Іздеу нәтижелері

12 нәтиже

1. Қазақстан қоғамындағы патриоттық рух және ұлттық бірлік негіздері

   Мақалада Қазақстанның егемендігі мен тұтастығын нығайтудағы отансүйгіштік сезімнің, ұлттық стратегияның және саяси тұрақтылықтың рөлі жан-жақты қарастырылады. Патриотизмнің биологиялық емес, әлеуметтік-идеологиялық сипаты ашылып, отбасылық тәрбие, қоғамдық институттар мен білім жүйесінің ықпалы талданады. Конституциялық қорғаныс міндеттері, әскери тәрбие, тарихи жады мен Әл-Фараби өсиеттері сараланып, этникалық-мәдени білім тұжырымдамасы мен көптілді тұлға қалыптастырудың негізгі міндеттері айқындалады.

2. Өмір философиясы және қазақ философиялық дүниетанымы

   Өмір философиясының негізгі ұстанымдары мен бағыттары, қазақ философиясының тарихи кезеңдері, түркі ойшылдарының адам, бақыт, әділет пен рухани кемелдік туралы ілімдері және ауызша мәдениетте сақталған философиялық пайымдар қарастырылады. Қазақ философиясының халық тарихымен, тілмен, фольклормен, қоғамдық келісіммен және ұлттық рухани дербестікпен байланысы ашылады.

3. Қазақ дүниетанымының тарихи қалыптасуы және дала ойшылдарының мұрасы

   Мақалада қазақ философиясының ежелгі прототүркілік кезеңнен бүгінгі тәуелсіздік дәуіріне дейінгі қалыптасу жолы, көшпелілердің ауызша дәстүрінің ерекшеліктері жан-жақты баяндалады. Сондай-ақ әл-Фарабидің бақыт және ізгілікті қала ілімі, Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» дастанындағы кісілік пен әлеуметтік үйлесім қағидалары, Қожа Ахмет Иасауидің нәпсіні тыю мен рухани кемелдену философиясы қарастырылады.

4. Әбу Насыр әл-Фараби: өмірі, философиялық мұрасы және ғылымға қосқан үлесі

   Отырарда дүниеге келген Әбу Насыр әл-Фараби философия, логика, математика, жаратылыстану, медицина, музыка, этика және саясат салаларында еңбек етіп, Аристотельден кейінгі «екінші ұстаз» атанды. Оның жан, таным, жүрек, ізгілік пен бақыт туралы идеялары Абай дүниетанымымен сабақтасады. Әл-Фараби музыка теориясын дамытып, ғылымдарды жүйеледі, математика мен физикаға, медицина мен педагогикаға қатысты еңбектер жазды; мұралары әр дәуірдегі шығыс және батыс ғалымдары арқылы жетіп, Қазақстанда ХХ ғасырдың екінші жартысынан жүйелі зерттеле бастады.

5. Этика мен мораль ілімінің философиялық тарихы және адамгершілік мұраттары

   Мақалада этика және мораль ұғымдарының мазмұны, олардың адам мінез-құлқын реттеудегі орны мен философиялық бастаулары қарастырылады. Антикалық кезең ойшылдары Сократ, Платон және Аристотельдің ізгілік, парасат, калокагатия мен эвдемонизм жайлы пайымдаулары сарапталады. Шығыс даласында өркениеттік ойды дамытқан Әл-Фарабидің әлеуметтік-этикалық концепциясы, қайырымдылық жіктелісі, әділ мемлекет құру идеясы мен адамгершілік бақытқа жету ұстанымдары жүйелі түрде баяндалады.

6. Әбу Насыр әл-Фарабидің философиялық мұрасы және дүниетанымдық көзқарастары

   Мақалада шығыс ойшылы Әбу Насыр әл-Фарабидің өмір жолы, ғылыми ізденістері және философиялық көзқарастары жан-жақты қарастырылады. Оның Аристотель шығармаларын түпнұсқада оқып түсіндірудегі герменевтикалық еңбегі, «Екінші ұстаз» атануы және түркілік тегі сараланады. Сонымен бірге араб тіліндегі философиялық ұғымдар мен батыстық философия арасындағы дүниетанымдық айырмашылықтар, Фараби еңбектерін қазақ тіліне тікелей аударудың артықшылықтары, материя мен форма, ақыл және ғылым түрлері, мемлекеттік басқару қағидалары мен ғұламаға қатысты сопылық-эзотерикалық деректер баяндалады.

