Іздеу нәтижелері

68 нәтиже

1. АҚШ-та ұлттық саяси жүйенің қалыптасуы

   Солтүстік Америкадағы ағылшын отарларының әлеуметтік-экономикалық дамуы мен метрополия шектеулеріне қарсы наразылық тәуелсіздік қозғалысына ұласты. 1776 жылғы Декларация, революциялық соғыс, штаттардағы әртүрлі саяси құрылымдар және 1787 жылғы Конституция ұлттық федералдық мемлекеттің негізін қалады. Жаңа жүйе республикалық басқару мен федерализмді қалыптастырғанымен, құлдық, жер мен саяси құқықтардың тең бөлінбеуі сияқты мәселелерді шешпеді; кейінгі қақтығыстар осы қайшылықтарды күшейтті.

2. Тарихи сана, мәдени сабақтастық және қазақ мемлекеттілігінің қалыптасу жолы

   Тарихи сана әлеуметтік жады мен мәдени сабақтастықтың өзегі ретінде қоғамдық бірегейлікті қалыптастырады. Қазақ мемлекеттілігінің даму жолы XV ғасырда Қазақ хандығының құрылуынан бастап, Қасым хан дәуіріндегі шекараның кеңеюін, жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық күресті, Ресей империясының отарлау саясатын, Алаш қозғалысын және 1991 жылғы Тәуелсіздіктің жариялануы мен Алматы саммитінің шешімдерін қамтиды.

3. Саяси элита теориясы және қазақ қоғамындағы басқарушы топтың тарихи эволюциясы

   Мақалада саяси элита ұғымының генезисі, негізгі концепциялары, іріктеу жүйелері және дәстүрлі қазақ мемлекеттілігінен ХХ ғасырдың басына дейінгі қазақ саяси элитасының қалыптасу және даму кезеңдері жан-жақты баяндалады.

4. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Францияның азаттық күресі және Төртінші Республиканың орнығуы

   Мақалада Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы Францияның фашистік оккупацияға қарсы күресі, Шарль де Голль бастаған «Ерікті Франция» ұйымының дипломатиялық және әскери қадамдары, Қарсыласу қозғалысы мен Париж қарулы көтерілісі жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар соғыстан кейінгі Францияның халықаралық аренадағы ұлы держава мәртебесін қалпына келтіру үдерісі, елдің экономикалық күйзелісі, отарлардағы ұлт-азаттық қозғалыстар, Уақытша режим жылдарындағы саяси қайшылықтар, кең ауқымды әлеуметтік және өндірістік ұлттандыру реформалары, сондай-ақ Төртінші Республиканың 1946 жылғы демократиялық конституциясының қабылдану жағдайлары қарастырылады.

5. Азаматтық қоғам, мемлекет және құқықтық мемлекет идеяларының дамуы

   Мақалада алғашқы қауымдағы қоғамдық билік пен әдет-ғұрып нормаларынан бастап азаматтық қоғам және мемлекет туралы тарихи-құқықтық түсініктер, XX ғасыр басындағы қазақ зиялыларының саяси-құқықтық ұстанымдары, Алаш бағдарламасының демократиялық қағидалары, Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып қалыптасуы, құқықтық мемлекеттің белгілері мен мемлекеттік аппараттың құрылымы қарастырылады.

6. ХІХ ғасыр әдебиетінің көркемдік кеңістігі және жаңа дәуір сабақтастығы

   Мақалада ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің кемелдену кезеңі, оның зерттелу тарихы, көркемдік бағыттары мен кезеңдестірілуі толық қамтылады. Дәуір мұрасын жинақтаған ғалымдар мен шығыстанушылардың еңбегі, мерзімді баспасөз бен кітап басылымының дамуы, сан алуан жанрлық салалар және көрнекті сөз шеберлерінің шығармашылық шоғыры сараланады. Сонымен қатар, тәуелсіздіктің алғашқы онжылдығындағы әдеби үдеріс, көркем проза мен роман жанрының өркендеуі, өтпелі кезеңдегі рухани құндылықтардың орны қарастырылады.

7. Кеңестік жаңғырту жылдарындағы Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы

   Мақалада 1920–1930 жылдардағы Қазақстандағы социалистік индустрияландыру мен жаппай ұжымдастыру науқандарының жүзеге асырылу барысы, олардың өлкелік ерекшеліктері мен қиыншылықтары жан-жақты қарастырылады. Түркістан-Сібір темір жолы құрылысының стратегиялық маңызы, өндірістік саясат төңірегіндегі көзқарастар мен қайшылықтар, ірі бай шаруашылықтарын тәркілеудің зардаптары баяндалады. Сонымен қатар, тоталитарлық жүйенің жаппай саяси қуғын-сүргін шаралары, заңсыз жазалау құрылымдарының әрекеті және осы кезеңдегі сауатсыздықты жоюға бағытталған мәдени-ағарту шараларының қорытындылары талданады.

