Ғылыми және оқу мақалалары
Іздеу нәтижелері
Іздеп жатырмыз…
402 нәтиже
-
Балалар трикотаж бұйымдарын әзірлеу және өндіру технологиясы
Балалар трикотажын өндіруде материал таңдаудан бастап үлгі құрастыру, пішу, тоқу, тігу және сапаны бақылауға дейінгі кезеңдер өзара байланысты. Өнімнің қауіпсіздігі, жайлылығы мен төзімділігі балалардың жас және анатомиялық ерекшеліктерін ескеруге, сапалы шикізат қолдануға және өндірісті жетілдіруге тәуелді. Автоматтандыру, машиналық оқыту, жаңа материалдар, экологиялық жауапты өндіріс пен балалар сәнінің үрдістеріне бейімделу саланы дамыту бағыттары ретінде қарастырылады.
-
Ірі қараны өндірістік кешендер мен бордақылау алаңдарында өсіру және бордақылау
Ірі қара етін өндірістік негізде өндіруде малды сұрыптау, толыққанды азықтандыру, күтім және бордақылауды ұйымдастыру тәсілдері қарастырылады. Бордақылау алаңдарын жоспарлау, жайып семірту, асылдандыру, төл өсіру, малды етке өткізу мен тасымалдау жөніндегі деректер келтіріліп, Қазақстанның ет экспортын дамыту мүмкіндіктері сипатталады.
-
Оқиға болған жерді криминалистикалық зерттеу
Оқиға болған жерді қараудың мақсаты, қағидалары мен ұйымдастырылуы, іздерді анықтау және бағалау тәсілдері, криминалистикалық зерттеу әдістері мен техникалық құралдары, сондай-ақ нәтижелерді хаттама, жоспар, фото және бейнежазба арқылы бекіту қарастырылады. Зерттеудің негізгі міндеттері — оқиғаның механизмін, қылмыстың бар-жоғын, оған қатысы бар адамдарды және қылмысқа ықпал еткен жағдайларды анықтауға қажетті мәліметтерді жинау.
-
Мал шаруашылығында тұқым асылдандыру, жерсіндіру және азықтандыру
Қазақстандағы мал шаруашылығының табиғи орта мен жайылымға тәуелділігі, мал тұқымдарын асылдандыру және жіктеу, жерсіндіру, сұрыптау мен жұп таңдау, өсіру және будандастыру әдістері қарастырылады. Сондай-ақ азықтың қоректік құрамының маңызы және бұқаларды бордақылау кезінде бентонит қолдануға қатысты сипаттамалар мен тәжірибе деректері берілген.
-
Ауыл шаруашылығы жануарлары мен омарта және балық шаруашылығы гигиенасы
Ірі қара, қой, жылқы, шошқа, құс, түйе және бағалы терілі аңдарды ұстау, азықтандыру, көбейту және күтіп-бағу гигиенасы, сондай-ақ балық тоғандары мен ара ұяларының санитариялық талаптары қарастырылады. Қоралардың құрылысы мен микроклиматына, төл мен буаз мал күтіміне, судың сапасына, аурулардың алдын алуға қатысты көрсеткіштер мен ұсыныстар берілген.
-
Алматы облысы, Жамбыл ауданында қияр өсіру және оны зиянды организмдерден қорғау
Қиярдың биологиялық ерекшеліктері мен өсіру технологиясы, Алматы облысының агроклиматтық жағдайлары, негізгі аурулары, зиянкестері мен арамшөптері және олардан қорғаудың агротехникалық, биологиялық, механикалық, физикалық, химиялық және карантиндік шаралары қарастырылады. Қорғаныс шараларының өнім сапасы мен қоршаған ортаны сақтаудағы орны, сондай-ақ бірқатар препараттардың қолдану мөлшерлері мен шектеулері беріледі.
-
Ірі қараның өнімділігі, сыртқы және ішкі құрылысы, бордақылау технологиясы
Ірі қараның конституциясы, экстерьері мен интерьерінің өнімділікке байланысы, ет сапасы мен өнімділігін бағалау, сүтті және етті бағыттағы малдың белгілері, төл өсіру, жайып семірту мен бордақылау тәсілдері, малды етке өткізу және өндірістік қауіпсіздік қарастырылады.
