Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Экология және тұрақты даму

   Экология тірі ағзалар мен қоршаған ортаның өзара байланысын, популяциялар мен экожүйелердің құрылымы мен қызметін, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды және адам әрекетінің экологиялық салдарын зерттейді. Қазақстандағы экологиялық мәселелер, қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық және құқықтық тетіктері, мониторинг, экологиялық қауіпсіздік, тұрақты даму және халықаралық ынтымақтастық қарастырылады.

2. Түркі халықтары мен мемлекеттерінің тарихы

   Орхон–Енисей жазбаларынан бастап түркі халықтарының қалыптасуы, көне және ортағасырлық қағанаттар мен хандықтар, Алтын Орда, Қазақ хандығы және өзге түркі мемлекеттері қарастырылады. Материалда этникалық үдерістер, мемлекеттік құрылым, шаруашылық, дін, мәдениет, соғыстар мен саяси ыдырауларға қатысты деректер берілген.

3. Гуго Гроцийдің егемендік, табиғи құқық және халықаралық құқық туралы ілімі

   Гуго Гроцийдің өмір жолы мен XVII ғасырдағы Еуропаның саяси-діни жағдайы оның табиғи құқық, қоғамдық келісім және мемлекеттік егемендік туралы көзқарастарын қалыптастырды. «Еркін теңіз» және «Соғыс және бейбітшілік құқығы туралы үш кітап» еңбектерінде ол халықаралық қатынастарды құқық, әділеттілік және шарттарды сақтау қағидаларымен реттеуді ұсынды. Оның мемлекет, соғыс, бейбітшілік, жеке құқықтар, дипломатия және босқындарды қорғау туралы идеялары халықаралық құқықтың кейінгі дамуына ықпал етті.

4. Қазан университетінің Тарих, археология және этнография қоғамы және қазақ тарихын зерттеу

   XIX ғасырдың екінші жартысынан XX ғасырдың басына дейін Қазан университеті мен оның Тарих, археология және этнография қоғамы Еділ-Орал, Сібір және Орта Азия халықтарын зерттеді. Қоғамның құрылуы, басқарылуы, музейлік және баспа қызметі, қазақ зиялыларының білім алуы, А.А. Диваев, А.Е. Алекторов, В.В. Радлов, Н.Ф. Катанов сияқты зерттеушілердің еңбектері қарастырылады. Қоғам жарияланымдары мен жинақтаған материалдар қазақтың тарихы, этнографиясы, фольклоры, діни нанымдары мен шаруашылығы жөніндегі маңызды дерек қорын қалыптастырды; сонымен бірге зерттеулер империялық саясат пен әкімшілік бақылау аясында жүргізілді.

5. Адам болмысының қайталанбас ерекшелігі

   Адамның мәні мен қоғамдағы орны философия тарихындағы негізгі мәселелердің бірі. Адам биологиялық ағза, психологиялық тұлға және әлеуметтік қатынастарға қатысушы ретінде біртұтас қарастырылады; оның ақылы, еңбегі, тілі, тәрбиесі мен адамгершілігі болмысының қалыптасуына ықпал етеді. Мәтінде Шығыс және Батыс ойшылдарының адам туралы көзқарастары, адам пайда болуы жөніндегі әртүрлі гипотезалар және адамның дербес субъект әрі өз алдына құндылық екені талданады.

6. Сақтар мен савроматтар: тайпалық бірлестіктер, қоғам және сыртқы күрес

   Б.з.б. I мыңжылдықтағы сақ, скиф, массагет, дай, исседон, аримаспа, савромат және сармат бірлестіктері жөніндегі көне жазба деректер мен археологиялық мәліметтер олардың мекендеген аумақтарын, шаруашылығын, қоғамдық құрылымын, мәдениеті мен этникалық байланыстарын сипаттайды. Есік жазуы мен қорғандар сақ қоғамының мәдени және саяси дамуын көрсетеді. Кир, Дарий I және Александр Македонский жорықтарына қарсылық туралы деректерде Томирис, Шырақ және сақ жауынгерлерінің әскери рөлі баяндалады.