8. Әлеуметтік-экономикалық жүйелердегі тоқырау үдерістері және оларды басқару негіздері

   Мақалада әлеуметтік-экономикалық жүйелердің қалыптасуы мен дамуының диалектикалық өзара байланысы, тоқырау құбылысының табиғаты мен пайда болу факторлары қарастырылады. Дағдарыстардың объективті және субъективті, ішкі және сыртқы себептері сараланып, олардың ауқымы, экономикалық, қаржылық, әлеуметтік, саяси, ұйымдық және психологиялық түрлері талданады. Сондай-ақ тоқыраудың таралу тәуекелдері мен дағдарысқа қарсы тиімді басқару тетіктерінің маңызы айқындалады.

9. Қазақстан тәуелсіздігінің жиырма жылдық белесі мен құқықтық мемлекет дамуы

   Қазақстанның жиырма жылдық тәуелсіздік тарихы халықтың азаттыққа ұмтылған қайсар рухынан, Алаш қайраткерлерінің азаттық жолындағы күресінен және Желтоқсан оқиғасының тарихи серпілісінен бастау алады. Осы жылдарда ел шекарасы халықаралық шарттарға сай бекітіліп, мемлекеттік рәміздер, Конституция мен ұлттық валюта қабылданып, жаңа елорда бой көтерді. Қоғамдағы келісім мен жүз отыздан астам этностың бірлігі сақталып, сөз бостандығының конституциялық кепілдіктері мен азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған сот реформалары дәйекті жүзеге асырылуда.

10. Жақып Ақбаевтың өмірі, қоғамдық-саяси қызметі және тарихи-құқықтық көзқарастары

    Жақып Ақбаевтың білімі мен заңгерлік қызметі, патшалық және кеңестік билік тұсындағы қуғындалуы, Алаш қозғалысы мен Алашордадағы рөлі, қазақ халқы мен мемлекеттілігінің қалыптасуы жөніндегі пайымдары және қазақтың құқықтық дәстүрлерін түсіндіруі баяндалады.

11. Қазақ жеріндегі отарлау кезеңдері мен саяси жазалау тарихының мәселелері

    Мақалада кеңестік саяси қуғын-сүргіннің ауқымы, оның қазақ зиялылары мен қарапайым халыққа тигізген зардаптары, еліміздегі лагерьлер тарихы және тәуелсіздік кезеңінде тарихи әділдікті қалпына келтіру шаралары баяндалады. Сонымен қатар, XIX ғасырдың ортасындағы Ресей империясының қазақ өлкесіне тереңдеп енуі, әскери бекіністер салуы және Хиуа мен Қоқан хандықтарымен арадағы қақтығыстардың барысы жан-жақты қарастырылады.

12. Қоғамдық өндірістің мәні, қажеттіліктер мен игіліктер құрылымы және өндірістік капитал қозғалысы

    Мақалада қоғамдық өндірістің мәні, оның экономикалық және әлеуметтік-философиялық негіздері жан-жақты талданады. Адам қажеттіліктері мен игіліктер арасындағы байланыс, классикалық экономикалық мектептің көзқарастары, өндірістің факторлық құрылымы мен еңбек өнімділігінің шарттары қарастырылады. Сонымен бірге негізгі және айналым капиталдарының ерекшеліктері, олардың қызмет ету мерзімдері, тозу мен амортизация заңдылықтары және қоғамдық жиынтық өнімнің құрамы мен бөліну тетіктері жүйелі түрде сипатталады.

13. Қытайдағы ұлт-азаттық қозғалыс және Солтүстік жорықтың жеңістері мен сабақтары

    Қытайдың әлеуметтік-саяси ахуалы, жартылай феодалдық езгі мен шетелдік мемлекеттердің ел ішіндегі үстемдігі жан-жақты талданады. Сунь Ятсен бастаған демократиялық қозғалыстың өрлеуі, Қытай Коммунистік партиясы мен Гоминьдан арасындағы ынтымақтастық, сондай-ақ кеңестік саяси және әскери кеңесшілердің жәрдемі сипатталған. Солтүстік жорықтың негізгі шайқастары, Чанша, Ухань, Наньчан және Шанхайды азат ету барысы, бұқара халықтың әлеуметтік жетістіктері, кейіннен орын алған контрреволюциялық төңкеріс пен ұлттық күрестің тарихи тағылымы баяндалады.

14. Нарықтық механизмнің қызмет ету заңдылықтары және әлемдік нарықтық қатынастардың дамуы

    Мақалада нарықтық механизмнің мәні, оның құрылымдық элементтері мен әлемдік нарықтың даму эволюциясы жан-жақты қарастырылады. Экономиканың негізгі сұрақтарын шешудегі баға, сұраныс, ұсыныс және бәсеке факторларының өзара әрекеті, жетілген бәсекенің ғылыми сипаты талданады. Сонымен қатар нарықтық жүйенің өзін-өзі реттеудегі артықшылықтарымен қатар, әлеуметтік қорғау, экология және табыс теңсіздігі сияқты осал тұстары, көлеңкелі экономиканы жою алғышарттары мен халықаралық сауда байланыстары баяндалады.

