Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Мұрат Жұрынов: ғалым, ұйымдастырушы және қоғам қайраткері

   Мұрат Жұрыновтың ауылдағы балалық шағынан электрохимия саласындағы ғылыми мектебін қалыптастыруына, Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетін құру мен дамытудағы рөліне және Ұлттық ғылым академиясын басқаруына дейінгі жолы баяндалады. Ғылыми жаңалықтарын өндіріске енгізу, ғылымды қаржыландыру мен ұйымдастыру, жоғары білім, мемлекеттік тіл, латын әліпбиі және дінтану салалары жөніндегі ұстанымдары да қамтылады.

2. Қала экологиясы, урбанизация мәселелері және Қызыл кітаптың табиғат қорғаудағы рөлі

   Мақалада урбанизация үдерісінің даму қарқыны, Қазақстанның әкімшілік-аумақтық құрылымы, ірі мегаполистердің экологиялық жағдайға тигізетін кері әсерлері қарастырылады. Сонымен қатар табиғат қорғау шараларының тарихы, Халықаралық табиғат қорғау одағы мен Қызыл кітаптың қалыптасу кезеңдері, сирек кездесетін әрі жойылып бара жатқан түрлердің бес санаты және биоәртүрлілікті сақтаудағы құқықтық тетіктер толық баяндалған.

3. Ежелгі өркениеттер кеңістігіндегі рухани дүниетаным, көшпелілік болмыс және ғылыми таным негіздері

   Адамзаттың архаикалық мәдениетіндегі әйел бейнесі мен Ұмай ана культі, Қытайдағы конфуцийлік моральдық-әлеуметтік тәртіп, дәстүрлі қазақ жоралғылары және мистикалық философияның тарихи дамуы сипатталады. Еуразия кеңістігіндегі көшпелі шаруашылықтың қалыптасу эволюциясы мен сақ-скиф мәдени мұрасын кешенді зерттеудің археологиялық және тұжырымдамалық қырлары ашылады. Сондай-ақ көне үнді-будда өркениетінің философиялық мектептері, брахманизм, карма, джайнизм ілімдері мен көне Үндістандағы жаратылыстану ғылымдарының негізгі жетістіктері сарапталады.

4. Саясаттану және саяси ойдың тарихи дамуы

   Саясаттанудың мәні мен саяси ғылымның қалыптасуы ежелгі дүниеден қазіргі заманға дейінгі ойшылдар мен теориялар арқылы қарастырылады. Ежелгі және ортағасырлық саяси түсініктер, Қайта өрлеу мен Ағарту дәуірінің идеялары, жаңа заман ағымдары, марксизм-ленинизм және қазақ даласындағы саяси ойлар баяндалады.

5. Қазақ әдеби тілі мен Қазақстандағы көне діни дүниетаным

   Қазақ әдеби тілінің тарихи сипаты, ұлттық жазба тілдің қалыптасуы, стильдік жүйесі және терминологиясының даму жолдары қарастырылады. Сонымен бірге көне Қазақстандағы Тәңірге, Жер-Суға, Үмайға табыну, шамандық, буддизм, манихейлік, христиандық және зәрдүстілік туралы түсініктер мен олардың археологиялық, мәдени көріністері баяндалады.

6. Аймақтық мәдени және діни дәстүрлердің халықаралық құқық пен адам құқықтарына ықпалы

   Діни және аймақтық дәстүрлердің құқықтық жүйелер мен халықаралық құқық нормаларының қалыптасуына ықпалы, құқықтың табиғи-құқықтық және позитивистік түсіндірмелері, халықаралық құқықтың қайнар көздері мен қағидаттары қарастырылады. Сондай-ақ адам құқықтарын қорғаудағы аймақтық тетіктер, Араб мемлекеттері лигасының Хартиясы, ислам құқығы және адам құқықтарына қатысты діни ұстанымдар сипатталады.

7. XIX ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы білім беру және педагогикалық ой

   XIX ғасырдағы Қазақстанның мектеп жүйесі отарлық саясат, әлеуметтік өзгерістер және орыс-қазақ байланыстары аясында қалыптасты. Діни және сословиелік мектептерден бастап орыс-қазақ училищелері, қыздар мектептері мен кәсіптік оқуға дейінгі білім беру дамуының мүмкіндіктері мен шектеулері қарастырылады. Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин және Абай Құнанбаевтың ағартушылық көзқарастары, сондай-ақ К.Д. Ушинский ұсынған еңбек тәрбиесі, халық мектебі, оқу мазмұны, дидактика, тәртіп пен мұғалімге қойылатын талаптар жүйеленеді.