-
Сырым Датұлының тарихи күресі және оның театр сахнасындағы көрінісі
Мақалада Кіші жүз қазақтарының 1783–1797 жылдардағы ұлт-азаттық көтерілісінің қолбасшысы Сырым Датұлының өмір жолы, отаршылдыққа және жергілікті билікке қарсы жүргізген күресінің кезеңдері жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар батырдың соңғы жылдарындағы қайшылықты тағдырының Батыс Қазақстан облыстық қазақ драма театрында қойылған жазушы-драматург Рахымжан Отарбаевтың «Сырым батыр» тарихи драмасында көркемдік тұрғыдан бейнеленуі, режиссерлік шешімдер мен актерлік шеберлік қырлары талданады.
-
Ацетон қолданылатын өндірістегі автоматты өрт сөндіру және резервуарлық өрттерді жою
Ацетон бар резервуарлар мен бөлшектерді жуу желісі орналасқан өндірістік үй-жайға автоматты өрт сөндіру жүйесін таңдау, оның құрылымы мен гидравликалық есебіне қатысты бастапқы деректер қарастырылады. Сонымен бірге мұнай және басқа жанғыш сұйықтықтар сақталатын резервуарлардағы өрттің даму ерекшеліктері, сөндіру тәсілдері, күштерді басқару және қауіпсіздік шаралары баяндалады.
-
Павлодар аймағындағы ірі қараға арналған қораны жобалау және күтіп-бағу талаптары
Ірі қара шаруашылығының азық-түлік пен өнеркәсіптік шикізат өндірудегі орны, Павлодар облысының климаттық жағдайлары, малды күтіп-бағу жүйелері және қора-жайға қойылатын санитариялық-гигиеналық талаптар қарастырылады. 108 басқа арналған, өлшемі 12 × 60 м, ауданы 720 м² қораның физиологиялық көрсеткіштері, желдетуі, жылу теңгерімі мен жарықтандырылуына қатысты есептер келтірілген; бастапқы есептердегі кейбір сандар өзара сәйкес келмейді.
-
Өндірістегі статикалық зарядтар, найзағайдан қорғану және электрлік жерге тұйықтау жүйелері
Статикалық электр тогының атомдық құрылымы, пайда болу себептері мен өндірістік қауіптері қарастырылады. Атмосфералық найзағай разрядтарының біріншілік және екіншілік әсер ету сипаты, ғимараттар мен антенналарды қорғауға арналған жайтартқыштарды есептеу әдістемесі баяндалған. Сонымен қатар электрлік зақымданудан сақтанудың техникалық шешімдері: қорғаныштық жерге қосудың жұмыс қағидасы мен есептік формулалары, табиғи және жасанды жерлендіргіштер түрлері, 1000 В дейінгі желілердегі нөлдеу жүйесі, жедел қорғаныштық ажырату және кіші кернеуді пайдалану шаралары қамтылған.
-
Қазақ тілі синтаксисіндегі сөйлем мүшелерінің жүйесі, құрылымы және орналасу заңдылықтары
Мақалада қазақ тіл біліміндегі сөйлем мүшелерінің зерттелу тарихы, олардың функционалдық-синтаксистік табиғаты мен құрылымдық түрлері жан-жақты қарастырылады. Сөйлемдегі тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелердің өзара байланысы, сөздердің морфологиялық сипаты мен синтаксистік қызметі арасындағы сабақтастық, сондай-ақ үйірлі мүшелердің жасалу жолдары мен сөйлем мүшелерінің орналасу тәртібі талданады.
-
Мырзашөлдің шөлді-дала жайылымдары: өсімдік жамылғысы, экологиялық ерекшеліктері және қалпына келтіру
Түркістан облысы Мырзашөл мен Қызылқұмның оңтүстік-шығысындағы табиғи жайылымдардың өсімдік жамылғысы, топырақ-климат жағдайы, флоралық және фитоценоздық құрамы, антропогендік бұзылу деңгейлері қарастырылады. 2018–2020 жылдардағы далалық зерттеу деректері бойынша өсімдіктердің экологиялық топтары мен қауымдастықтары сипатталып, жайылымды ұтымды пайдалану және тозған алқаптарды қалпына келтіру жолдары келтіріледі.
-
Биотехнологиялық кәсіпорындардағы санитарлық-технологиялық талаптар және қауіпсіздік ережелері
Мақалада биотехнологиялық өндірістердегі биологиялық факторлардың сипаты, жобалау кезеңіндегі экологиялық қауіпсіздік пен санитарлық талаптар жан-жақты баяндалған. Асептикалық процестерді ұйымдастыру, микробиологиялық бақылау жүйесі, еңбек жағдайларының гигиеналық сыныптамасы және персоналды қорғау нормалары қарастырылған. Сонымен қатар жабдықтар мен инвентарьға қойылатын материалдық, конструкциялық талаптар, дезинфекциялау ережелері және санитарлық тәртіпті бұзудан туындайтын құқықтық әрі өндірістік салдарлар нақты сипатталған.
