Іздеу нәтижелері

53 нәтиже

1. Қазақ антропонимдерінің лингвомәдени жүйесі

   Қазақ кісі есімдері тіл тарихын, дүниетанымды, наным-сенімді, қоғамдық өзгерістер мен ат қою дәстүрін бейнелейтін мәдени мұра ретінде қарастырылады. Антропонимдердің түрлері, тарихи қабаттары, араб-парсы ықпалы, лексика-семантикалық топтары және грамматикалық құрылымы мысалдармен сипатталады.

2. Қазақ руханияты мен ағартушылық ойының діни-философиялық және қоғамдық негіздері

   Қазақтың рухани мұрасы халық ауыз әдебиеті, дәстүрлі ислам және ақын-жыраулардың адамгершілік ілімдері арқылы қалыптасты. XIX ғасырдың екінші жартысындағы ағартушылық білімді, ғылымды, әділетті басқаруды және қоғамдық ілгерілеуді көздеп, Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин мен Абай Құнанбаев еңбектерінде айқын көрінді. Шәкәрім, Мәшһүр Жүсіп және өзге ойшылдар иманды ақылмен ұштастырып, надандық пен діни әсірешілдікті сынады; олардың мұрасы ұлттық бірлік, білім, еңбек және адамгершілік мәселелерін өзара байланыстырады.

3. Діннің мәні, құрылымы, шығу тегі және қоғамдағы орны

   Діннің сөздік және ғылыми-теологиялық анықтамалары, құрылымдық бөліктері, шығу тегі туралы тұжырымдамалары, әлеуметтік қызметтері мен қоғамдағы рөлі және діндерді жіктеу жолдары қарастырылады. Исламдық көзқарас бойынша діннің Жаратушыдан берілуі және пайғамбарлардың міндеті де түсіндіріледі.

4. Дін психологиясы: діни тәжірибе, сенім және діндарлықтың дамуы

   Дін психологиясы қасиетті деп танылған болмыспен байланысты адамның сенімін, сезімін, ойы мен әрекетін эмпирикалық тұрғыда зерттейді. Бұл сала діндарлықтың жеке және әлеуметтік-мәдени негіздерін, психикалық саулықпен байланысын, өмір кезеңдеріне сай дамуын, сенім мен күмәнді және Құдай туралы ұғым мен бейненің қалыптасуын қарастырады. Ол діннің ақиқаттығын бағаламай, діни құбылыстарды бейтарап сипаттап, түсіндіруге ұмтылады.

5. Қазақ поэзиясындағы жоқтау дәстүрі мен сопылық сарындар

   Қазақ жоқтауының ғұрыптық қызметі, көне тамыры, түрлері мен көркемдік ерекшеліктері, сондай-ақ қазақ әдебиетінің исламдық және сопылық негіздері қарастырылады. Жоқтаудың тәрбиелік мәні мен қазіргі қолданысына қатысты пікірлер және сопылық дүниетанымның түркі және қазақ поэзиясындағы көріністері қамтылған.

6. XVII–XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Араб елдері: қоғамдық құрылым, жер қатынастары және Осман билігіне қарсы қозғалыстар

   Араб түбегі мен көршілес араб аймақтарының әлеуметтік-экономикалық құрылысы, халифат дәуіріндегі жер иелену мен салық жүйесі, халифаттың ыдырауы және Осман билігіне қарсы қозғалыстар қарастырылады. Йемен, Оман, Парсы шығанағы князьдіктері мен Надждағы уаххабилік бірігу әрекеттері, сондай-ақ Ирак, Сирия, Ливан және Палестинадағы саяси өзгерістер сипатталады.

7. Қазақстандағы діни ахуал, діни сана және экстремизм мәселелері

   Қазақстандағы діни ұстанымдар мен исламның таралуы туралы сауалнама деректері, Оңтүстік Қазақстандағы діни ахуал мен экстремизмге қатысты мәселелер, терроризм жөніндегі көрсеткіштер және дінаралық келісімнің мемлекеттік негіздері қарастырылады. Діни сана, сенім мен ақылдың арақатынасы, сенім бостандығы және діни тәрбие туралы тұжырымдар да қамтылған.