8. Қожа Ахмет Ясауи және яссылық діни-фәлсафалық ойлау дәстүрі

   Мақала софылықтың тарихи қалыптасуын, мутазилистер мен мутакалимдер арасындағы тартысты және Қожа Ахмет Ясауи бастаған яссылық мектептің дүниетанымын қарастырады. Ясауи, Ахмет Игүнеки мен Сүлеймен Бақырғани шығармаларындағы болмыс, нәпсі мен рух, Аллаға махаббат, тіл мен білім, әдеп пен қайырымдылық туралы ұстанымдар, сондай-ақ олардың тәрбиелік мұрасы талданады.

9. ХХ ғасырдағы Батыс философиясының негізгі бағыттары

   ХХ ғасырдағы классикалық емес Батыс философиясының қалыптасу себептері мен негізгі бағыттары қарастырылады. Психоанализ, неофрейдизм, позитивизм, өмір философиясы, экзистенциализм, постмодернизм, неотомизм, структурализм және герменевтиканың басты ұғымдары, өкілдері мен көзқарастары баяндалады.

10. Шағын топтың әлеуметтік-психологиялық феномендері

    Әлеуметтік және шағын топтардың қалыптасуы, құрылымы мен даму кезеңдері, топтық нормалар мен конформизм, бірлескен шешім қабылдау, тұлғааралық байланыстар және лидерлік қарастырылады. Топ түрлері, әлеуметтік психологияның зерттеу бағыттары, социометриялық таңдау тәсілдері, лидерлік жіктеулері мен басқару стильдері сипатталып, әлеуметтік ұйымдар мен институттардың қоғамдағы қызметі түсіндіріледі.

11. Қазақстандағы банк жүйесі: қызметтері, депозиттері және даму бағыттары

    Мақала Қазақстанның екі деңгейлі банк жүйесінің қалыптасуын, Қазақстан Халық Банкінің тарихы мен құрылымын, банктік операциялар мен депозит нарығын сипаттайды. Онда депозиттерді рәсімдеу, несиелеу қағидалары, төлем карточкалары, жаңа қаржы қызметтері және банк секторындағы бәсекеге, сенімге, құқықтық база мен технологияға қатысты мәселелер қарастырылады.

12. Шәкәрім Құдайбердіұлының дүниетанымы: ойлау мәдениеті, адам және ар ілімі

    Шәкәрім Құдайбердіұлының дүниетанымы қазақтың көшпелі дәстүрі, Абай мектебі, Шығыс-Ислам мәдениеті, орыс гуманизмі және Еуропа философиясының ықпалымен қалыптасты. Ол танымда еркін әрі сыншыл ақылға, шығармашылық өзіндік санаға сүйеніп, «Үш анықта» әлемнің түпкі себебі мен жанның мәңгілігі туралы сауалдарды зерттеді. Адамгершілік, ар-ұждан, еңбек, мейірім мен рухани еркіндікті қоғамды ізгілендірудің негізі деп таныды; соғысқа, отаршылдыққа, құлдыққа және адамды құралға айналдыратын қоғамдық қатынастарға қарсы болды.

13. Қазақстандағы қола дәуірі және Андронов тарихи-мәдени қауымдастығы

    Қазақстандағы қола дәуірінің мерзімделуі, Андронов мәдениетінің аймақтық ескерткіштері, шаруашылығы, металлургиясы, қоғамдық құрылысы мен дүниетанымы қарастырылады. Кейінгі Беғазы-Дәндібай мәдениетінің қалыптасуы, Кент қонысының сипаты және андрондық тайпалардың этностық тегі жөніндегі әртүрлі пікірлер қамтылады.

14. Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің дүниетанымы мен педагогикалық мұрасы

    Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің өмір жолы, шығыстық және сопылық дүниетанымы, отаршылдық пен әлеуметтік әділетсіздікке қатысты ұстанымы, сондай-ақ білім, адамгершілік, еңбек, отбасы және қыз тәрбиесі жөніндегі ойлары қарастырылады. Оның мұрасында өзін-өзі тану, нәпсіні тежеу, ғылымға ұмтылу, сүйіспеншілік пен ізгі әрекет арқылы кемел адам қалыптастыру идеялары өзек болады.

