Іздеу нәтижелері

4739 нәтиже

1. 1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс

   Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жердің тартып алынуы, салықтың көбеюі және патшаның 1916 жылғы 25 маусымдағы тыл жұмыстарына адам алу туралы жарлығы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліске түрткі болды. Қозғалыстың Жетісу, Сырдария, Ақмола, Семей және Торғайдағы барысы, басшылары мен зиялылардың әртүрлі ұстанымдары, жазалаудың ауыр зардаптары және көтерілістің тарихи маңызы қарастырылады.

2. Қазақ дәстүрлі мәдениетіндегі киелі жануарлар мен құстар бейнесі

   Мақалада қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымындағы киелі жануарлар мен құстар атаулары, олардың этнолингвистикалық және мифологиялық семантикасы жан-жақты қарастырылады. Төрт түлік малдың желеп-жебеуші пірлері, жаратылыс стихиялары, сиыр мен ешкіге қатысты қайшылықты сенімдер, қой мен жабайы аңдар культі, сондай-ақ аң-құс мүшелерінен жасалатын тұмарлар мен көне қарға тотемінің рәміздік мәні сараланады.

3. Қоғамдық өндірістегі экономикалық жүйелердің құрылымы, тарихи эволюциясы және жіктелу ерекшеліктері

   Мақалада қоғамдағы экономикалық жүйелердің мәні, құрылымдық элементтері және даму заңдылықтары қарастырылады. Экономикалық құрылымдарды ашықтығына, меншік қатынастарына және технологиялық даму деңгейіне қарай жүйелеу жолдары көрсетіліп, маркстік формациялық көзқарас пен өркениеттік теорияның артықшылықтары мен кемшіліктері талданады. Сонымен қатар, өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастардың өзара байланысы, ұдайы өндіріс механизмдері, меншік нысандарының тарихи өзгеру динамикасы және Қазақстан Республикасындағы аралас әлеуметтік бағытталған нарықтық экономиканың қалыптасу негіздері баяндалады.

4. Экономикалық жүйелердің құрылымы, жіктелуі және даму заңдылықтары

   Мақалада экономикалық жүйенің ұғымы мен кешенді құрылымы, оның жұмыс істеуіне әсер ететін факторлар, ашықтық пен технологиялық даму деңгейіне қарай жіктелуі жан-жақты талданады. Дәстүрлі, әміршіл-әкімшіл, еркін нарықтық және аралас жүйелердің сипатты белгілері, артықшылықтары мен кемшіліктері, сондай-ақ меншік қатынастарының тарихи эволюциясы мен Қазақстанның әлеуметтік бағдарланған нарықтық экономиканы құру стратегиясы баяндалады.

5. Қытайдағы ұлт-азаттық қозғалыс және Солтүстік жорықтың жеңістері мен сабақтары

   Қытайдың әлеуметтік-саяси ахуалы, жартылай феодалдық езгі мен шетелдік мемлекеттердің ел ішіндегі үстемдігі жан-жақты талданады. Сунь Ятсен бастаған демократиялық қозғалыстың өрлеуі, Қытай Коммунистік партиясы мен Гоминьдан арасындағы ынтымақтастық, сондай-ақ кеңестік саяси және әскери кеңесшілердің жәрдемі сипатталған. Солтүстік жорықтың негізгі шайқастары, Чанша, Ухань, Наньчан және Шанхайды азат ету барысы, бұқара халықтың әлеуметтік жетістіктері, кейіннен орын алған контрреволюциялық төңкеріс пен ұлттық күрестің тарихи тағылымы баяндалады.

6. Қазіргі білім беру кеңістігіндегі педагогикалық оқыту технологияларының дидактикалық жүйесі мен қолдану тәсілдері

   Мақалада қазіргі білім беру саласындағы оқыту технологияларының теориялық және практикалық негіздері қарастырылады. С. Әбенбаевтың оқыту технологиясы мен оны жобалауға қатысты тұжырымдары, дидактикалық жүйе принциптері жүйеленген. Л. Выготскийдің жақын даму аймағы ұғымы, Л.В. Занков пен Д.Б. Элькониннің дамыта оқыту бастамалары, олардың дидактикалық шарттары егжей-тегжейлі талданады. Жобалап оқыту әдісінің сыни ойлауды дамытудағы рөлі мен жіктелу белгілері, ұжымдық оқытудың жұптық-топтық өзара әрекеттесу үлгілері мен арнайы әдістемелері сарапталып, технологияның нәтижелілігін арттыру шарттары айқындалады.

