Іздеу нәтижелері

79 нәтиже

1. Экономикалық теорияның қалыптасуы мен негізгі мектептері

   Экономикалық теория шектеулі ресурстар жағдайында қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыру жолдарын зерттейді. Оның тарихи дамуы меркантилизм мен физиократтардан классикалық саяси экономияға, маржинализмге, кейнсшілдікке, монетаризм мен институционализмге дейінгі бағыттарды қамтиды. Бұл мектептер байлықтың қайнар көзі, құн, еңбек, ақша, нарық және мемлекеттің экономикадағы орны туралы әртүрлі түсініктер ұсынды.

2. Халықаралық сауда және Қазақстанның ДСҰ-ға қосылуы

   Халықаралық сауданың теориялары, ГАТТ-тан ДСҰ-ға дейінгі институционалдық даму және ұйымның қағидалары қарастырылады. Қазақстанның жаһандану жағдайындағы ДСҰ-ға қосылуына қатысты мүмкіндіктері, тәуекелдері, реттеу шаралары мен шетел тәжірибесі, сондай-ақ сауда режимін ырықтандырудың өндіріс пен экспортқа ықпалы талданады.

3. Ислам құқығының қалыптасуы және төрт құқықтық мектеп

   Исламға дейінгі араб қоғамының құқықтық әдеттері, Құран мен сүннеттің шариғат пен фиқһтағы орны, мазһабтардың қалыптасу себептері және ханафи, шафиғи, ханбали, малики мектептерінің әдістері мен таралуы қарастырылады. Ислам құқығы діни сенім, ғибадат, қоғамдық қатынас пен құқықтық нормаларды өзара байланыстыратын жүйе ретінде сипатталады.

4. Әбу Юср әл-Паздауи іліміндегі құдайлық сипаттар және олардың қазақ дүниетанымындағы көрінісі

   Мақала сунниттік кәламның қалыптасуын, Матуриди мен Әшғари мектептерінің әдістерін және әл-Паздауидің матуриди-ханафи дәстүріндегі орнын қарастырады. Құдайдың зати және субути сипаттары, таухид ұстанымы, ақыл мен уахидың арақатынасы түсіндіріліп, бұл идеялардың әл-Фараби, Абай, Мәшһүр Жүсіп және қазақ ақын-ағартушыларының мұрасындағы көріністері сипатталады.

5. Көне Қытай философиясының негізгі мектептері

   Көне Қытай философиясының тарихи қалыптасуы мен Инь-Ян, конфуцийшілдік, даосизм және легизм ілімдері қарастырылады. Мектептердің дүниетанымдық, адамгершілік және саяси ұстанымдары, сондай-ақ Қытайдың рухани мәдениетіне ықпалы сипатталады.

6. Менеджмент ғылымының эволюциясы және нарықтық кезеңдегі басқару негіздері

   Мақалада менеджменттің ғылым ретінде даму тарихы, классикалық, мінез-құлықтық, сандық және ситуациялық мектептері жан-жақты қарастырылады. Жоспарлы-әміршілдік жүйеден нарықтық қатынастарға көшу кезеңіндегі басқару парадигмасының өзгеруі, Қазақстан мен шетелдік тәжірибедегі басқарушы кадрлар үлесі талданады. Сондай-ақ басқару шешімдерін қабылдау тәсілдері, кәсіпорын менеджментінің құрылымы, функционалдық бөлімшелердің мақсаттары мен бағалау критерийлері және қазіргі заманғы басшының құзыреттері баяндалады.

7. Батыс Қазақстанның әншілік және күйшілік дәстүрлері

   Қазақ музыкасының ауызша дәстүрден кәсіби жанрларға дейінгі дамуы, музыкалық аспаптар мен аймақтық мектептер сипатталады. Батыс Қазақстан әншілігінің Мұхит дәстүрімен байланысы, жыраулық-эпикалық негізі, төкпе күйдің ерекшеліктері және Маңғыстау күйлері қарастырылады; Құрманғазы, Дәулеткерей, Дина, Қазанғап және Ғарифолла Құрманғалиев мұраларының орны көрсетіледі.

