Іздеу нәтижелері

53 нәтиже

1. Алтын Орда: аумағы, қоғамы, билігі және мәдениеті

   Алтын Орда XIII–XIV ғасырларда Еуразияның кең бөлігін қамтыған, халқының басым бөлігін түркі тілдес тайпалар мен қыпшақтар құраған мемлекет болды. Оның аумағы, шаруашылығы, басқару жүйесі, исламның орнығуы, қалалары мен әдебиеті дамыды. Алайда әлеуметтік ауыртпалық, билік үшін күрес, тәуелді халықтардың қарсылығы және сыртқы соғыстар мемлекетті әлсіретіп, ыдырауына әкелді.

2. Рухани тағылым мен діни тазалық: ұлттық тәрбие және жат ағымдардан сақтану жолдары

   Мақалада ұлттық тәрбие мен ислам дінінің өзара сабақтастығы, Құран Кәрімнің адамгершілік және ғылыми құндылықтары жан-жақты қарастырылады. Кеңестік кезеңдегі рухани дағдарыстың тарихи салдары баяндалып, тәуелсіздік жылдарындағы діни қайта жаңғыру үрдісі мен оған ілесе келген деструктивті ағымдардың қауіп-қатерлері талданады. Жат секталардың миссионерлік әдістеріне, атап айтқанда қадиани, уахабизм және Иегова куәгерлерінің іс-әрекеттеріне сипаттама беріліп, ел бірлігін, ұлттық тіл мен ділді және дін тазалығын сақтау жолдары көрсетіледі.

3. Қарахан мемлекеті мен Қыпшақ хандығы

   Қарахан мемлекетінің қалыптасуы, исламдануы, саяси бөлінуі, басқару жүйесі, жер иелену түрлері мен шаруашылығы баяндалады. Сонымен бірге қыпшақтардың этникалық қалыптасуы, Дешті Қыпшақ аумағындағы саяси тарихы, әлеуметтік жіктелуі және шаруашылық өмірі қарастырылады.

4. Дін феномені: әлеуметтанулық теориялар, институционалдық құрылым және қазіргі жаһандық үрдістер

   Мақалада діннің қоғамдағы әлеуметтанулық сипаты, мәдени және рухани феномен ретіндегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Секуляризация мен фундаментализм арасындағы қарама-қайшылық, модернизация жағдайындағы ұтымды таңдау тетіктері зерделенеді. Эмиль Дюркгеймнің функционалдық концепциясы, Карл Маркстің таптық көзқарасы және Макс Вебердің капитализм мен дін байланысы туралы идеялары салыстырылады. Сонымен қатар діни институттардың жіктелуі, мемлекет пен дін қатынастары және ислам дінінің қазіргі даму қарқыны мен іргелі негіздері баяндалады.

5. Діни бірлестіктердің құқықтық негіздері және дәстүрлі танымның ұлттық болмыстағы орны

   Мақалада діни бірлестіктердің құқықтық мәртебесі, мүліктік құқықтары мен жарғылық қызметінің нормалары қарастырылады. Сондай-ақ ғибадат орындары, миссионерлік қызмет және мемлекеттік уәкілетті орган анықтамалары талданып, ұлттық діл, тіл мен дәстүрлі ислам дінінің байланысы, сондай-ақ Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының мемлекет тұрақтылығын қамтамасыз етудегі маңызы дәйектеледі.

6. Ислам тарихындағы харижиттік таным және тәкфіршілдік идеологиясына қарсы рухани қорғаныс

   Ислам діні бейбітшілік пен амандыққа негізделген. Тарихтағы алғашқы адасқан ағым харижиттердің Сыффин шайқасынан кейінгі бөлінуі, олардың тарихи тармақтары мен бүгінгі күнге жеткен ибадия ілімінің ұстанымдары баяндалады. Тәкфіршілердің қасиетті мәтіндерді үстірт қабылдап, тәпсір мен ауыспалы мағынаны теріске шығаруы, сондай-ақ ұлттық мәдениет пен салт-дәстүрден бас тартуы қоғамдық келісімге қатер төндіреді. Жат ағымдардың таралуына жол бермеу үшін отбасылық тәрбие, сапалы діни білім беру және кешенді дерадикализация шаралары басты қорғаныс қызметін атқарады.

7. Терроризм: себептері, құқықтық сипаттамасы және оған қарсы халықаралық ынтымақтастық

   Терроризмнің ұғымы мен құқықтық белгілері, туындауына ықпал ететін саяси, экономикалық, әлеуметтік, білім беру және психологиялық факторлар, террористік ұйымдардың мақсаттары мен әрекет сатылары қарастырылады. Сондай-ақ жастарды тарту, насихат, есірткі саудасы мен ұйымдасқан қылмыс, Еуропа және Таяу Шығыстағы жағдай, исламның зорлық-зомбылыққа көзқарасы және Қазақстанның халықаралық-құқықтық ынтымақтастығы талданады.