15. ХХ ғасырдағы Қазақстандағы кеңестік саяси және әлеуметтік-экономикалық қайта құрулар

    Мақалада ХХ ғасырдағы Қазақстандағы кеңестік билік орнатудың тарихи-саяси, әлеуметтік және экономикалық үдерістері жан-жақты қарастырылады. 1917 жылғы қос революция мен Азамат соғысы жылдарындағы «ақтар» мен «қызылдар» күресі, Алашорданың әрекеттері, Қазақ АКСР-нің құрылуы, Түркістандағы басмашылар қозғалысының шығу себептері мен оның барысы, сондай-ақ Жаңа экономикалық саясаттың Қазақстан өнеркәсібіне әсері мен кеңестік дәуірдің экологиялық-әлеуметтік салдарлары талданады.

16. ХХ ғасыр мен жаңа дәуірдегі Қазақстанның тарихи даму белестері және мемлекеттілік негіздерінің қалыптасуы

    Мақалада Қазақстан аумағындағы ежелгі заманнан бүгінге дейінгі тарихи кезеңдер, ХХ ғасырдың басындағы саяси сілкіністер, Алаш партиясының реформалық бағдарламасы, кеңестік ұжымдастыру мен индустрияландыру бесжылдықтары, соғыс жылдарындағы ерліктер, кеңестік басқару жүйесінің өзгерістері және егемендік алғаннан кейінгі халықаралық ұйымдарға интеграциялану мен ұлттық қаржы-құқықтық институттардың орнығуы жан-жақты баяндалады.

17. Тарих толқынындағы мемлекеттілік пен дала өркениетінің сабақтастығы

    Мақалада Қазақстан мемлекеттілігінің даму жолы, ұлттық бірегейлікті сақтау мен дала өркениетінің тарихи бастаулары жан-жақты сарапталады. Шет мемлекеттердегі бес миллион қазақ диаспорасының әлеуметтік бейімделуі, оларды тарихи отанында әлеуметтік-этностық тұтастығын бұзбай орналастыру тетіктері қарастырылған. Сонымен бірге ежелгі металлургия, қала мәдениеті, сауда жолдары, 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс пен Алаш қайраткерлерінің тарихи миссиясы баяндалады. Тоталитаризм зардаптарын еңсеру, Орталық Азия елдерінің геосаяси ықпалдастығы және тәуелсіз мемлекет аясындағы азаматтық бірлік пен ұлттық сана мәселелері зерделенеді.

18. Кіші жүздегі Сырым Датов бастаған халық-азаттық қозғалысының тарихы мен саяси мәні

    Мақалада 1783–1797 жылдары Кіші жүзде ру ағаманы Сырым Датовтың басшылығымен өткен ұлт-азаттық және отаршылдыққа қарсы көтерілістің тарихы жан-жақты қарастырылады. Қозғалыстың туындау алғышарттары, жер мәселесі, патша үкіметі мен Орал казак әскерінің озбырлық шаралары, О.А. Игельстром ұсынған әкімшілік реформалардың мазмұны мен нәтижесі, сондай-ақ хандық билік пен ру старшындары арасындағы қайшылықтар талданады. Көтерілістің негізгі кезеңдері, шайқастар хронологиясы, дипломатиялық әрекеттер және көтерілістің тарихи салдары баяндалады.

19. Алаш қайраткері және алғашқы қазақ дәрігерлерінің бірі Иса Қашқынбаевтың өмір жолы

    Мақалада қазақтың алғашқы кәсіби дәрігерлерінің бірі, белгілі қоғам және денсаулық сақтау ісін ұйымдастырушы қайраткер, Алаш-Орда мүшесі Иса (Ғайса) Таумышұлы Қашқынбаевтың өмір жолы мен қайраткерлігі жан-жақты баяндалады. Оның Орал мен Қазан қалаларында білім алуы, 1917 жылғы төңкерістер кезеңіндегі Алаш партиясы мен Батыс Алаш-Орда сапындағы саяси белсенділігі, Кремль басшылығына меморандум тапсыруы, сондай-ақ кеңестік саяси қуғын-сүргінге ұшырауы, майдандағы әскери-дәрігерлік ерлігі және бейбіт кезеңдегі ғылыми-тәжірибелік еңбегі хронологиялық жүйемен қамтылған.

20. ХХ ғасыр басындағы Қазақстандағы саяси партиялар мен қозғалыстар

    Мақалада саяси партиялардың қоғамдағы қызметі, Қазақстандағы көппартиялық жүйенің мәселелері және ХХ ғасыр басындағы кадеттер, эсерлер, Алаш, Үш жүз, мұсылман ұйымдары мен Түркістандағы Ерік партиясының бағыттары қарастырылады. Алаш қозғалысының отарлық саясатқа, жер, автономия және дін мәселелеріне қатысты ұстанымдары, сондай-ақ Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясынан Кеңес Одағы Коммунистік партиясына дейінгі даму кезеңдері сипатталады.