Микроэкономика пәнінің теориялық және әдіснамалық негіздері

Экономикалық субъектілердің дербес шешімдері мен қызметтік міндеттері

Қазіргі микроэкономика жекелеген экономикалық агенттердің ұтымды іс-қимылдары мен олардың дербес қабылдаған шешімдерін жүйелі зерттейтін ғылым саласы болып табылады. Нарықтық ортада қабылданған әрбір жеке шешім баға жүйесі және нарықтық тетіктердің өзара байланысы арқылы үйлестіріліп отырады. Осы себепті де микроэкономикалық ілім көбінесе шешім қабылдау үдерісі туралы ғылым ретінде танылады. Оның басты назарында адамдар мен ұйымдардың ресурстарды тиімді бөлуге бағытталған экономикалық қадамдары мен қарым-қатынастары тұрады.

Экономикалық қатынастарға қатысушы негізгі субъектілер тобына үй шаруашылықтары, кәсіпкерлік фирмалар және мемлекеттік құрылымдар жатады. Үй шаруашылығы ең алдымен тұтынушылар секторын құрайды және олар өзіне тиесілі экономикалық ресурстардың иесі ретінде ресурстар нарығында белсенді сатушы қызметін де атқарады. Тұтынушы ретінде шешім шығарғанда олардың басты мұраты сатып алынған тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің жиынтық пайдалылығын ең жоғары шекке жеткізу болып табылады. Ал фирмалар өндірушілер санатына жатып, өнім жасауға қажетті ресурстарға сұраныс жасайды әрі дайын өнімдерді үй шаруашылықтарына, басқа кәсіпорындарға және үкіметке өткізеді. Фирмалардың негізгі қозғаушы күші түсетін пайданы барынша жоғарылатуға саяды.

Мемлекет өз кезегінде қоғамда әлеуметтік, экономикалық және саяси міндеттерді орындайтын үкіметтік мекемелер жүйесі арқылы әрекет етеді. Оның басты мақсаты жалпы қоғамның тұтыну қажеттіліктерін барынша толыққанды әрі жан-жақты қанағаттандыру болып табылады. Микроэкономика бұл субъектілерді әрқилы сапалық деңгейде бағалайды. Мәселен, фирма бір мезгілде өндіруші, сатушы, өндірістік ресурстарды тұтынушы немесе инвестор кейпінде көріне алады. Дәл сол сияқты үй шаруашылығы да тек түпкі тұтынушы ғана емес, сонымен бірге өзіне тиесілі факторларды саудалайтын меншік иесі ретінде көрініс табады. Микроэкономикалық теория дәл осы сан түрлі қызметтер атқаратын субъектілердің ұтымды қадамдарын жан-жақты зерделейді.