7. Отырар оазисі және Әбу Насыр әл-Фарабидің мұрасы

   Отырар оазисінің табиғи-географиялық жағдайы, қалалық құрылысы мен археологиялық ескерткіштері, зергерлік кәсібі сипатталады. Әбу Насыр әл-Фарабидің өмір жолы, философиялық еңбектері, Аристотель мұрасын түсіндірудегі рөлі және оның Шығыс пен әлемдік мәдениетке ықпалы қарастырылады.

8. Орта Азияның ортағасырлық ғалымдары мен ойшылдары

   Әл-Хорезми, Махмұт Қашқари, әл-Бируни, әл-Баласағұни, әл-Фараби және Қожа Ахмет Яссауидің өмірі, ғылыми мұрасы мен мәдениетке ықпалы баяндалады. Математика, астрономия, география, тіл білімі, философия және сопылық әдебиет салаларындағы еңбектері, сондай-ақ «Диуани хикметтің» діни-этикалық мақсаты мен түркі жұртына ықпалы сипатталады.

9. Шығыс шайырларының қазақ әдебиетіне ықпалы

   Шығыс классикалық әдебиеті мен қазақ әдебиетінің байланысы Алтын Орда дәуіріндегі ортақ жазба мұрадан бастап назира дәстүрі, қисса-дастандар және Абай мен Шәкәрім шығармашылығы арқылы қарастырылады. Низами, Науаи, Омар Хайям, әл-Фараби және басқа ойшыл-ақындардың мұрасы, қазақ ақындарының шығыс сюжеттерін ұлттық эпикалық дәстүрмен ұштастыруы, өлең теориясы мен дастандардың тәрбиелік мазмұны баяндалады.

10. Қорқыт ата мұрасы, әл-Фараби философиясы және Махмұт Қашқари еңбегі

    Мақалада «Қорқыт ата кітабының» оғыз-қыпшақ дәуіріндегі тарихи-әдеби орны, Қорқыт бейнесі мен жырлардың ерлік және адамгершілік идеялары қарастырылады. Әл-Фарабидің өмір жолы, ғылыми мұрасы, Аристотель философиясын түсіндіруге қосқан үлесі және мұсылман Ренессансы дәуіріндегі мәдени байланыстар баяндалады. Махмұт Қашқаридың өмірі мен «Диуани лұғат ат-түрік» еңбегінің түркі тілдері, тайпалары мен мекендері туралы деректік маңызы сипатталады.

11. Әл-Фараби, Махмұд Қашғари және Жүсіп Баласағұнның ғылыми-философиялық мұрасы

    Орта ғасырлардағы түркі және араб-мұсылман мәдениетінің дамуы әл-Фарабидің ғылым, философия, тәрбие мен этика салаларындағы еңбектері, Махмұд Қашғаридың түркі тілдері мен ауыз әдебиетін зерделеуі, Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» дастаны арқылы қарастырылады. Бұл мұраларда білім, ізгі мінез, әділетті басқару, қанағат, адам өмірінің өткіншілігі мен түркі халықтарының мәдени сабақтастығы сөз болады.

12. Ортағасырлық түркі және Шығыс ғұламаларының мұрасы

    VI–XVI ғасырлардағы түркі және араб-парсы әлемінің жазба мәдениеті, ғылымы мен философиясы қарастырылады. Тоныкөк, Күлтегін, Қорқыт, әл-Кинди, әл-Фараби, әл-Хорезми, Мұхаммед Хайдар Дулати, Қадырғали Жалайыри, Қожа Ахмет Ясауи, Жүсіп Баласағұн және Андалусия ойшылдарының өмірі мен еңбектері баяндалып, олардың мұрасы, мәдени байланыстар және тарихи жадты сақтау мәселелері сипатталады.