ХІХ ғасыр өркениетінің мәдени-философиялық бастаулары

Жаңа заман тарихында ХІХ ғасыр мәдениеті айрықша орын алып, тарихта «классика ғасыры» деген атаумен танылды. Бұл тарихи дәуірде буржуазиялық өркениет өзінің кемелдену шыңына көтерілумен қатар, терең тоқырау кезеңін де бастан өткерді. Осындай әділ баға мен тұжырымды белгілі ойшылдар О. Шпенглер, Й. Хейзинга және Х. Ортега-и-Гассет еңбектерінде негіздеп көрсеткен болатын. Бұл мәдениет жаңа заманның барлық рухани құндылықтарынан нәр алып, көне дәуір мұраларының тұғырында қалыптасты. Оның дүниетанымдық өзегін рационализм, антропоцентризм, сциентизм және еуроцентризм сияқты негізгі ұстанымдар құрады.

Қоғамды жаңғыртқан тарихи сілкіністер мен жаңа факторлар

Еуропалық мәдениеттің өркендеу бағыты мен адамзат тағдырының өзгеруіне сол дәуірде орын алған үш ұлы тарихи оқиға тікелей ықпал етті. Олар — Англиядағы өнеркәсіп төңкерісі, Солтүстік Америка отарларының тәуелсіздік жолындағы күресі және Ұлы Француз революциясы еді. Сонымен бірге жаңа дүниенің бет-бейнесін үш маңызды фактор айқындады: демократия, тәжірибелік ғылым және индустрияландыру. Соңғы екі құбылысты жинақтап «техника» деп те атауға болады. Бұл техникалық үдерістер негізінен екі ғасыр бұрын пайда болғанымен, нақ осы ХІХ ғасырда қоғамдық өмірдің барлық салаларына тереңдей еніп, шешуші күшке айналды.

Мақаланың жалғасы жазылушыларға қолжетімді

Жазылымыңыз болса, аккаунтыңызға кіріңіз. Болмаса, мақаланы толық оқу үшін жазылымды рәсімдеңіз.

Тағы 5 бөлім · ~3 мин оқу

Жазылымды рәсімдеу Кіру

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. «Мәдениеттану» Ғабитов, Мүтәліпов, Құлсариева 2006 жыл;