси тарихы баяндалады. Мәтінде кейбір мерзімдер мен деректердің белгісіз не өзара сәйкес емес екені сақталады.

14. ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың басындағы Ресейдің саяси ойлары

    Ресейдегі саяси идеялардың шаруалар реформасы тұсындағы либералдық, консервативтік және социалистік бағыттардан марксизм мен жұмысшы қозғалысына дейінгі дамуы қарастырылады. Герцен, Чернышевский, Бакунин, Плеханов және Лениннің идеялары, «Еңбекті азат ету» тобының қызметі, 1905–1907 жылдардағы революцияның ішкі және халықаралық ықпалы мен Столыпиндік реакцияның салдары қамтылады.

15. Ислам құқық мектептері және Ханафи мазхабы

    Исламдағы саяси, сенімдік және құқықтық мектептердің қалыптасуына әсер еткен тарихи жағдайлар, фикхтағы пікір алуандығының себептері, Мәлики, Шафиғи, Ханбали және Ханафи мазхабтарының негіздері мен таралуы қарастырылады. Сондай-ақ сәләфилік, уәһһабилік, Таблиғи жамағаты және Құраншылар туралы баяндалып, Қазақстандағы діни келісім мен рухани қауіпсіздік мәселелері сөз болады.

16. Жаңа замандағы саяси көзқарастар мен ілімдер

    Жаңа заманның саяси ойы феодализмнің әлсіреуі, капиталистік қатынастардың қалыптасуы, Реформация және буржуазиялық революциялар жағдайында дамыды. Макиавелли, Лютер, Мюнцер, Мор, Кампанелла, Гроций, Спиноза, Гоббс, Локк, Монтескье, Руссо, Джефферсон, Пейн, Кант және утопиялық социалистердің мемлекет, құқық, бостандық, теңдік, меншік, халық егемендігі мен қоғамдық келісім туралы тұжырымдары қарастырылады. Бұл идеялар азаматтық қоғам мен мемлекеттің қызметіне қатысты саяси ұстанымдардың қалыптасуына негіз болды.

17. Қарахан мемлекеті мен Қыпшақ хандығы

    Қарахан мемлекетінің қалыптасуы, исламдануы, саяси бөлінуі, басқару жүйесі, жер иелену түрлері мен шаруашылығы баяндалады. Сонымен бірге қыпшақтардың этникалық қалыптасуы, Дешті Қыпшақ аумағындағы саяси тарихы, әлеуметтік жіктелуі және шаруашылық өмірі қарастырылады.

18. Ежелгі Мысыр өнері және бейнелеу дәстүрі

    Ежелгі Мысыр өнерінің діни-саяси негіздері, ажалды жеңу мен мәңгілік өмірге қатысты түсініктері, бейнелеу заңдары, сәулет ескерткіштері мен мүсіндік канондары қарастырылады. Нубия мұраларын Асуан бөгетінің су басуынан сақтау науқаны, Нармер тақтасы, Имхотеп салған Джосер пирамидасы, Гиза пирамидалары, сфинкс пен портреттік мүсіндер өнердің қоғамдағы орнын және оның ұзақ ғұмырын танытады.

19. Классикалық грек мәдениеті және Октавиан Август принципаты

    Грек-парсы соғыстарынан кейінгі классикалық дәуірде Афины мәдениетінің өркендеуі, театр, трагедия мен комедия, тарихнама және өнердің дамуы қарастырылады. Екінші бөлімде Октавиан Августтың билікке келуі, принципаттың орнығуы, әскери, діни, әлеуметтік және мәдени реформалары, сондай-ақ өміріндегі негізгі оқиғалардың хронологиясы баяндалады.

20. Қазақстандағы діни ахуал және харижиттік ағымның тарихы мен көзқарастары

    Қазақстандағы діни әр алуандылық, исламның таралу тарихы мен қоғамдық орны, сондай-ақ харижиттердің шығуы, ұстанымдары және сопылық ілімнің қазақ мәдениеті мен ойшылдарына ықпалы қарастырылады. Халифаттың саяси-әлеуметтік құрылымы мен Қазақстандағы конфессияаралық келісімге қатысты тарихи деректер де қамтылады.