Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Көкше өңірінің ұлт зиялылары

   XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың алғашқы ширегінде Көкше өңірінде ұлт зиялыларының қалыптасуына отарлық басқару, қоныстандыру, шаруашылық өзгерістері, оқу-ағарту мен саяси қозғалыстар ықпал етті. Науан Хазірет, Шәймерден Қосшығұлов, Мәмбетәлі Сердалин және Айдархан Тұрлыбаев діни-рухани дербестік, білім, жер мен шаруашылық мүддесі және ұлттық саяси ұйым құру жолында қызмет етті. Олардың қоғамдық күресі Алаш қозғалысымен сабақтасып, мәдени-ағартушылық бастамалармен және отарлық саясатқа бейбіт саяси қарсылықпен ұштасқан.

2. Қазақтардың шетелдерге қоныс аударуы және Қытай мен Ауғанстандағы қазақ қауымдары

   Қазақ диаспорасы мен ирредентасының қалыптасуына соғыстар, отарлық жер саясаты, көтерілістерді басу, ашаршылық, ұжымдастыру және діни қысым әсер етті. Мәтінде Ресей империясындағы қазақтардың көші-қоны, Қытайға ауғандардың тарихы мен демографиясы, Шыңжаңдағы автономиялық құрылымдар, Құлжа мен Қашғария, сондай-ақ Ауғанстандағы қазақтардың жағдайы қарастырылады.

3. Ежелгі Рим өнері: этрус мұрасы, сәулет және мүсін

   Ежелгі Рим өнерінің б.з.д. VI ғасырдың аяғынан б.з. V ғасырына дейінгі дамуы қарастырылады. Этрустар мен гректердің ықпалы, Римнің жолдары мен қоғамдық құрылыстары, фреска мен мозаика, портреттік мүсін және Фаюм портреттері сипатталып, өнердегі өзгерістердің қоғамдық-саяси жағдайлармен байланысы ашылады.

4. Имам Матуридидің иман туралы ілімі және Құранды түсіндіру әдісі

   Еңбекте Әбу Мансұр әл-Матуридидің өмірі мен Матуридия мектебінің қалыптасуы, Құранды тәуил ету әдісі және иманның мәні қарастырылады. Иман жүректің тасдиғы ретінде түсіндіріліп, оның амалмен, исламмен, адамның еркімен және тағдырмен байланысы талданады. Қорытындыда Матуриди мұрасының Қазақстандағы діни таным мен зайырлы қоғамға қатысты маңызы негізделеді.

5. Индуизм және сикхизм: рухани дәстүрлер, пантеон және тарихи даму жолы

   Мақалада индуизм дінінің біздің дәуірімізге дейінгі бірінші мыңжылдықтан бастап қалыптасу тарихы, рухани құтқарылудың үш жолы және алғашқы діни қауымдардың ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. «Махабхарата», «Рамаяна» эпостары мен «Бхагавад-Гитаның» философиялық концепциясы, сондай-ақ Брахма, Вишну және Шивадан тұратын Тримурти үштігі мен Вишнудің он аватарасы толық сипатталады. Сонымен бірге XV ғасырда индуизм мен исламды біріктіру негізінде пайда болған сикхизм ілімі, Нанак уағыздаған бір құдайлық қағидалар, Кхальса әскери қауымының бес шарты және индуизмнің қазіргі қоғам мен Үндістанның саяси ұстанымдарына тигізген әсері баяндалады.

6. Қытай: халқы, мәдениеті және Қазақстанмен байланысы

   Қытай халқының этникалық қалыптасуы мен тарихы, діні, тұрмысы, тілі мен жазуы, дәстүрлі медицинасы және саяси құрылысы қарастырылады. Тайваньның мәртебесі, Ұлы Қытай қорғаны мен Гугун мұражайы сипатталып, Қазақстан мен Қытай арасындағы дипломатиялық қатынастар және 2007–2008 жылдардағы сауда көрсеткіштері баяндалады.

7. Ұлттық діл және ділдік лингвистиканың ғылыми негіздері

   Діл ұғымының тарихи және пәнаралық сипаты, оның қоғамдық сана, ұлттық сана, тарихи жады, ұлттық код, дін, дәстүр және тілмен байланысы қарастырылады. Ділдік лингвистиканың нысаны, мақсаты мен әдістері негізделіп, ассоциативтік эксперимент пен отбасылық сауалнама нәтижелері және ұлттық ділдің тіл мен көркем әдебиеттегі көріністері талданады.