-
Ет бағытындағы ірі қараны азықтандыру және бордақылау
Етті ірі қараны азықтандыруда малдың жасы, салмағы, тұқымы, қоңдылығы мен физиологиялық кезеңін ескеріп, жергілікті жемшөпті тиімді пайдалану қажет. Құжатта бордақылау тәсілдері мен мерзімдері, рацион құрамы, сиырлар мен төлдердің қоректік қажеттіліктері, жайылымды басқару, азық сапасы мен қауіпсіздігі, төл өсіру және 450 кг малға арналған тәуліктік рационның есептік көрсеткіштері қамтылған.
-
Жамбыл облысындағы сексеуіл ормандарын сақтау және қалпына келтіру
Сексеуіл ормандарының Орталық Азиядағы экологиялық қызметі, Жамбыл облысындағы климаттық және топырақтық жағдайы, негізгі түрлері мен оларға төнген қауіптер қарастырылады. Заңсыз кесу, шамадан тыс жайылым, шөлейттену, өрт пен қаржыландырудың жеткіліксіздігіне қарсы табиғи, жасанды және аралас қалпына келтіру шаралары, сондай-ақ олардың экологиялық, әлеуметтік және экономикалық нәтижелері сипатталады.
-
Криминалистік әдістеме негіздері және қылмыстардың жекелеген түрлерін тергеу ерекшеліктері
Мақалада криминалистік әдістеменің теориялық негіздері, оның мақсаттары, бастаулары мен ұстанымдары қарастырылған. Сонымен бірге аса қауіпті қылмыстар қатарына жататын кісі өлтіру, соның ішінде мәйіт табылған және адам із-түссіз жоғалған жағдайда қылмыстық іс қозғаудың өзіндік тетіктері баяндалған. Бұған қоса тонау мен қарақшылық шабуылдардың криминалистік сипаттамасы, оларды ұйымдастыру мен жүзеге асыру тәсілдері, іздердің қалыптасу ерекшеліктері, кінәлілер мен жәбірленушілердің сипаттары және тергеу шеңберінде міндетті түрде анықталуы тиіс жағдаяттар жан-жақты талданады.
-
Шиит ағымындағы Батыния бағытының ілімі мен дағуат құпиялары
Мақалада Ислам тарихында шииттік бағыттардың атын жамылып әрекет еткен Батыния, Исмаилия және Қарматилер қозғалысының идеологиялық негіздері, шығу тегі мен ішкі құрылымы жан-жақты қарастырылады. Құран аяттары мен хадистерді сыртқы және ішкі мағынаға бөлу арқылы шариғат үкімдерін жоққа шығару тәсілдері, жетеулік имамдық ілім, қызылбастар сенімінің тарихи қалыптасуы және батыни дағилердің тоғыз сатылы азғыру жүйесі Имам Ғазали мен Мұхаммед бин Мәликтің деректері негізінде егжей-тегжейлі баяндалған.
-
Былғары шикізатын өндіру, ақауларын бағалау және сақтау технологиясы
Мақалада былғары шикізатының биологиялық құрылымы, мал түрлеріне қарай жіктелуі, алғашқы тұздау және кептіру тәсілдері қарастырылған. Сонымен бірге малдың тірі кезінде және оны сойып өңдеу, тасымалдау барысында теріде пайда болатын ақау түрлері жүйеленіп, шикізатты қоймаларда температура мен ылғалдылық талаптарына сай сақтау режімдері сипатталған. Бұған қоса былғары өндірісіндегі су шығыны мен өндірістік ақаба суларды физикалық-химиялық және биологиялық тәсілдермен кешенді тазарту мәселелері баяндалған.
-
Шыңғыс Айтматовтың «Қош бол, Гүлсары!» повесі және оның қазақша аудармасы
Шыңғыс Айтматовтың повесі Танабай мен жорға Гүлсарының тағдыры арқылы соғыстан кейінгі ауыл өмірін, адам мен қоғам қатынасын, кәрілік пен сағынышты, адалдық пен махаббатты бейнелейді. Шығармадағы сақиналы композиция, психологиялық суреттеу, монолог пен диалог талданып, Шерхан Мұртазаның 1977 жылғы қазақша аудармасындағы мағыналық дәлдік, ұлттық баламалар, фразеологизмдер, сөйлем құрылысы мен сөз таңдауы қарастырылады. Талдау аударманың көркемдік табыстарын да, кейбір сөз қолданыстары мен терминдерге қатысты пікірлерді де қамтиды.