Адам мен табиғат арасындағы алғашқы қатынастар

Алғашқы қауымдық дәуірде адам баласының тіршілігі қоршаған табиғи ортаға тікелей тәуелді болды. Адамның табиғат алдындағы дәрменсіздігі найзағай жарқылы, жер сілкінісі немесе жанартаудың атқылауы секілді алапат құбылыстармен ғана шектелген жоқ. Ең басты себеп – қоғамның табиғи үдерістерге тиімді ықпал ететін құрал-саймандарының және оқиғалардың бағытын анықтайтын танымдық білімінің жетіспеушілігі еді. Осыған байланысты адам іс-әрекетінің нәтижесі оның жеке еркіне емес, объективті сыртқы жағдайларға тәуелді болып, практикалық қимыл еркіндігі шектелді. Адамның барлық тіршілік әрекеті екі салаға жіктелді: бірі нәтижесі тікелей өзіне бағынатын еркін практикалық әрекет болса, екіншісі сыртқы факторларға тәуелді еркін емес әрекет болды. Бұл екі түрдің арасында өтпелі сатылар болғанымен, олардың арасындағы айырмашылық нақты сақталды.

Беймәлім тылсым күштерге сенімнің қалыптасуы

Тіршілік барысында адам өзінің өміріне тұрақты ықпал ететін тылсым күштердің бар екенін сезіне бастады. Мұндай күштердің құдіретін әрі олардың алдындағы дәрменсіздігін бірден түсіну мүмкін болмады, бұл түйсік сана мен сезімнің белгілі бір даму сатысында біртіндеп қалыптасты. Адамның қандай да бір саладағы дәрменсіздігін ұғынуы оның еңбек құрал-жабдықтарын жасау барысындағы шектеулі мүмкіндіктерін түсінуімен тығыз ұштасты. Белгілі бір құбылыстарда өз қауқарын танығаннан кейін ғана адам өзге салалардағы өз әлсіздігін мойындап, өзінен тыс белгісіз құдіреттердің барын сезінді. Осылайша діни сенімдер табиғат пен әлеуметтік құбылыстардың себептерін ғылыми тұрғыда саралаудан емес, адамның табиғат алдындағы дәрменсіздігі мен қоршаған әлем туралы қажетті білімнің тапшылығынан бастау алды.

Мақаланың жалғасы жазылушыларға қолжетімді

Жазылымыңыз болса, аккаунтыңызға кіріңіз. Болмаса, мақаланы толық оқу үшін жазылымды рәсімдеңіз.

Тағы 6 бөлім · ~4 мин оқу

Жазылымды рәсімдеу Кіру

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. «Мәдениеттану» Ғабитов Т., Мүтәліпов Ж., Құлсариева А. 2006 жыл;
  2. «Ежелгі Қазақстан тарихы» 6-класс оқулығы 2003 жыл;
  3. «Шың кітап» баспасының «Қазақстан тарихы» пәніне арналған оқулығы Ермұханова Х. 2008 жыл;