Іздеу нәтижелері

363 нәтиже

1. Отбасының әлеуметтік құрылымы, даму кезеңдері және қоғамдағы қызметтері

   Отбасы институтының тарихи қалыптасуы өндірістік қатынастарға, жеке меншіктің орнығуына және әлеуметтік жағдайларға тікелей тәуелді. Қоғам дамуы барысында отбасылық құрылымдар тотемдік, патриархалдық және жеке отбасы түрлеріне ауысып, демографиялық құрамы, бала саны, билік ету стилі мен тұрмыстық жағдайларына қарай сан алуан сипат алады. Қазіргі кезеңде отбасы ұрпақ жалғастыру, бірлескен материалдық-шаруашылық қамтамасыз ету және өскелең ұрпақты қоғам өміріне бейімдеу сынды түбегейлі әлеуметтік міндеттерді орындайды.

2. Кеңестік жаңғырту жылдарындағы Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы

   Мақалада 1920–1930 жылдардағы Қазақстандағы социалистік индустрияландыру мен жаппай ұжымдастыру науқандарының жүзеге асырылу барысы, олардың өлкелік ерекшеліктері мен қиыншылықтары жан-жақты қарастырылады. Түркістан-Сібір темір жолы құрылысының стратегиялық маңызы, өндірістік саясат төңірегіндегі көзқарастар мен қайшылықтар, ірі бай шаруашылықтарын тәркілеудің зардаптары баяндалады. Сонымен қатар, тоталитарлық жүйенің жаппай саяси қуғын-сүргін шаралары, заңсыз жазалау құрылымдарының әрекеті және осы кезеңдегі сауатсыздықты жоюға бағытталған мәдени-ағарту шараларының қорытындылары талданады.

3. Қазақстанның кеңестік кезеңдегі халық шаруашылығының қалыптасуы мен дамуы

   Қазан төңкерісінен кейін Кеңес өкіметі Қазақстанда басқаруды орталықтандырып, жер мен өндірісті мемлекет қарауына өткізді. Азамат соғысы шаруашылықты күйретіп, әскери коммунизм саясаты халық наразылығын күшейтті. ЖЭС тұсында ауыл шаруашылығы, сауда және өнеркәсіпті қалпына келтіру шаралары жүргізілді. Индустрияландыру табиғи ресурстарды зерттеуге сүйенгенімен, көлік, кадр, қаржы мен техника тапшылығы жағдайында өрбіді; алғашқы бесжылдықтарда Қазақстан негізінен шикізат өндіруші аграрлық өлке болып қалды.

4. Экономикалық жүйелердің мәні, құрылымдық жіктелуі және даму заңдылықтары

   Экономикалық жүйе – материалдық игіліктер мен қызметтер өндірісіндегі қатынастарды реттейтін, меншік пен басқару тетіктеріне негізделген көпфакторлы құрылым. Тауар шаруашылығының даму сатылары, экономиканың ашықтық деңгейі және ғылыми-техникалық прогресс белестері қоғам алдындағы басты бес мәселені шешу жолдарын анықтайды. Дәстүрлі, әкімшілдік-әміршілдік, еркін бәсекелі нарық және қазіргі аралас жүйелердің өзіндік ерекшеліктері бар, ал меншік құрылымының тарихи эволюциясы Қазақстан үшін әлеуметтік бағдарланған аралас нарықтық экономиканы дамытудың стратегиялық негізін құрайды.

5. Қаржы және қаржы құқығы: қатынастар, мемлекеттік қызмет және кәсіпорын қаржысы

   Қаржының экономикалық мәні мен қаржы құқығының нормалары, мемлекеттік қаржылық қызметтің бағыттары мен әдістері, қаржы-құқықтық актілер және құқықтық реттеу тетігі қарастырылады. Сонымен бірге кәсіпорындардың қаржылық қатынастары, ақша қорлары, несие, қаржы бөлімінің міндеттері және қаржылық жағдайды талдау сипатталады.

6. Кәсіпорындардың түрлері және ұйымдық-құқықтық нысандары

   Кәсіпорынның мәні, қызмет мақсаттары мен міндеттері, кәсіпорын түрлері және Қазақстандағы негізгі ұйымдық-құқықтық нысандары қарастырылады. Шаруашылық серіктестік, акционерлік қоғам, өндірістік кооператив, шаруа қожалығы және жеке кәсіпкерліктің құрылымы, басқаруы, құқықтары мен жауапкершілігі сипатталып, кәсіпорындардың экономика мен қоғамдағы орны түйінделеді.

7. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі, салық саясаты және салықтық бақылау

   Салықтың экономикалық мәні, функциялары, жіктелуі мен есептеу тәсілдері, Қазақстанның салық жүйесінің қалыптасуы және онда аталған салық түрлері қарастырылады. Сондай-ақ салық саясатының бағыттары, салықтан жалтарудың себептері мен салдары және бақылау мен өндірісті ынталандыруды жетілдіруге арналған ұсыныстар қамтылады.

8. Кәсіпорынның негізгі құралдарын жіктеу және оларды бағалау жүйесі

   Мақалада шаруашылық субъектілерінің негізгі құралдарының экономикалық мәні, құрамдас бөліктері және оларға қойылатын негізгі талаптар қарастырылады. Негізгі құралдардың өндіріске қатысуына, халық шаруашылығы салаларына, қызметтік сипатына, меншік формасы мен пайдалану дәрежесіне қарай жіктелуі толық сипатталады. Сонымен қатар бастапқы, баланстық, ағымдағы, қалдық және келісілген құнды анықтау тетіктері нақты есептеу мысалдарымен және кіріске алу тәсілдерімен жан-жақты баяндалады.

9. Мемлекеттің қаржы саясаты және оны жүзеге асыру тетіктері

   Мақалада мемлекеттік қаржы саясатының теориялық негіздері, стратегиялық және тактикалық құрамдастары, сондай-ақ қаржы механизмінің құрылымдық жүйесі жан-жақты қарастырылады. Қаржылық тұрақтандыру өлшемдері, ресурстарды инвестициялаудың тиімділік көрсеткіштері және қаржы қатынастарын құқықтық реттеу шаралары талданады.

10. Коммерциялық ұйымдар және олардың ұйымдық-құқықтық нысандары

    Коммерциялық ұйымдардың заңды тұлға ретіндегі белгілері мен басқару негіздері, шаруашылық серіктестіктердің түрлері, акционерлік қоғамдар, өндірістік кооперативтер және мемлекеттік кәсіпорындар қарастырылады. Сондай-ақ еншілес және тәуелді ұйымдардың байланысы, кәсіпкерліктің нарықтық экономикадағы орны мен оны қолдаудың маңызы сипатталады.

11. Электр энергетикасындағы салалық монополияларды реттеу және дамыту

    Қазақстанның электр энергетикасындағы салалық монополиялардың ерекшеліктері, реттеудің теориялық негіздері мен халықаралық тәжірибесі қарастырылады. Елдің энергетикалық жүйесі мен Шығыс Қазақстан облысының көрсеткіштері талданып, энергия үнемдеу, инвестиция тарту, концессиялық жобаларды іріктеу және халыққа арналған тарифтерді саралау жөнінде ұсыныстар беріледі.

12. Мезолит пен неолит дәуірлеріндегі адамзат дамуы және Қазақстанның ежелгі ескерткіштері

    Мақалада тас ғасырының аса маңызды белестері болып табылатын мезолит пен неолит дәуірлерінің әлеуметтік-экономикалық, мәдени және технологиялық ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Мұз дәуірінің аяқталуы, садақ пен жебенің пайда болуы, макролиттерден микролиттерге көшу, өндіруші шаруашылықтың негіздері, сондай-ақ Қазақстан аумағындағы Сексеуіл, Ботай, Железинка секілді тұрақтар мен ежелгі діни нанымдар мен аналық рулық қатынастар нақты деректермен сипатталады.

13. Бұрғылау қондырғыларына қойылатын талаптар және ұңғыма қазудағы апаттарды есепке алу ерекшеліктері

    Мақалада бұрғылау қондырғыларына қойылатын техникалық, эксплуатациялық, технологиялық, экономикалық, әлеуметтік және арнайы талаптар жан-жақты қарастырылған. Сонымен бірге ұңғымаларды қазу барысында кездесетін апатты жағдайлардың субьективті және обьективті себептері, оларды жедел әрі статистикалық есепке алу тәртібі, сегіз сағаттық межеге байланысты жіктелуі, сондай-ақ бұрғылау бағанасы мен шегендеу құбырлары элементтерінің зақымдану түрлері баяндалған.

14. Әскери коммунизм саясаты және оның Қазақстандағы салдары

    1918–1920 жылдардағы әскери коммунизм азамат соғысы, шетелдік интервенция және шаруашылық күйзелісі жағдайында ресурстарды орталықтандыруға, азық-түлік пен өндірісті мемлекеттік бақылауға алуға бағытталды. Бұл саясат Қазақстанда өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының құлдырауына, қарсылықтарға және 1921–1922 жылдардағы ашаршылықтың ауырлауына ұласты. Ашыққандарға көмек көрсету шаралары мен 1921 жылы ЖЭС-ке көшу саясатының себептері де қарастырылады.