7. Мәдениет ұғымы, құрылымы және табиғатпен байланысы

   Мәдениетті түсіндіретін анықтамалар мен тұтас жүйе ретіндегі құрылымы қарастырылады. Материалдық және рухани мәдениеттің өзара тәуелділігі, құндылық пен мәдениеттің негізгі концепциялары, А.Л. Кребер мен Л. Уайттың көзқарастары, Ежелгі Мысыр мен Қосөзен өркениеттерінің мысалдары, сондай-ақ мәдениет, табиғат, гуманизм және өркениет арасындағы байланыс баяндалады.

8. Маньеризм өнері: дағдарыс, эксперимент және көркемдік ізденіс

   Маньеризм Қайта өрлеу дәуірінің соңындағы өтпелі әрі дағдарысты кезең ретінде сипатталады. Онда суретшілер Ренессанс қалыптастырған перспектива, пропорция, түс пен үйлесім қағидаларын өзгертіп, созылыңқы пішіндерге, күрделі ракурстарға, контраст пен экспрессияға бет бұрды. Эль Греко, Тинторетто, Веронезе, Корреджо, Пармиджанино және Понтормо шығармалары арқылы осы ізденістердің ерекшелігі мен бароккоға жалғасқан ықпалы ашылады.

9. Қазақ қисса-дастандары: нәзира дәстүрі, тарихи дамуы және көркемдік жалғастығы

   Қазақ қисса-дастандарының көне шығыс мифтері мен діни-аңыздық желілерден бастау алғаны, ислам мәдениеті мен түркі оянушылығы аясында қалыптасуы, Алтын Орда дәуіріндегі нәзиралық үлгілері және XIX–XX ғасыр басындағы жандануы қарастырылады. Жанрдың тақырыптық арналары, тұрақты сюжеттері, көркемдік тәсілдері мен кейінгі поэзияға ықпалы, сондай-ақ оның халықтық сипатқа ие болып, жаңа әдеби жанрлармен сабақтасуы баяндалады.

10. Шоқан Уәлиханов: өмірі, ғылыми мұрасы және ағартушылық көзқарастары

    Шоқан Уәлихановтың әулеті мен балалық шағы, Омбы кадет корпусындағы білімі, ғылыми және дипломатиялық сапарлары, қазақ пен қырғыз халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеуі, сондай-ақ қоғам, реформа, білім және дін туралы көзқарастары баяндалады.

11. Шәкәрім Құдайбердіұлының өмір жолы, шығармашылық мұрасы және тағылымы

    Мақалада қазақтың аса көрнекті ақыны, ойшылы, тарихшысы әрі сазгері Шәкәрім Құдайбердіұлының (1858–1931) өмірі, мол әдеби, философиялық және музыкалық мұрасы жан-жақты баяндалады. Оның Құнанбай қажының қамқорлығында өсіп, ұлы Абай тағылымынан нәр алуы, сан қырлы өнерді меңгеруі және реалистік әдеби дәстүрді жалғастыруы сөз болады. Ақынның лирикалық туындылары, «Қалқаман – Мамыр», «Еңлік – Кебек» дастандары, «Әділ – Мария» романы, «Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі» мен «Үш анық» секілді зерттеулері сараланады. Сонымен қатар, Мекке сапары, Лев Толстоймен шығармашылық үндестігі, көркем аудармалары, жиырмаға жуық әнінің нотаға түсірілу барысы, орындаушылары және 1988 жылы ресми ақталғаннан кейінгі мұрасының зерттелуі толық қамтылған.

12. Валюта жүйесі: құрылымы, бағамы және Қазақстандағы реттеу

    Валюта жүйелерінің түрлері мен элементтері, халықаралық жүйенің алтын стандартынан Ямайка жүйесіне дейінгі эволюциясы, валюталық бағамға ықпал ететін факторлар және Қазақстандағы валюталық реттеу мен бақылау қарастырылады. 2007 жылғы режимді ырықтандыру, валюта нарығындағы операциялар, теңге бағамы мен қолма-қол ақша эмиссиясына қатысты деректер келтірілген.

13. Түркі философиясындағы әлем мәселесі

    Мақалада дәстүрлі түркілік дүниетанымдағы әлемнің киелі сипаты, кеңістік пен уақытты рәміздер арқылы мағыналандыру және Жерұйық ұғымы қарастырылады. Әл-Фарабидің әлемнің Нұрдан таралуы туралы космологиясы, Жүсіп Баласағұнның ғарыш пен адамды өзара үйлесімде тануы және Қожа Ахмет Йасауидің әлемді рухани кемелдену мен Тәңірді танудың кеңістігі ретінде түсіндіруі талданады.

