Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Көне Үнді философиясы: дәстүрлері мен негізгі мектептері

   Көне Үнді философиясының діни-мифологиялық негіздері, Ведалар мен өзге жазба мұралары, әлеуметтік ортасы және негізгі ерекшеліктері қарастырылады. Жайнизмнің этикасы мен онтологиясы, буддизмнің төрт ақиқаты мен нирвана ілімі, сондай-ақ Чарвака-локаята материализмі мен гедонистік көзқарасы сипатталады.

2. Қазақстандағы ерте орта ғасырлар: мемлекеттер, қоғам және мәдениет

   VI–XI ғасырлар басындағы Қазақстан аумағында Түрік, Батыс Түрік, Түргеш, Қарлұқ, Оғыз және Қимақ мемлекеттері қалыптасты. Олардың саяси тарихы көрші елдермен соғыс, одақ және сауда байланыстарымен қатар жүрді; көшпелі, жартылай көшпелі және отырықшы тіршілік өзара ықпалдасты. Қалалар, қолөнер, ақша айналымы, сәулет пен бейнелеу өнері дамып, түрік жазуы мен діни дәстүрлер таралды.

3. Тәуелсіздік дәуіріндегі қазақ әдебиеттануы: тарихы, сыны және көркемдік ізденістер

   Тәуелсіздік кезеңінде қазақ әдебиетінің тарихын көне дәуірден бастап қайта дәуірлеу, кеңестік идеологиялық бағаларды қайта қарау, Алаш мұрасын қайтару және ұлттық әдеби сын мен теорияны дамыту үдерістері талданады. Әдеби байланыстар, сынның эстетикалық міндеті, жанрлар жүйесі, қазіргі проза, поэзия және драматургиядағы көркемдік ізденістер де қамтылады.

4. Қазіргі жасөспірімдер: даму, қызығушылық және рухани құндылықтар

   Жасөспірімдік кезеңнің жас және психологиялық ерекшеліктері, ХХ ғасыр мен қазіргі кезең жастарының қызығушылықтары, ақпараттық технологиялар мен әлеуметтік ортаның ықпалы қарастырылады. Жастардың рухани құндылықтарын сақтау үшін отбасы қолдауы, дұрыс тәрбие, пайдалы бос уақыт пен ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарға сүйену ұсынылады.

5. Қимақ қағанаты: шығу тегі, мемлекеттілігі және шаруашылығы

   IX ғасырдың ортасынан XI ғасырдың басына дейінгі Қимақ бірлестігінің қалыптасуы, тайпалық құрамы, қоныстанған аумағы, саяси жүйесі, шаруашылығы мен мәдениеті қарастырылады. Араб-парсы, түркі және қытай деректеріндегі мәліметтер мен қимақтардың этникалық шығу тегі жөніндегі әртүрлі пайымдар баяндалып, мемлекеттің ыдырауына ықпал еткен ішкі және сыртқы жағдайлар сипатталады.

6. Қазақстан аумағындағы тас және қола дәуірлерінің тарихи-мәдени дамуы

   Мақалада ежелгі Қазақстан жеріндегі палеолит, мезолит, неолит, энеолит және қола дәуірлерінің кезеңдері, негізгі тұрақтары мен археологиялық табыстары қарастырылады. Алғашқы тас құралдарының жетілуі, мал шаруашылығы мен жер өңдеудің пайда болуы, Ботай мәдениетінің ерекшеліктері, Андронов тайпаларының шаруашылығы, кен ісі, тұрмыстық қолөнері, әлеуметтік сатылары мен рухани дүниетанымы жүйелі түрде баяндалады.

7. Дүниетаным эволюциясы және философиялық ойлау жүйесінің тарихи қалыптасуы

   Мақалада дүниетаным ұғымының мәні, адам мен әлем арақатынасы, білім мен сенімнің дүниетанымдық рөлі кеңінен қарастырылады. Қола дәуірінен темір дәуіріне өту барысындағы өндіргіш күштердің өсуі, ой еңбегінің даралануы, Ежелгі Шығыс пен Антикалық Батыс философиясының өркениеттік ерекшеліктері салыстырмалы түрде талданады. Сондай-ақ мифологиялық, діни, натурфилософиялық және философиялық ойлау жүйелерінің тарихи кезеңдері сипатталып, философияның негізгі мәселесі — ойлаудың болмысқа, рухтың материяға қатынасы мен материализм және идеализм арасындағы күрес жан-жақты баяндалады.