8. Араб халифаты және мұсылман құқығы

   Исламның Арабияда қалыптасуы, халифаттың құрылуы мен басқару жүйесі, мұсылман құқығының қайнар көздері және оның қоғамдағы орны қарастырылады. Сондай-ақ шариғаттың қазіргі заманға икемделуі, құқықтық мектептер, неке мен ажырасу тәртібі және мұрагерлік үлестер сипатталады.

9. Дін және оның тарихи көріністері

   Діннің адамзат қоғамындағы орны мен пайда болуы туралы түсініктер, фетишизм, тотемизм және анимизм сияқты көне нанымдар, сондай-ақ ислам, буддизм және христиандықтың түркілер мен Қазақстан аумағындағы таралуы баяндалады. Қазақстандағы православие, католицизм, протестантизм және христиан мәдениетінің тарихына да шолу жасалады.

10. XVIII – XIX ғасырлардағы қазақ халқының материалдық және рухани мәдениеті

    Мақалада XVIII – XIX ғасырлардағы қазақ қоғамының материалдық және рухани мәдениеті жан-жақты қарастырылады. Көшпелі және отырықшы тұрғын үй құрылымы, шаруашылық саймандары мен ер-тұрман әбзелдерінің жасалу ерекшеліктері баяндалады. Қазақтың дәстүрлі киім үлгілері, ғарыштық бағдарлау тәжірибесі, көне наным-сенімдері, отбасылық жоралғылары мен ұлттық мерекелері талданады. Сонымен қатар жекелей поэзияның бастауында тұрған жыраулар шығармашылығы, жоңғар шапқыншылығына қарсы күресті бейнелейтін фольклорлық мұра, өлкені кешенді зерттеген ғылыми экспедициялар және ұлт-азаттық көтеріліс кезеңіндегі музыка өнері сипатталады.

11. Жүсіп Баласағұнидің мемлекеттік және философиялық ілімі: «Құтты білік» дастанының мазмұны мен мәні

    Мақалада көрнекті ойшыл Жүсіп Хас Хажиб Баласағұнидің өмірі, оның түркі өркениетінің жауһары саналатын «Құтты білік» дастанының жазылу тарихы мен ғылыми мәні жан-жақты қарастырылады. Шығарманың Вена, Каир және Ташкент қорларындағы көшірмелері, В.В. Радлов бастаған ғалымдардың зерттеулері мен түрлі тілдерге аударылу барысы баяндалады. Дастанның мемлекеттік басқару тәртібін реттейтін құқықтық қызметі, билеушілер мен түрлі әлеуметтік топтарға қойылатын талаптары, төрт символдық кейіпкер арқылы ашылатын әділдік, құт, ақыл және қанағат қағидалары сараланады. Сонымен қатар еңбектің философиялық негіздері, білім мен зерде тұжырымдамасы, исламдық, сопылық және дәстүрлі наным-сенімдермен ұштасқан адамгершілік мұраттары толық қамтылған.

12. Ақмолла Мұхамедиярұлы поэзиясындағы ағартушылық, дін және көркемдік

    Ақмолла Мұхамедиярұлының өмірі мен мұрасы, ағартушылық ұстанымы, дін, білім, адамгершілік, әлеуметтік әділетсіздік және табиғат тақырыптарын жырлауы қарастырылады. Ақынның әдеби ортаға ықпалы, айтыстары, сатирасы, көркемдік тәсілдері мен өлең құрылысы, сондай-ақ діни шешендік пен тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ прозасындағы исламдық сарын талданады.

13. Қазақстандағы коммерциялық банктердің несиелік операциялары

    Қазақстанның несие жүйесі мен нарығының дамуы, коммерциялық банктердің кредит беру қағидалары, операциялардың түрлері мен жіктелуі, нарықтың институционалдық құрылымы және несиелік тәуекелдер қарастырылады. Сондай-ақ 2008–2009 жылдар жөніндегі кредиттік статистика, «Банк ЦентрКредит» АҚ-ның көрсетілген өнімдері мен даму жоспарлары, Қазақстанның Даму Банкінің кеңейтілген операциялары, исламдық қаржыландыру тәжірибесі және күдікті операцияларды қаржы мониторингі арқылы анықтау жөніндегі ұсыныстар қамтылады.