8. Әлеуметтану ғылымының тарихи қалыптасу жолдары мен теориялық негіздері

   Мақалада әлеуметтану ғылымының қалыптасу негіздері, оның зерттеу пәні мен тарихи даму кезеңдері жан-жақты баяндалады. Ғылымның философиядан дербестенуінен бастап, қазіргі жүйелі білім дәрежесіне дейінгі жолы сараланады. Сондай-ақ әлеуметтанудың негізін қалаушы Огюст Конттың қоғам дамуы туралы идеялары, адам санасының үш сатысы, әлеуметтік статика мен динамика қағидалары және позитивтік әдістің мәні қарастырылады.

9. Қазақ даласындағы ислам өркениеті: тарихи сабақтастық, салт-дәстүр және рухани даму

   Мақалада ислам дінінің Қазақстанға келу тарихы, араб қолбасшысы Кутейб ибн Мүслімнің жорығынан басталған исламдану үдерісі және оның көшпелі түркі тайпаларының дүниетанымымен сабақтасуы қарастырылады. Қазақ даласындағы ата-баба аруағына тағзым ету, ақсақалдарды құрметтеу, неке және отбасылық салт-дәстүрлердің шариғатпен байланысы жан-жақты сарапталады. Сонымен қатар дәстүрлі құқықтық жүйедегі билер сотының принциптері зерделеніп, тәуелсіздік кезеңіндегі рухани қауіпсіздік, деструктивті секталардың қатері, мемлекеттік дін саясатын нығайту және Ханифи мазхабының негізінде ұлттық тәрбиені қалыптастыру мәселелері баяндалады.

10. Қазақстандағы радикалды ислам ағымдары және олардың тарихи-діни негіздері

    Исламдағы мазхабтар мен діни ағымдардың пайда болуына саяси оқиғалар, Құран мен хадисті түсіндіру айырмашылықтары, әлеуметтік өзгерістер және құқықтық әдістер ықпал етті. Орталық Азияда Ханафи мәзһабы мен Матуриди сенім мектебі орныққанымен, кеңестік кезеңнің аяқталуы мен тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы идеологиялық вакуум радикалды топтарға мүмкіндік берді. Қазақстанға қатысты талдауда фундаменталистік ағымдардың ерекшеліктері, «Хизб-ут-Тахрир» мен «Таблиғи жамағаттың» қызметі, сондай-ақ Ясауи дәстүрі мен қазақы исламды таныту, діни сауаттылықты арттыру және қоғамның бірлігін сақтау жөніндегі ұсыныстар қарастырылады.

11. Оғыз және Қарахан мемлекеттерінің саяси тарихы, әлеуметтік құрылымы мен мәдениеті

    Мақалада VII–XIII ғасырлардағы Оғыз және Қарахан мемлекеттерінің тарихи қалыптасуы, этникалық құрамы, аумақтық шекаралары, мемлекеттік басқару жүйелері, шаруашылығы мен қала мәдениеті жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар оғыздар мен қарахандардың сыртқы саясаты, көрші халықтармен қарым-қатынасы, тақ үшін күресі, көші-қон үдерістері және бұл әулеттердің тарихи сахнадан кету себептері талданады.

12. Мормондар ілімінің тарихы, қағидалары және Қазақстандағы қауымдастығы

    Мақалада Мормондар шіркеуінің АҚШ-та пайда болу тарихы, оның доктриналық негіздері мен халықаралық даму кезеңдері жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар ұйымның Қазақстандағы миссионерлік қадамдары, Алматы мен Нұр-Сұлтандағы қауымдардың қалыптасуы, жергілікті сенушілердің демографиялық ерекшеліктері, миссионерлерге қойылатын қатаң талаптар мен шоқындыру рәсімінің өткізілу тәртібі толық қамтылған.

13. Мемлекет пен құқықтың пайда болуы және дамуы

    Алғашқы қауымдық қоғамның өзгеруі, Батыс пен Шығыста мемлекеттіліктің қалыптасу ерекшеліктері және мемлекеттің пайда болуы туралы негізгі теориялар қарастырылады. Қазақстан аумағындағы мемлекеттіліктің табиғи-географиялық және әскери-саяси алғышарттары, сондай-ақ құқықтың мағынасы, әлеуметтік рөлі мен негізгі белгілері сипатталады.