8. Тіл біліміндегі салыстырмалы-тарихи, философиялық және құрылымдық бағыттардың даму кезеңдері

   Мақалада салыстырмалы-тарихи тіл білімінің пайда болу кезеңдері, тіл философиясының негізгі міндеттері мен Вильгельм Гумбольдт ілімі жан-жақты баяндалады. Сонымен бірге типологиялық зерттеулердің ерекшеліктері, тіл біліміндегі натуралистік, психологиялық және жас грамматикалық ағымдардың қызметі сараланады. Жиырмасыншы ғасырдағы жас грамматизмге қарсы шыққан мектептер, соның ішінде құрылымдық тіл білімінің Прага, Копенгаген және Америкалық дескриптивтік бағыттарының құрылымы мен этнографиялық лингвистиканың қалыптасу барысы қарастырылады.

9. Ежелгі Қытай философиясы және оның негізгі мектептері

   Ежелгі Қытай философиясының қалыптасуы, Конфуций ілімінің этикалық және қоғамдық мазмұны, Инь мен Ян қағидалары, Моизм, Атаулар мектебі, Заңгерлер мектебі мен даосизм қарастырылады. Мэн-цзы мен Сюнь-цзының көзқарастары, табиғат пен таным туралы ұстанымдар және философиялық мектептердің Қытай қоғамына ықпалы баяндалады.

10. Қытай тарихы, мәдениеті және философиялық дәстүрлері

    Ежелгі Қытайдағы мемлекет пен әлеуметтік құрылымның қалыптасуы, Шан, Мин және Цинь әулеттерінің билігі, Қытайдың негізгі тарихи кезеңдері мен сыртқы байланыстары, сондай-ақ конфуцийшілдік, даосизм, моизм және буддизмнің дамуы баяндалады. Даосизмнің Дао, дэ және у-вэй ұғымдары мен оның адам, табиғат және билік туралы көзқарастары да қарастырылады.

11. XIX ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы білім беру және педагогикалық ой

    XIX ғасырдағы Қазақстанның мектеп жүйесі отарлық саясат, әлеуметтік өзгерістер және орыс-қазақ байланыстары аясында қалыптасты. Діни және сословиелік мектептерден бастап орыс-қазақ училищелері, қыздар мектептері мен кәсіптік оқуға дейінгі білім беру дамуының мүмкіндіктері мен шектеулері қарастырылады. Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин және Абай Құнанбаевтың ағартушылық көзқарастары, сондай-ақ К.Д. Ушинский ұсынған еңбек тәрбиесі, халық мектебі, оқу мазмұны, дидактика, тәртіп пен мұғалімге қойылатын талаптар жүйеленеді.

12. Қазақстандағы білім беру жүйесінің тарихи дамуы

    Қазақстандағы білім беру жүйесі ерте орта ғасырлардағы мектептер мен медреселерден бастап империялық кезеңдегі орыс-қазақ мектептеріне, кеңестік жаппай оқытуға және тәуелсіздік жылдарындағы жаңа білім беру құрылымдарына дейінгі өзгерістерді қамтиды. Мәтінде Ыбырай Алтынсарин мен басқа ағартушылардың рөлі, әліпби ауысуларының салдары, мектептер мен оқушылар саны, кәсіптік және жоғары білімнің дамуы, сондай-ақ 1990-жылдардағы мемлекеттік бағдарламалар мен заңнамалық өзгерістер баяндалады.

13. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдағы лингвистикалық мектептер мен бағыттар

    XIX ғасырдың соңынан XX ғасырға дейінгі лингвистикалық мектептердің қалыптасуы мен негізгі ұстанымдары қарастырылады. Жас грамматистерге қарсы шыққан «Сөздер мен заттар», эстетизм және неолингвизм бағыттары, тілдің әлеуметтік табиғатын зерттеген социологиялық мектеп, структурализмнің Прага, Копенгаген және Америка мектептері, логикалық, психологиялық және натуралистік көзқарастар, Мәскеу мен Қазан мектептері сипатталады. Сондай-ақ этнолингвистика, кеңестік тіл білімінің дамуы, Маррдың «Тіл туралы жаңа ілімі» және қазақ тіл біліміндегі когнитивтік зерттеулер баяндалады.