8. XVII–XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Араб елдері: қоғамдық құрылым, жер қатынастары және Осман билігіне қарсы қозғалыстар

   Араб түбегі мен көршілес араб аймақтарының әлеуметтік-экономикалық құрылысы, халифат дәуіріндегі жер иелену мен салық жүйесі, халифаттың ыдырауы және Осман билігіне қарсы қозғалыстар қарастырылады. Йемен, Оман, Парсы шығанағы князьдіктері мен Надждағы уаххабилік бірігу әрекеттері, сондай-ақ Ирак, Сирия, Ливан және Палестинадағы саяси өзгерістер сипатталады.

9. Қазақстанның орта ғасырлардағы мемлекеттері, қалалары және мәдениеті

   Қазақстан аумағындағы түркі қағанаттары мен ортағасырлық мемлекеттердің саяси тарихы, шаруашылығы және қоғамдық құрылысы қарастырылады. Сондай-ақ Ұлы Жібек жолының сауда мен мәдениетке ықпалы, қалалық өмір, түркі жазуы мен ғұламалар мұрасы, моңғол шапқыншылығы, Ақ Орда, Моғолстан, Ноғай Ордасы және Қазақ хандығының құрылуы мен дамуы қамтылған.

10. Сақтардың тарихы, қоғамы және мәдени мұрасы

    Сақтардың қазақ халқының этникалық қалыптасуымен байланысы, тайпалық топтары, шаруашылығы, қоғамдық құрылысы, әскери дәстүрі мен дүниетанымы қарастырылады. Алагу, Нұрасай және Есік қорымдарынан табылған заттар сақтардың қолөнері, металл өңдеуі, жерлеу ғұрпы және аң стиліндегі өнері туралы мәлімет береді.

11. Алаш зиялыларының тіл, оқу-ағарту және тәрбиеге қосқан үлесі

    Алаш қайраткерлері қазақ тілін ұлтты ұйыстыратын рухани әрі қоғамдық күш деп танып, тіл білімін, жазба әдебиетті, баспасөзді, ғылыми стиль мен терминологияны, аударма және ресми-іскери тіл дәстүрін дамытуға атсалысты. Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынұлы, Мағжан Жұмабаев, Жүсіпбек Аймауытов және Міржақып Дулатовтың еңбектері ұлттық мектеп, ана тілінде білім беру, баланың қабілеті мен ортасын ескеру, адамгершілік пен дене, жан, ақыл тәрбиесін ұштастыру мәселелерін қамтиды.

12. Философияның негізгі мәселелері және қазақ дүниетанымы

    Философияның пәні мен дүниетанымнан бастап болмыс, таным, білім, адам, өмір мен өлім, құндылықтар, еркіндік, өнер, қоғам, тарих және дін мәселелерін қамтиды. Қазақ философиясының ауызша мұрасы, ағартушылары мен «Мәңгілік Ел» идеясының тарихи және қоғамдық негіздері қарастырылады.

13. Көне Қосөзен өркениетінің сәулеті мен бейнелеу өнері

    Көне Қосөзен мәдениетінің табиғи-географиялық ортасы, құрылыс материалдарының өзіндік ерекшелігі және өнер дамуының негізгі кезеңдері жан-жақты баяндалады. Шумер, Аккад, Вавилон және Ассирия дәуірлеріндегі монументалды сәулет, салттық мүсіндер, жеңіс ескерткіштері, зиккураттар, Хаммурапи заңдар стелласы мен Иштар қақпасының көркемдік сипаты толық талданады.

14. Шығыс Ренессансы дәуіріндегі түркі ойшылдарының рухани және философиялық мұрасы

    Мақалада орта ғасырлардағы Шығыс Ренессансы дәуірінің рухани дамуы, ислам өркениеті мен көшпелілер мәдениетінің өзара ықпалы жан-жақты қарастырылады. Шығыс перипатетикасының көрнекті өкілі Әбу Насыр әл-Фарабидің ғылыми трактаттары, оның ізгілікке негізделген қала мен парасатты мемлекет басшысы туралы тұжырымдары талданады. Сонымен бірге сопылық бағыттың рухани негіздері, Қожа Ахмет Иассауидің хикметтері, Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» дастанындағы мемлекеттілік пен адамгершілік мұраттары, сондай-ақ Махмұд Қашқаридың түркі тайпаларының тілі мен салт-дәстүрін жинақтаған «Диуани лұғат ат-түрк» еңбегінің тарихи-мәдени маңызы сипатталады.

