Іздеу нәтижелері

122 нәтиже

1. Қазақ мемлекеттілігінің қайнар көздері және жыраулар мұрасы

   Мақалада Жошы ұлысы мен Ақ Орда дәуірінен бастау алып, Қазақ хандығының дербес мемлекет ретінде қалыптасу тарихы, Керей мен Жәнібек хандардың билігі және XV–XVIII ғасырлардағы жыраулық поэзияның дүниетанымдық ерекшеліктері баяндалады.

2. Қазақ мемлекеттілігінің эволюциясы

   Қазақ халқының этногенезі мен «қазақ» атауының әлеуметтік мәннен этнонимге айналуы, үш жүздің аумақтары мен құрамы, Қазақ хандығының құрылуы және мемлекеттіліктің ежелгі дәуірден тәуелсіз Қазақстанға дейінгі сабақтастығы қарастырылады. Сондай-ақ хандық дәуір, ұлт-азаттық қозғалыстар, Алаш, 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы және тәуелсіз Қазақстанның саяси-экономикалық дамуы қамтылады.

3. Қазақ мемлекеттілігінің қалыптасуы мен эволюциясы

   Қазақ халқының этникалық қалыптасуы ежелгі сақ, үйсін, қаңлы және түркі тайпаларынан басталып, ортағасырлық мемлекеттер мен Қазақ хандығының құрылуы арқылы жалғасты. Мәтінде этнонимнің шығуы жөніндегі пікірлер, жүздердің құрамы, хандықтың тарихи дамуы, Алаш қозғалысы және 1991 жылғы тәуелсіздік баяндалып, қазіргі мемлекеттің жетістіктері мен тарихи жадты сақтау қажеттігі атап өтіледі.

4. Қазақ хандығы билеушілерінің тарихи шежіресі мен мемлекеттік басқару сабақтастығы

   Қазақ хандығының негізі қаланған кезеңнен бастап барлық билеушілердің шежірелік сабақтастығы, билік құрған жылдары, шыққан тегі және тарихи рөлі жүйелі түрде баяндалады. Сонымен қатар Ұлы жүз, Орта жүз, Маңғыстау өңірі және Бөкей Ордасы хандары мен сұлтандарының тізбегі қамтылған.

5. Қазақ халқының этникалық қалыптасуы, демографиялық тарихы және мәдени дамуы

   Қазақ этносының қалыптасуы мен жүздік құрылымы, Қазақстандағы көші-қон мен тарихи демографиялық өзгерістер, тәуелсіздік кезеңіндегі мәдениет, білім және ғылымның дамуы қарастырылады. Мәтінде халық санының тарихи көрсеткіштері, мәдениетті қолдаудың Ұлттық қорының қызметі және көпұлтты қоғамдағы тіл мен ұлттық жаңғыру мәселелері қамтылған; кейбір демографиялық деректер өзара сәйкес келмейтін күйінде берілген.

6. Жошы ұлысы мен Алтын Орда: құрылуы, саяси жүйесі және қазақ мемлекеттілігіне ықпалы

   Шыңғыс хан ұлдарына бөлінген ұлыстардың аумағы мен Жошы ұлысының қалыптасуы, Алтын Орданың күшеюі мен ыдырауы, оның басқару жүйесі және қазақ халқы мен Қазақ хандығының қалыптасуымен байланысы қарастырылады. Даладағы саяси бірлестіктер, көпұлтты халық құрамы, әкімшілік құрылым мен билік үшін күрестер баяндалады.

7. Қазақстанның орта ғасырлардағы тарихы мен мәдениеті

   Қазақстанның VI–XVII ғасырлардағы мемлекеттері, саяси өзгерістері, Қазақ хандығының құрылуы мен дамуы, қалалық және көшпелі шаруашылық, дәстүрлі мәдениет қамтылады. Сондай-ақ тәуелсіздік кезеңіндегі тарихи мұраны зерттеу, сақтау және жаңғырту жұмыстары сипатталады.

8. Қазақ хандығының құрылуы мен тарихи жолы

   Қазақ халқының қалыптасуы мен Қазақ хандығының құрылуы, хандардың елді біріктіруі, заң жүйесінің дамуы және жоңғарлармен күрес баяндалады. Сондай-ақ кеңестік кезеңдегі ауыр сынақтар, тәуелсіз Қазақстанның қалыптасуы және хандықтың тарихи маңызы қарастырылады.

9. Қазақстан тарихы: ежелгі дәуірден тәуелсіздік кезеңіне дейін

   Қазақстан тарихының ежелгі дәуірден тәуелсіздік жылдарына дейінгі негізгі кезеңдері, мемлекеттіліктің дамуы, этникалық үдерістер, отарлық саясатқа қарсылық, кеңестік өзгерістер және тәуелсіз Қазақстанның ішкі әрі сыртқы саясаты қарастырылады. Тарихи оқиғалар мен қоғамдық өзгерістер мемлекеттің қалыптасуы, ұлттық тұтастық және қауіпсіздік мәселелерімен байланыстырылады.

10. XV–XVII ғасырлардағы қазақ халқының мәдениеті

    Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюы аясында қазақ тілінің, жазба және ауыз әдебиетінің, шешендік өнердің, халықтық ғылыми білімнің және материалдық мәдениеттің қалыптасуы баяндалады. Сонымен бірге XVII ғасырдағы Шығыс пен Батыс арасындағы өзгерістердің қазақ хандықтарына ықпалы қарастырылады.