15. Қытайдағы ұлтаралық қатынастар және ұлттық саясат

    Қытайдағы 56 ұлттың тілдік, мәдени және саяси жағдайы, ұлттық автономия мен теңдікке негізделген ресми саясат, оның тарихи қалыптасуы және батыс аймақтарды дамыту шаралары қарастырылады. Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы этникалық шиеленістер, көші-қон, демографиялық өзгерістер, экономикалық даму мен сепаратизм туралы пайымдар да қамтылған. Мәтінде мемлекеттік бірлік пен халықтар ынтымақтастығын көздейтін ұстанымдар қатарында саясаттың аз санды ұлттардың тілдік, діни және мәдени дербестігіне ықпалына қатысты қайшылықтар көрсетіледі.

16. Исламдағы әйел құқығы мен қоғамдық орны: тарихи және қазіргі көзқарастар

    Құран мен сүннеттегі әйелдің құқықтары мен міндеттері, неке, хиджаб, куәгерлік және мұрагерлік мәселелеріне қатысты түсіндірулер қарастырылады. Қазақ қоғамындағы әйел мәртебесінің тарихи өзгерістері және Мысыр, Сауд Арабиясы, Ауғанстан, Иран, Пәкістан мен басқа мұсылман елдеріндегі тәжірибелер Қазақстандағы гендерлік пікірталастармен салыстырылады. Негізгі түйін — діни қағидаларды әлеуметтік-тарихи жағдайлардан және оларды түсіндіру ерекшеліктерінен ажырата қарастыру қажеттігі.

17. Қалмақ хандығының мемлекеттік құрылысы мен құқықтық жүйесі (1664–1771)

    Қалмақ хандығының құрылуы, саяси басқаруы және құқықтық жүйесі көшпелі мемлекеттілік пен моңғол дәстүрінің аясында қарастырылады. Ойраттардың Ресей аумағына қоныс аударуынан хандықтың ыдырауына дейінгі бес кезең, хан билігінің орталықтануы, Ресеймен жасалған серттік-шарттардың орны, чулган мен будда дінбасыларының қызметі, қоғамның әлеуметтік жіктелуі және әдет-ғұрып құқығының қылмыс, отбасы, жер және сот салаларындағы нормалары сипатталады.

18. Христиандықтың қалыптасуы, бағыттары және Қазақстандағы діни дәстүрлер

    Христиандықтың Палестинада пайда болуы, оның діни-философиялық алғышарттары, қауымдарының өзгеруі, канондық жазбалары мен негізгі бағыттары баяндалады. Сондай-ақ Қазақстан аумағындағы дәстүрлі нанымдар мен өзге діндердің таралуы, исламның орнығуы, қазақтың жұлдыздық бағдарлары, ай атаулары және мүшел есебі қамтылады.

19. Азаматтық-құқықтық қатынастар: ұғымы, мазмұны және жүйелері

    Азаматтық-құқықтық қатынастар жеке және заңды тұлғалардың, мемлекет пен әкімшілік-аумақтық бірліктердің мүліктік және жеке мүліктік емес өзара байланыстарын сипаттайды. Мақала олардың мазмұны мен нысанын, заңды фактілер арқылы пайда болуын, тарихи дамуын, объектілері мен субъектілерін, қатыстық және абсолюттік түрлерін, сондай-ақ әлемдегі негізгі құқықтық жүйелермен байланысын баяндайды.

20. Ұлттық психологияның теориялық негіздері және қазақ халқының тәрбиелік дәстүрлері

    Ұлттық психология қоғамдық сананың этностық ерекшеліктерін танытатын құрамдас бөлік ретінде қарастырылады. Оның негізгі элементтері, қалыптасуына ықпал ететін тарихи, тілдік, мәдени және табиғи факторлар, қазақ ойшылдарының психологиялық көзқарастары мен көшпелі өмір салтынан туған мінез-құлық үлгілері сипатталады. Халықтық психология, тіл, дін, әдет-ғұрып, фольклор және дәстүрлі тәрбие арқылы ұрпаққа берілетін дүниетаным мен адамгершілік қағидалары түсіндіріледі.