14. Қазақстанның мәдени-әлеуметтік кеңістігіндегі ислам дәстүрі

    Діни дәстүрдің мәдени мұраны сақтау мен өзгерту, құндылықтар мен ұжымдық бірегейлікті қалыптастырудағы орны қарастырылады. Ислам дәстүрі сенім мен іс-әрекеттің сабақтастығы, білім беру және тәрбие жүйесі ретінде сипатталып, оның ислам қоғамдарындағы қалыптасуы, зайырлы құндылықтармен және өзге діндермен байланысы талданады. Қазақстандағы исламның тарихи-мәдени ерекшеліктері, қазақ салт-дәстүрлерімен өзара ықпалы және қазіргі қазақстандық бірегейлік пен конфессияаралық қатынастардағы рөлі айқындалады.

15. Мемлекеттің пайда болуы, белгілері және типологиясы

    Мақала мемлекеттің рулық қауымнан қалыптасу себептерін, оның негізгі белгілерін және пайда болуы туралы теорияларды қарастырады. Мемлекет типологиясының маркстік және өркениеттік тәсілдері, шығыс, антикалық және феодалдық мемлекеттердің сипаттары баяндалып, Қазақстандағы азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекетті дамытуға қатысты ұстанымдар түйінделеді.

16. Ежелгі Үнді руханияты: Ведалық жазбалардан буддалық ілімге дейін

    Мақалада қырық ғасырлық тарихы бар ежелгі Үнді әдебиеті мен діни-философиялық ой-санасы жан-жақты қарастырылады. Төрт Ведадан бастап, самхиттер, брахмандар, араньяктар мен упанишадтардың құрылымы, сондай-ақ пантеондағы көне құдайлар сипатталады. «Махабхарата» мен «Рамаяна» эпостарының мазмұны, пали тіліндегі «Типитака» жинағы мен санскриттік көркем туындылар сараланады. Сонымен қатар буддизм ілімінің қалыптасу кезеңдері, оның таптық қоғамдағы идеологиялық рөлі, Ашока патша тұсындағы өркендеуі және жанның көшуі мен нирванаға байланысты философиялық ұғымдар толық баяндалады.

17. Ресей мәдениетінің контекстіндегі орыс философиялық ойының қалыптасуы мен даму бағыттары

    Мақалада ХІХ-ХХ ғасыр басындағы орыс философиясының мәдени-әлеуметтік контексті, идеялық алғышарттары мен даму кезеңдері жан-жақты талданады. Ежелгі Русьтен басталған діни-адамгершілік ұстанымдар, батысшылдар мен славяншылдардың тартысы, Достоевский мен Толстойдың діни концепциялары, В.С. Соловьевтің бүкілбірлік жүйесі, Күміс ғасыр ізденістері, сондай-ақ кеңестік және эмиграциядағы орыс ойшылдарының тұжырымдары жүйелі қарастырылған.

18. Діни сенім мен рухани тәрбиедегі шүкіршілік тағылымы

    Мақалада діннің қоғамдағы мәдени-әлеуметтік рөлі, оның палеолит дәуірінен бастау алатын тарихи тамырлары мен әлемдік діндердің жіктелуі қарастырылады. Ислам философиясы тұрғысынан адамның рухани кемелдену сатылары, мектептердегі діни-рухани тәрбиенің өзін-өзі тәрбиелеудегі маңызы сараланады. Сонымен қатар қанағат пен шүкіршілік ұғымдарының айырмашылығы, Алланың берген нығметтеріне алғыс білдірудің үш шарты, Әбу Ханифа өмірінен ғибрат және өмірлік сынақтарды сабырмен қарсы алудың мәні терең баяндалады.

19. Қазақ ырым-тыйымдары және бала тәрбиесіндегі орны

    Қазақтың ырым-тыйымдары халықтың дүниетанымы, тұрмыс-тіршілігі мен тәрбиелік тәжірибесінен қалыптасқан лингвомәдени мұра. Олар балаларды жас кезеңдеріне сай тәрбиелеп, әдепке, сақтыққа, табиғатты аялауға және үлкенді құрметтеуге баулиды; болжаушы және ережелеуші түрлері, лексикалық-грамматикалық сипаты, әлеуметтік қызметі мен түркі халықтарымен сабақтастығы қарастырылады.

20. Дүниетаным, ежелгі Қытай философиясы, адам және таным мәселелері, диалектика

    Дүниетанымның мифологиялық, діни және философиялық түрлері; ежелгі Қытай мектептерінің, әсіресе конфуцийшілдік пен даосизмнің идеялары; адамның биологиялық және әлеуметтік табиғаты; таным формалары мен ақиқат ұғымы; диалектиканың даму туралы ілім және зерттеу әдісі ретіндегі орны қарастырылады.