Кәсіпорындағы еңбек қызметін, өндірісті және басқару жүйелерін ұйымдастыру негіздері

Еңбек қызметінің мәні мен ұйымдастырудың мақсаттық негіздері

Еңбек қызметі адамның өндірістік, педагогикалық немесе ғылыми саладағы кез келген еңбек түрімен айналысуын білдіреді. «Қызмет» ұғымы еңбек барысының екі маңызды ерекшелігін айқындайды: адамның еңбек затына ықпал ету белсенділігі дәрежесін және жұмыс кезінде жұмсалатын ақыл-ойды көрсетеді. Кейде еңбек пен жұмыс сөздері синоним ретінде қатар қолданылады, мәселен, неміс тіліндегі «арбайт» және француз тіліндегі «тревиль» ұғымдары осыған дәлел. Еңбек қызметінің мәні қос міндетті шешудің объективті қажеттілігімен белгіленеді: адамдардың еңбек элементтерімен өзара әрекетін орнату және қызметтің затын құрайтын өзара еңбек қатынастарын толық қалыптастыру қажет.

Еңбек қызметін ұйымдастыру бес нақты мәселені кезең-кезеңімен шешуді қамтиды. Оларға еңбек субъектісі ретінде жұмысшы мен ұжымды белгілеу, оны қажетті несиемен және еңбек құралдарымен қамтамасыз ету, жұмысқа қолайлы жағдай туғызу жатады. Сонымен қатар еңбек процестерін ұйымдастыру және тиісті еңбекақы төлеу де осы міндеттерге енеді. «Организация» сөзі латынның «organso» терминінен шыққан, ол дұрыс тіземін, жөнге саламын дегенді білдіреді. Тиісінше, ұйымдастыру белгілі бір мақсатқа жету жүйесін құру мен жетілдіруге бағытталған саналы адами қызметтің үрдісі мен нәтижесі болып табылады.