8. Абай әлемі: өмірі, ортасы және рухани мұрасы

   Абай Құнанбайұлының туған жері мен өскен ортасы, отбасы және заманы, білім алуы мен рухани қалыптасуы, шығармашылығы мен қара сөздеріндегі адамгершілік ойлары баяндалады. Шыңғыстау, Семей, Жидебай және Ақшоқыға қатысты тарихи-мәдени деректер мен Абай мұрасын терең оқып, ұғынудың мәні қамтылады.

9. Қалалық ортаның экологиялық жағдайы және Сорбұлақ су қоймасының мәселелері

   Мақалада ірі өндірістік қалалардың өсуіне байланысты қалыптасатын экологиялық және коммуналдық мәселелер қарастырылады. Алматы маңындағы Сорбұлақ су жинақтауышының қазіргі жағдайы, ақаба сулардың қауіпті құрамы, ықтимал апат зардаптары және оны тазарту мен кәдеге жарату жобалары жан-жақты талданады. Сонымен қатар Қазақстандағы және дүниежүзіндегі урбанизация қарқыны, мегаполистердің дамуы, қала халқының денсаулығы мен қалалық экожүйенің құрылымы туралы нақты деректер беріледі.

10. Ортағасырлық Қазақстан: қала, дала және Ұлы Жібек жолы

    Қазақстандағы ортағасырлық қалалардың өсуі мен құрылымы, көшпелі және отырықшы қоғамдардың өзара ықпалы, Ұлы Жібек жолының сауда желілері және Тараз, Сайрам, Отырар, Қаялық, Талхир, Сауран, Сығанақ пен Жент сияқты қалалардың тарихи орны баяндалады. Археологиялық деректер тұрғын үй, қолөнер, қорғаныс, су жүйелері мен діни өмірді сипаттап, қала мәдениетінің аймақтық ерекшеліктерін көрсетеді.

11. Солтүстік Қайта өрлеу және Нидерланд кескіндемесі

    Нидерланд пен Германиядағы Солтүстік Қайта өрлеудің Италия Ренессансынан айырмашылығы, діни дүниетанымның бейнелеу өнеріне ықпалы және пейзаж, портрет, тұрмыстық жанрлардың қалыптасуы қарастырылады. Ян ван Эйк, Питер Брейгель және Иероним Босх шығармалары олардың символдық мазмұны мен көркемдік тәсілдері арқылы талданады.

12. Қазақтардың шет елдерге қоныс аударуы және диаспорасының қалыптасуы

    Қазақтардың тарихи атамекенінен тысқары қоныстануына соғыс, отарлық жер саясаты, көтерілістердің жеңілуі, азамат соғысы, ұжымдастыру мен ашаршылық ықпал етті. Ресейдің шекаралас аймақтарындағы қазақтардың тарихы, Қытай мен Моңғолиядағы қауымдардың қалыптасуы және Орталық Азия, Ауғанстан мен Иранға көшу жолдары қарастырылады. Әсіресе 1929–1932 жылдардағы Қытайға ауа көшу саны жөніндегі өзара қайшы есептер мен шекаралық деректер салыстырылады.

13. Ежелгі Иран мәдениеті және Оңтүстік Қазақстанның нумизматикалық мұрасы

    Мақалада көне Иран өркениетінің қалыптасу жолдары, оның Шумер мәдениетімен сабақтастығы, зороастризм дінінің философиялық және мифологиялық негіздері, ежелгі парсы сына жазуы мен сәулеті қарастырылады. Сонымен бірге Оңтүстік Қазақстандағы Кангюй мемлекеті, Кенжида өңірі, Қараспан мен Жуантөбе қалашықтарынан табылған сасанидтік, түргештік және саманидтік монеталар негізінде аймақтың сауда-экономикалық, мәдени және саяси байланыстары зерделенеді.