14. Франсуа Кенэнің экономикалық ілімі және ұдайы өндірістің кестелік үлгісі

    Бұл зерттеу мақаласында физиократтар мектебінің негізін салушы Франсуа Кенэнің экономикалық ілімі, оның ішінде «табиғи тәртіп» қағидасы, ауыл шаруашылығын нарықтық негізде дамыту ұсыныстары және «таза өнім» теориясы қарастырылады. Сондай-ақ меркантилизм саясатына балама ретінде ұсынылған айырбас тепе-теңділігі мен қоғамның үш негізгі топқа бөлінуі, негізгі және айнымалы капиталдың рөлі жан-жақты талданады. Әсіресе 1758 жылы жарық көрген «Экономикалық кесте» негізінде жалпы құны 5 миллиард ливр ауыл шаруашылығы өнімі мен 2 миллиард ливр өнеркәсіп тауарларының, сондай-ақ 2 миллиард ливр ақша ағымының алты акт бойынша айналыс жасау механизмі, қарапайым ұдайы өндіріс шарттары және осы модельдің теориялық артықшылықтары мен кемшіліктері жүйелі баяндалады.

15. Экономикалық теорияның қалыптасу эволюциясы, мектептері және зерттеу деңгейлері

    Мақалада экономика ғылымының қалыптасу мен өркендеу белестері, атаудың көне грек ойшылдарынан басталатын түп-төркіні, меркантилизм, физиократтар, классикалық мектеп және марксизм бағыттарының басты тұжырымдары жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар микроэкономика мен макроэкономика деңгейлерінің өзіндік ерекшеліктері, экономикалық заңдар мен әдіснамалық қағидаттардың саясатты әзірлеудегі маңызы қарастырылады.

16. Экономикалық теорияның қалыптасу белестері мен негізгі ғылыми мектептерінің эволюциясы

    Мақалада экономикалық ғылымның көне дәуірдегі пәлсапалық көзқарастардан бастап қазіргі заманғы ілімдерге дейінгі қалыптасу және даму белестері жүйелі түрде баяндалады. Меркантилизм, физиократия, классикалық саяси экономия, марксизм, маржинализм және неоклассикалық мектептердің өзіндік теориялық ерекшеліктері жан-жақты қарастырылған. Сонымен қатар кейнсиандық макроэкономикалық саясаттың мәні, монетаризм, ұсыныс экономикасы, оңтайлы күтімдер қағидалары, институционализмнің негізгі салалары мен меншік құқығы және қоғамдық таңдау теориялары талданады.

17. Меркантилизм ілімінің мәні, саяси экономикалық сипаты және тарихи кезеңдері

    Мақалада 16–18 ғасырлардағы Батыс Еуропадағы меркантилизм ілімінің қалыптасуы, оның абсолюттік монархиямен одақтастығы, алғашқы және соңғы кезеңдерінің айырмашылықтары, сондай-ақ Томс Мен мен Антуан Монкретьеннің қалдырған ғылыми мұрасы жан-жақты талданады.

18. Экономикалық теорияның қалыптасу тарихы, негізгі мектептері және заманауи даму белестері

    Мақалада экономика ұғымының көпқырлы сипаты, оның өндірістік, ғылыми және танымдық өлшемдері жан-жақты қарастырылады. Экономикалық ілімдердің көне грек ойшылдары Ксенофонт пен Аристотельден басталып, меркантилизм, физиократия, классикалық мектеп, марксизм және маржинализм арқылы даму жолдары жүйеленген. Сонымен қатар Батыс экономикалық ғылымындағы төрт жетекші бағыт, құн теорияларының эволюциясы мен Альфред Маршалл жасаған ғылыми синтездің мәні толық баяндалады.

19. Қарыз капиталы, пайда және нарықтық бәсекелестік теориялары

    Мақалада қарыз капиталы, пайыз нормасы мен пайда теориясының қалыптасуы және экономикалық ой-пікір тарихындағы эволюциясы жан-жақты қарастырылады. Банк жүйесіндегі ақша мультипликациясы тетігі, өндірістік шығындар мен шекті кірістер арқылы пайданы максималдандыру шарттары баяндалады. Сонымен бірге салааралық бәсеке барысында капиталдың еркін ауысуы нәтижесінде орташа пайда мен өндіріс бағасының қалыптасу үдерісі талданып, нарықтық бәсекелестіктің күштеу және бағадан тыс тәсілдері сипатталады.