14. Қазақстанның мұнай-газ секторында баға қалыптастыру

    Қазақстанның мұнай-газ саласының дамуы, өндіріс пен тасымалдау инфрақұрылымы, шығын мен пайдаға негізделген баға құру, әлемдік мұнай нарығының өзгерісі және жер қойнауын пайдаланушыларға салынатын төлемдер қарастырылады. Ұңғы сағасынан түпкі тұтынушыға дейінгі баға тізбегі мысалмен көрсетіліп, мұнай табыстарының экономикаға тәуелділігі мен бағаға әсер ететін экономикалық және геосаяси факторлар сипатталады.

15. Ұлы Карл империясының құрылуы, ішкі құрылысы және сыртқы саясаты

    Каролингтер әулетінің билікке келуі мен Ұлы Карлдың империя құру жолы, оның жаулап алу жорықтары, басқару жүйесі, әскери және діни саясаты, экономика мен білім-мәдениетті дамытуы баяндалады. Империяның аумақтық кеңеюі мен ішкі бірлігінің осал тұстары, сондай-ақ Карл қайтыс болғаннан кейінгі бөлінуі қарастырылады.

16. Өзбек халқының қалыптасуы, қоныстануы және дәстүрлі мәдениеті

    Өзбек халқының этногенезі Орта Азиядағы ежелгі отырықшы халықтар мен түркі және түркі-моңғол көшпелі тайпаларының ұзақ араласуынан қалыптасты. Мақалада «өзбек» этнонимінің төркіні, 92 ру туралы шежірелік мәліметтер, халықтың қоныстануы мен шаруашылығы, махалла, ас пен қонақжайлылық дәстүрлері, бала тәрбиесі, діни нанымдар, тіл және киім сипатталады. Тәуелсіздік кезеңіндегі Өзбекстанның көпұлтты әрі көпконфессиялы қоғамы да қарастырылады.

17. Қазақстандағы тұрғын үй құрылысы, нарығы және мемлекеттік саясат

    Тұрғын үйдің әлеуметтік-экономикалық мәні, нарықтың даму кезеңдері мен циклдері, құрылыс ұсынысына әсер ететін факторлар және жалға берілетін тұрғын үйдің әлеуеті қарастырылады. Тұрғын үй саясатының ұзақ мерзімді міндеттері, қолжетімді баспананы қаржыландыру үлгілері, жеке тұрғын үй құрылысын ынталандыру, құрылыс кәсіпорындарын жоспарлау мен құрылыс бағасын есептеу жолдары талданады.

18. Қазақстандағы тұрғын үй құрылысы нарығы және оны қаржыландыру тетіктері

    Тұрғын үйдің әлеуметтік-экономикалық маңызы, сұраныс пен ұсынысты қалыптастыратын факторлар, шетелдік реттеу тәжірибесі және Қазақстандағы нарықтың 1990–2011 жылдардағы дамуы қарастырылады. Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары, баға мен құрылыс көрсеткіштері, ипотека және тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі, сондай-ақ жалға берілетін тұрғын үйді дамытудың тетіктері мен өзекті мәселелері қамтылған.

19. Кемел Ақышев және Қазақстан археологиясының қалыптасуы

    Кемел Ақышевтің өмір жолы, ғылыми қызметі және Қазақстан археологиясына қосқан үлесі қарастырылады. Бесшатыр мен Есік қорымдарын зерттеу, «Алтын адамның» табылуы, Отырар мен Бұзоқ қалаларындағы жұмыстар, ерте қоғамдардың шаруашылығы мен мемлекеттілігіне қатысты тұжырымдар баяндалады.

20. География ғылымы мен жер шарын зерттеу тарихы

    Географиялық білімнің ежелгі Жерорта теңізі өркениеттерінен басталып, грек-рим ғылымында жүйеленуі, орта ғасырларда араб және Орта Азия ғалымдарының еңбектерімен жалғасуы, сондай-ақ XV ғасырдан басталған мұхиттық экспедициялар арқылы кеңеюі баяндалады. Минойлар, финикиялықтар, египеттіктер, Геродот, Аристотель, Эратосфен, Страбон, Птолемей, әл-Фараби, әл-Хорезми, әл-Бируни, Марко Поло және Христофор Колумбтың зерттеулері мен олардың географиялық танымға қосқан үлесі қарастырылады.