14. Батыс Қазақстандағы савромат-сармат тайпалары: археологиялық ескерткіштер, мәдениет және зерттелу тарихы

    Батыс Қазақстан мен Оңтүстік Оралдағы савромат-сармат ескерткіштерінің зерттелуі, мәдени кезеңдері, жерлеу ғұрыптары мен материалдық мәдениеті қарастырылады. Археологтардың мәдениеттің қалыптасуы мен мерзімделуіне қатысты пікірлері, тайпалардың саяси байланыстары, шаруашылығы, қолөнері және Лебедевка мен Аралтөбе қорымдарынан алынған деректер сипатталады.

15. Ұлы Жібек жолының Қазақстан туризмін дамытудағы маңызы

    Ұлы Жібек жолының Қазақстан аумағындағы тарихи бағыттары, саудасы мен мәдени-діни алмасуы қарастырылады. Тарихи қалалар мен көшпелі мұраны сақтау, туризм инфрақұрылымын дамыту, әлеуметтік қолжетімділік, халықаралық ынтымақтастық және Қазақстанның туристік өнімін қалыптастыру жөніндегі ұсыныстар жүйеленеді.

16. Қазақ әдебиетіндегі психологизм және көркем шығармадағы жан әлемі

    Психологизмнің әдебиеттегі қызметі мен қалыптасу жолдары, аналитикалық, динамикалық және синтетикалық бейнелеу тәсілдері қарастырылады. Қазақ әдебиетіндегі түс көру, еске алу, монолог, портрет, іс-әрекет және психологиялық параллелизм сияқты құралдар Жүсіпбек Аймауытовтың «Ақбілек» романы мен Джек Лондонның «Мартин Иден» романындағы әйел бейнесі, қайғы және кейіпкер мінезі арқылы талданады.

17. «Арай» ЖШС-нің шаруашылық қызметі мен қаржылық көрсеткіштерін талдау

    «Арай» ЖШС-нің аяқкиім тігу және жөндеу, автотұрақ қызметі мен бос үй-жайларды жалға беру бағыттары, өндірістік-техникалық жағдайы, 2007–2008 жылдардағы кірісі, еңбек ресурстары, негізгі қорлары, шығындары және қаржылық көрсеткіштері қарастырылады. Кәсіпорын қызметінің өсуімен қатар жабдықтардың тозуы, механикаландырудың төмендігі және есептік деректердегі қайшылықтар көрсетіледі.

18. Инфляция: себептері, түрлері, салдары және Қазақстандағы ерекшеліктері

    Инфляцияның мәні мен тарихи қалыптасуы, оның ақша айналымынан тыс себептері, сұраныс пен шығындар инфляциясы, негізгі түрлері және әлеуметтік-экономикалық салдары қарастырылады. Сондай-ақ инфляцияға қарсы бюджеттік, ақша-несие және табыс саясатының мүмкіндіктері мен шектеулері, Қазақстандағы инфляцияның жоспарлы-бөлу жүйесінен қалған құрылымдық алғышарттары және 1990-жылдардағы көрсеткіштері талданады.

19. Орта ғасырдан XX ғасырға дейінгі Еуропа мәдениеті

    Еуропа мен Азияның ортағасырлық мәдени аймақтары, христиандық пен исламның мәдениетке ықпалы, ортағасырлық білім мен өнер, Қайта өрлеу гуманизмі, XIX ғасыр философиясы мен көркемдік ағымдары және XX ғасырдағы ғылыми-техникалық өзгерістер қарастырылады.

20. Антропологияның қалыптасуы, антропогенез және этникалық тарих

    Антропологияның адамды зерттейтін ғылым ретінде қалыптасуы, оның негізгі салалары мен әдістері, антропогенез туралы діни, философиялық және ғылыми тұжырымдар, гоминидтер эволюциясының кезеңдері және этникалық антропологияның міндеттері қарастырылады. Қазақтардың антропологиялық ерекшеліктері мен Қазақстан аумағындағы этногенетикалық үдерістер де сипатталады.