11. Қазақстанның ежелгі және ортағасырлық тарихы

    Қазақстан аумағындағы алғашқы адамдар мен тас, қола дәуірлерінен бастап сақ, үйсін, қаңлы, ғұн, сармат бірлестіктері, түркі мемлекеттері, моңғол шапқыншылығы, Алтын Ордадан кейінгі хандықтар және Қазақ хандығының құрылуы мен дамуы қарастырылады. Сондай-ақ Ұлы Жібек жолының, қалалық өмірдің, діннің, жазба және ауыз әдебиетінің, сәулет пен мәдениеттің тарихи орны баяндалады.

12. Қазақ хандығы: құрылуы, экономикасы және қоғамдық құрылысы

    Қазақ хандығының қалыптасуы қазақ ұлысының этносаяси бірігуімен, Керей мен Жәнібек бастаған көшпен және Жетісуда дербес биліктің орнығуымен сабақтасты. Мақалада хандықтың шаруашылық негіздері, көшпелі қауымдардың маусымдық ұйымдасуы, басқару сатылары және әлеуметтік топтары қарастырылады.

13. Қазақ мемлекеттілігінің қалыптасуы мен дамуы

    XIV–XVII ғасырлардағы Қазақстан аумағындағы саяси өзгерістер, Моғолстан мен Темір әулеті арасындағы қақтығыстар, қазақ халқының қалыптасуы және Қазақ хандығының құрылуы мен дамуы баяндалады. Хандықтың экономикасы, әлеуметтік қатынастары, жер иелену мен салық жүйесі, мемлекеттік басқаруы, әскері және құқықтық дәстүрлері де қарастырылады.

14. «Қазақ» атауы, жауынгерлік дәстүр және Қазақ хандығының қалыптасуы

    Мақала «қазақ» атауын жауынгерлік қауым және еркін көшпелі өмір салты ұғымымен байланыстырады. Онда «сақ» атауының түсіндірмелері, қазақшылық дәстүрі туралы тарихи деректер, қазақтар мен казак-орыстардың ықтимал сабақтастығы және Керей мен Жәнібек сұлтандар төңірегінде Қазақ хандығының құрылуы баяндалады. Авторлық пайымдар деректердің анық еместігі ескеріліп беріледі.

15. Қазақ хандығы мен Бөкей Ордасының тарихы

    Мақалада Бөкей Ордасының құрылуы мен қоғамдық өмірі, Қазақ хандығының қалыптасуы мен нығаюы, жоңғар шапқыншылығына қарсы күрес және Керей, Жәнібек, Қасым, Хақназар, Тәуекел, Абылай, Әбілқайыр, Есім, Кенесары хандардың қызметі баяндалады. Саяси бірлік, аумақ үшін күрес, дипломатия, сауда, заң жүйесі және мәдени-ағартушылық өзгерістер қамтылған.

16. Қазақ халқының қалыптасуы және қазақ жүздері

    Қазақ халқының этногенезі ұзақ уақытқа созылған ру-тайпалық, этникалық, тілдік және саяси бірігу үдерістерінен қалыптасты. Оның аяқталуы XV ғасырдың екінші жартысы мен XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығының құрылуымен байланыстырылады. Этнонимнің шығуы туралы ортақ тұжырым жоқ, ал жүздердің пайда болуы географиялық, шаруашылық және саяси факторлармен түсіндіріледі. Ұлы, Орта және Кіші жүздің құрамы, қоныстанған аумақтары, өзара байланыстары және олардың генезисіне қатысты зерттеушілер пікірлері қарастырылады.

17. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы жүздік жүйенің дамуы мен аймақтық ерекшеліктері

    Мақалада қазақ жүздерінің қалыптасу тарихы, олардың табиғи-географиялық орналасуы мен дәстүрлі шаруашылық бағыттары жан-жақты қарастырылады. Ұлы, Орта және Кіші жүз тайпаларының әлеуметтік құрылымы, басқару жүйесі және көрші елдермен қарым-қатынасы талданып, сыртқы жауларға қарсы күрестегі жүздер бірлігінің тарихи рөлі көрсетіледі.

18. Қазақ халқының рухани мәдениетінің бастаулары және оны жаңғырту

    Қазақ рухани мәдениетінің Қазақ хандығы дәуіріндегі қалыптасуы тіл, жазба мұра, ауыз әдебиеті, құқықтық дәстүр және халықтық білім арқылы сипатталады. Тарихи ескерткіштерді қорғау, жазба және музыкалық мұраны сақтау, мемлекеттік тілдегі еңбектерді басып шығару қажеттілігі мен «Мәдени мұра» бағдарламасының мақсаты қарастырылады.

19. Қазақ халқының тарихы мен мәдениеті

    Қазақ халқының қалыптасуы мен Қазақ хандығының құрылуы, нығаюы және жоңғарлармен күресі баяндалады. Ресей империясына қосылу, отарлық басқару мен ұлт-азаттық көтерілістер, кеңестік кезеңнің ауыр зардаптары және тәуелсіздік алғаннан кейінгі өзгерістер қамтылған. Сондай-ақ дәстүрлі әлеуметтік құрылым, құқықтық жүйе, дін, мәдениет және тіл туралы мәліметтер беріледі.

20. Қазақ мемлекеттілігінің іргетасы және оның тарихи нығаю жолдары

    Мақалада ХV ғасырдың орта шеніндегі Қазақ хандығының құрылуы, Керей мен Жәнібек хандардың Жетісуға қоныс аударуы, Дешті Қыпшақ даласындағы билік үшін күрес және Сырдария бойындағы сауда-қолөнер орталықтарын қарату жолындағы отыз жылдық соғыстар жан-жақты баяндалады. Сондай-ақ қазақ тайпаларының этникалық территориясын тұтастыру мен дербес халық ретінде толық қалыптасуының тарихи мәні зерделенеді.