7. Отбасының әлеуметтік құрылымы, тарихи дамуы және құқықтық негіздері

   Отбасы — қоғамның бастапқы ұясы, тарихи тұрғыдан өзгермелі кіші әлеуметтік топ және мемлекет қорғайтын құқықтық институт. Оның репродуктивтік, экономикалық, тәрбиелік және әлеуметтендіру функциялары, өмірлік даму кезеңдері, отбасыішілік рөлдік құрылымы мен типологиялық сипаттары қоғамның тұрақтылығымен тікелей байланысты. Отбасылық қатынастардың заңнамалық кепілдіктері мен Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-бабының талаптарымен қатар, тұрмыстық қайшылықтардың ішкі және сыртқы факторлары, ажырасудың себептері мен статистикалық көрсеткіштері негізгі сипаттамаларды құрайды.

8. Вирустардың биологиялық қасиеттері, инфекциялық үдеріс динамикасы және иммундық қорғаныс тетіктері

   Мақалада вирустардың молекулалық-жасушалық табиғаты, олардың ағзаға кіру қақпалары мен таралу бағыттары жан-жақты талданады. Инфекциялық үдеріс пен инвазияның айырмашылығы, паразитизмнің экологиялық санаттары және паразиттердің эволюциялық бейімделу заңдылықтары қарастырылған. Сонымен қатар ағзаның табиғи және жүре пайда болатын иммунитет түрлері, гуморальдық ингибиторлар, комплемент жүйесі, интерферонның жасушалық әсері және нақты жұқпалы аурулар кезіндегі қорғаныс тетіктері жүйелі сипатталады.

9. Саяси ғылымның даму жолы, пәндік шеңбері және танымдық құрылымы

   Мақалада саясаттанудың дербес ғылым ретінде қалыптасу барысы, оның зерттеу объектісі мен пәндік ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Саяси ой тарихындағы басты тұлғалардың қосқан үлесі, пәнді анықтаудағы тар және кең көлемді көзқарастар, саяси билікті талдаудың өзіндік қырлары баяндалады. Сондай-ақ саяси шешімдер қабылдаудағы талдаудың рөлі, идеологиядан тыс объективтілік, ұлттық мектептердің өзіндік ерекшеліктері және саяси білім құрылымының деңгейлері жүйелі түрде талданады.

10. Текстология және оның білім беру жүйесіндегі рөлі

    Текстология мәтіннің тарихын, авторлығын, нұсқаларын және мазмұнын зерттеп, тарихи әрі әдеби мұраны дәл танытуға негіз болады. Мақалада қазақ мәтінтануының қалыптасуы, қолжазбалар мен ауызша-жазбаша мұраны зерттеу мәселелері, мәтінтанудың теориялық негіздері және оқулықтар мен білім беру тәжірибесіндегі маңызы қарастырылады. Мәтінмен жұмыс оқушының тілдік дағдысын, сыни ойлауын және шығармашылық қабілетін дамытуға ықпал етеді.

11. Ахмет Байтұрсынұлының педагогикалық көзқарастары мен ағартушылық мұрасы

    Ахмет Байтұрсынұлы қазақ бастауыш мектебін ана тілінде оқытуға, ұлттық жазу мен оқу құралдарын қалыптастыруға және оқытуды ғылыми әдістемемен ұйымдастыруға күш салды. Оның әліппелері, тіл оқулықтары мен әдістемелік еңбектері дыбыстық сауат ашуды, жеңілден күрделіге көшуді, жаттығу мен мәтін арқылы тіл дамытуды, өмірге жақын әрі тәрбиелік мәні бар материалдарды қолдануды негіздеді. Бұл мұрадан бүгінгі бастауыш білімге арналған ана тілі, ұлттық тәрбие, пәндер байланысы, көрнекілік, тәжірибе және мұғалім даярлығы туралы қағидалар туындайды.

12. Ойлау мен сөйлеудің психологиялық сипаты, түрлері және физиологиялық тетіктері

    Мақалада ойлау мен сөйлеу процестерінің психологиялық табиғаты, өзара байланысы және тұлға дамуындағы орны жан-жақты қарастырылған. Ойлаудың логикалық пішіндері (ұғым, пікір, ой қорытындысы), оның түрлері (дискурсивтік, интуитивтік, шығармашыл, қайта жаңғыртушы, теориялық, практикалық, затты-әрекеттік, көрнекі-бейнелі, сөзді-логикалы) мен дербес ерекшеліктері жүйеленген. Сонымен қатар тіл мен сөйлеудің мәні, физиологиялық реттелу тетіктері, И. П. Павловтың екінші сигналдық жүйе теориясы, Брока және Вернике орталықтары, афазия түрлері және сөйлеу формалары (ішкі және сыртқы, диалог және монолог) ғылыми тұрғыда сипатталған.

13. Азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастарының құрылымы, субъектілері және реттелу ерекшеліктері

    Мақалада азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастарының түсінігі, олардың биліктік және құқық қорғаушылық сипаты, пайда болу негіздері мен ішкі ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Сот төрелігін жүзеге асыратын сот органдарының, іске қатысушы тараптардың және сот төрелігіне жәрдемдесуші мамандардың өкілеттіктері мен құқықтық жағдайы жүйеленген. Сонымен бірге азаматтық процестік құқық қабілеттілігі мен әрекет қабілеттілігінің аражігі, эмансипация тәртібі, процестік құқық қатынастарының жалпы және арнайы объектілері, мазмұны, сондай-ақ шетелдік құқық жүйелеріндегі сот прецеденті институты мен азаматтық-құқықтық қатынастардың өзара байланысы талданады.

14. Көне түріктердің рухани мәдениеті

    Көне түріктердің жазба дәстүрі, руникалық ескерткіштері мен әдеби мұрасы, діни нанымдары және уақытты есептеу жүйесі қарастырылады. Жазудың таралу аймақтары мен жанрлары, Орхон мұралары, Тәңіріге сенім, шамандық туралы әртүрлі пікірлер, тотемдік аңыздар және мүшел есебі сипатталады.

15. «Мулан» жыры және қазақтың батырлық эпостарындағы қаһарман қыздар

    Мақалада ауыз әдебиеті мен батырлар жырының тарихи-танымдық және тәрбиелік қызметі, «Мулан» жырының пайда болуы мен нұсқалары, оның ғұн-қытай қақтығыстарымен байланысы және Мулан бейнесінің ерекшеліктері қарастырылады. Жыр қазақ эпостарымен салыстырылып, Ақжүніс, Құртқа, Қарлыға, Гүлбаршын, Тұмар, Мәншүк Мәметова және Әлия Молдағұлова образдары арқылы ел қорғау, намыс, адалдық пен отаншылдық тақырыптары ашылады.

16. Қазақ этнопедагогикасы: халықтық тәрбие, фольклор және дәстүр

    Қазақ этнопедагогикасының негіздері мен тарихи сабақтастығы, фольклордың жанрлары мен тәрбиелік қызметі, ойшыл-ағартушылардың мұрасы, халық музыкасы, ұлттық ойындар және салт-дәстүрлер қарастырылады. Халықтық тәрбиені отбасы мен білім беру тәжірибесіне мазмұнды енгізу қажеттігі де айтылады.

17. Қазақ поэзиясындағы жоқтау дәстүрі мен сопылық сарындар

    Қазақ жоқтауының ғұрыптық қызметі, көне тамыры, түрлері мен көркемдік ерекшеліктері, сондай-ақ қазақ әдебиетінің исламдық және сопылық негіздері қарастырылады. Жоқтаудың тәрбиелік мәні мен қазіргі қолданысына қатысты пікірлер және сопылық дүниетанымның түркі және қазақ поэзиясындағы көріністері қамтылған.

18. Ортағасырлық Түркістан шаһары: саяси қайшылықтар, экономикалық өркендеу және рухани сабақтастық

    Мақалада ХІV–ХVІІ ғасырлардағы Түркістан (Ясы) қаласының тарихы, оның Қазақ хандығы мен Шайбанилер арасындағы саяси, экономикалық және рухани күрестегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Жазба деректер мен зерттеулер негізінде қала атауының қалыптасуы, Ибн Рузбихан жазбаларындағы мәліметтер, Мұхаммед Шайбанидің әскери-саяси әрекеттері, сауда мен егіншіліктің дамуы, Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің рухани беделі және қаланың Қазақ мемлекетінің бас ордасына айналу тарихы баяндалады.

19. Азық-түлік қауіпсіздігі және Қазақстанның агроөнеркәсіп кешенін дамыту

    Азық-түлік қауіпсіздігі ұлттық тұрақтылықпен, халықтың тағамға физикалық әрі экономикалық қолжетімділігімен және агроөнеркәсіп кешенінің орнықтылығымен тығыз байланысты. Қазақстанның өндірістік әлеуеті мен экспорттық жетістіктері мол болғанымен, импортқа тәуелділік, шикізаттық бағыт, өңдеу мен сақтау инфрақұрылымының әлсіздігі, қаржыға қолжетімсіздік және баға тұрақсыздығы сақталған. Бұл мәселелерді шешуге өндірісті әртараптандыру, кооперацияны, өңдеуді және мемлекеттік қолдауды дамыту, сондай-ақ әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасы мен қорын реттеу ұсынылады.

20. Құқықтың мәні, әлеуметтік табиғаты және қоғамдағы реттеушілік рөлі

    Мақалада құқықтың мәні мен мазмұны, оның құқықтық мемлекет қалыптастырудағы, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етудегі орны қарастырылады. Құқық туралы тарихи және философиялық тұжырымдамалар, заңды көзқарас пен заңды нигилизм бағыттары сараланып, заң ғылымындағы құқық ұғымының негізгі қырлары мен құқықтың объективтік және субъективтік түсініктері талданады.