Сөз тіркестерінің құрылымдық жіктелісі мен жалаң түрлері

Тіл білімінде синтаксистік бірліктерді жүйелеу мен олардың табиғатын ашу өзекті мәселелердің қатарына жатады. «Қазіргі орыс әдеби тілінің грамматикасында» сөз тіркестерін жіктеудің соны бағыты ұсынылып, олар құрамы мен байланыс сипатына сәйкес жалаң, күрделі және аралас болып үш негізгі салаға бөлінеді. Мұндай топтастыру қағидаты тіркестегі компоненттердің жалаң сандық көрсеткішіне емес, ең алдымен сөздердің өзара ұласуы мен байланысу тәсілдерінің сипатына негізделеді. Сөздердің грамматикалық жағынан бір-бірімен сабақтасу ерекшелігі синтаксистік байланыстың терең ішкі заңдылықтарын тануға жол ашады.

Жалаң сөз тіркестері сөздер арасындағы бір еселі, екі еселі немесе үш еселі байланыс негізінде жасалады. Осы құрылымдық ерекшелігіне қарай жалаң тіркестер екі мүшелі, сондай-ақ төрт мүшелі сипатта көрініс табады. Мысалы, «оқушыға беру», «шөпті қораға тасу» деген құрылымдар екі мүшелі байланысқа мысал болса, «шығарманы орысшадан қазақшаға аудару» деген тіркес төрт мүшелі жалаң құрылым ретінде дараланады. Аталған екі мүшелі, үш мүшелі және төрт мүшелі үлгілердің құрамындағы сөздер түгелдей меңгеру заңдылығы арқылы өзара ұласады. Дәл осы жалаң тіркестер кейіннен күрделі әрі аралас оралымдардың іргетасы болып қызмет етеді.

Мақаланың жалғасы жазылушыларға қолжетімді

Жазылымыңыз болса, аккаунтыңызға кіріңіз. Болмаса, мақаланы толық оқу үшін жазылымды рәсімдеңіз.

Тағы 7 бөлім · ~8 мин оқу

Жазылымды рәсімдеу Кіру