15. Шығыстың дәстүрлі наным-сенімдері мен ұлттық діни жүйелері

    Мақалада Шығыс халықтарының дәстүрлі ұлттық діндері мен иудаизмнің тарихи, рухани және қоғамдық негіздері қарастырылады. Индуизмнің Веда дәстүрімен сабақтастығы, үш құдай түсінігі мен Вишнудың аватарлары, Конфуцийдің мемлекет басқару мен этикалық жүйесі, даосизмнің болмыс туралы философиялық қағидалары сипатталады. Сонымен бірге жапондық синтоизмнің қалыптасуы мен түрлері, иудаизмнің бірқұдайлық ілімі, Тора мен Талмуд мәтіндерінің мәні, қасиетті мекендері, мерекелері және бұл конфессияның Қазақстан тарихындағы орны толық баяндалады.

16. XX ғасыр басындағы ұлт-азаттық қозғалыс және Қарқаралы петициясының талаптары

    Мақалада XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ ұлт зиялыларының қалыптасу үдерісі, патшалық отарлау саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың өрлеуі және 1905 жылы Қоянды жәрмеңкесінде қабылданған әйгілі Қарқаралы петициясының мазмұны жан-жақты қарастырылады. Құжатты дайындауға атсалысқан Мұхаммед-Мақсұт Бекметов, Темірғали Нұрекенов, Жақып Ақбаев сынды тұлғалардың қызметі мен петицияның діни, рухани, жер-су, сот, әкімшілік-басқару салаларындағы нақты талаптары, сондай-ақ 1917 жылғы Қарқаралы жиылысындағы ағартушылық мәселелер толық баяндалады.

17. Терроризм: ұғымы, түрлері және оған қарсы күрес

    Терроризмнің анықтамасы мен мақсаттары, түрлері, халықаралық сипаттағы әрекеттері және Қазақстан Республикасы Президентінің өміріне қастандық жасауға қатысты қылмыстық-құқықтық мәселелер қарастырылады. Сондай-ақ Қазақстандағы терроризмге қарсы іс-қимыл қағидаттары, мемлекеттік органдардың міндеттері, ТМД елдері ынтымақтастығы және алдын алу шаралары баяндалады. Мәтінде террорлық оқиғаларға қатысты күндері толық берілмеген мысалдар мен кейбір деректердің өзара сәйкеспейтіні сақталған.

18. Ноғай Ордасы: құрылуы, саяси тарихы және Еуразия халықтарына ықпалы

    Ноғай Ордасының қалыптасуы мен ішкі саяси дамуы, Еуразиядағы мемлекеттермен байланысы, шаруашылығы және мәдениеті қарастырылады. Маңғыт тайпасының шығу тегі мен көші-қоны, Едіге мен оның ұрпақтарының билігі, Мәскеу және Қазақ хандығымен күрделі қатынастар, сондай-ақ ноғайлардың көрші халықтардың этникалық және мәдени дамуына қосқан үлесі қамтылады.

19. Шыңғыс хан және Моңғол империясы: жорықтар, мұрагерлік және шығу тегі туралы пікірлер

    Мақалада Шыңғыс ханның билікке келуі, империяның әскери-әкімшілік құрылымы мен жорықтары, жаулап алынған жерлердің ұлыстарға бөлінуі және Алтын Орданың тарихы баяндалады. Сонымен бірге моңғол және түркі халықтарының шығу тегі жөніндегі өзара қайшы көзқарастар, тарихи деректерді бағалау мәселелері және Шыңғыс ханның жерленген орны туралы аңыздар мен іздеу болжамдары қарастырылады.

20. Ғылым философиясы, ғылыми таным және білім беру

    Ғылымның мәні, тарихи кезеңдері, қоғамдағы қызметі мен дінге қатынасы; ғылыми парадигмалар, экология, құқық, математика және әлеуметтік-гуманитарлық таным қарастырылады. Ғылыми әдістер, зерттеуді ұйымдастыру, дәлелдеу, гипотеза, болмыс пен материя, ғылым этикасы, тұлғаның әлеуметтенуі және құзыретті педагог даярлау мәселелері де қамтылады.