15. XX ғасырдың 20–30 жылдарындағы қазақ қоғамы: әдеби шындық пен мемлекеттілік қалыптасуы

    Мақалада XX ғасырдың 20–30 жылдарындағы кеңестік саяси-әлеуметтік реформалар мен олардың қазақ даласындағы тарихи көрінісі жан-жақты қарастырылады. Жүсіпбек Аймауытовтың «Ақбілек» романы арқылы азамат соғысы мен таптық тартыстар тұсындағы қазақ әйелінің қасіретті тағдыры, ауыл өмірі және отаршылдық салдары талданады. Сонымен бірге Қазревкомнан бастап Қазақ АКСР-нің құрылуы, жер-су реформасы, шекаралық межелеу, әкімшілік өзгерістер, астаналардың ауысуы, ұжымдастыру науқаны мен алғашқы бесжылдықтардағы индустриялық құрылыстардың барысы баяндалады.

16. Кәсіпорынды басқару жүйесіндегі ішкі элементтер мен сыртқы орта факторлары

    Мақалада кәсіпорынның ішкі құрамдас элементтері мен сыртқы орта факторларының өзара әрекеттестігі қарастырылған. Ішкі ортаның мақсат, құрылым, міндет, технология және адам ресурстары сияқты негізгі компоненттері талданып, технологиялар дамуы мен еңбек бөлінісінің тарихи маңызы сипатталады. Сондай-ақ ресми және бейресми топтардың айырмашылықтары, басқару мектептерінің сыртқы ортаға көзқарасының өзгеруі, сондай-ақ ұйым қызметіне ықпал ететін тікелей, жанама және халықаралық орта факторлары жан-жақты баяндалған.

17. Қоғамдық экономикадағы тауар, ақша айналымы және инфляциялық үдерістер

    Мақалада қоғамдағы тауар-ақша қатынастарының мәні, тауардың тұтыну құны мен айырбас құны сынды қос қасиеті және оны туғызатын еңбектің екі жақты сипаты терең талданады. Ақшаның тарихи қалыптасуы, жалпыға бірдей балама ретіндегі қызметтері, қағаз ақшаның пайда болуы мен айналыс заңдылықтары қарастырылады. Сонымен қатар инфляцияның жіктелуі, сұраныс пен шығын инфляциясының туындау себептері, бағаның ырықтандырылу тәжірибесі және стагфляция құбылысы жан-жақты баяндалады.

18. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы: негіздері, жіктелуі және басқарылуы

    Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы қоғамдық өндірістің орталықтандырылмаған буынындағы ақша қатынастарын қамтып, ұлттық табыс пен қаржы ресурстарын қалыптастыруға, бөлуге және пайдалануға қатысады. Оның бөлу және бақылау функциялары, субъектілерді қызметі мен меншік нысандарына қарай жіктеу, ұйымдық-құқықтық нысандардың қаржылық ерекшеліктері және қаржы менеджментінің міндеттері қарастырылады.

19. Қазақстандағы жекешелендіру саясатының тарихи кезеңдері мен экономикалық нәтижелері

    Мақалада Қазақстанның нарықтық экономикаға көшу барысында жүргізілген жекешелендіру процесінің негізгі мақсаттары, экономикалық маңызы және жүзеге асырылу тетіктері жан-жақты талданады. Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің айырмашылықтары, жекешелендірудің үш негізгі кезеңі және сатылған нысандар сипаттамасы көрсетілген. Сонымен қатар жеке меншік құқығын дамыту, стратегиялық активтерді қорғау, уран мен мұнай-газ өндірісіндегі реформалар және заң бұзушылықтарға қарсы мемлекет меншігіне кері қайтару тетіктері қарастырылған.

20. Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі және оны құрылымдық дамыту

    Қоғамдық-экономикалық жүйелердің өзгеру себептері, өтпелі экономиканың түрлері мен белгілері, Қазақстанның нарыққа өту ерекшеліктері, жекешелендіру үлгілері және шағын, орта әрі ірі кәсіпкерліктің дамуы қарастырылады. Нарық инфрақұрылымын қалыптастыру, мемлекеттің реттеуші және кәсіпкерлік рөлі, экономиканы тұрақтандыру мен өндірісті құрылымдық жаңарту жөніндегі міндеттер сипатталады.