Кәсіпорынның жарнамалық қызметін ұйымдастыру және оның тиімділігі

Жарнаманың мәні, тарихи дамуы және басты сипаттамалары

Жарнама ұғымы нарықтық қатынастар жүйесінде демеушілік жасайтын нақты тапсырыс берушінің атынан жүзеге асырылатын, өнімді тұтынушыға тартымды бейнеде көрсетуге және оның өткерілуін ынталандыруға бағытталған ақылы іс-әрекеттер кешенін білдіреді. «Жарнама» сөзінің түп-төркіні латын тіліндегі «reclamare», яғни «айқайлау», «жар салу» деген мағынаны білдіретін сөзден бастау алады. Қазіргі экономикалық үдерістерде бұл ұғым кәсіпорын мен оның әлеуетті сатып алушылары арасындағы өзара байланысты қамтамасыз ететін, тауарлар мен қызметтердің құндылығын дәйекті түрде жеткізетін басты коммуникациялық құрал ретінде танылады.

АҚШ Маркетинг Ассоциациясы ұсынған ресми анықтамаға сәйкес, жарнама тауарларды, қызметтерді және идеяларды тұтынушылар аудиториясына қарай жылжыту мақсатында кез келген нысанда жүзеге асырылатын ақылы қызметтер жүйесі болып табылады. Мұндай қызметтер нақты нарықтық жағдай мен экономикалық конъюнктураны толық есепке ала отырып құрылады. Ондағы басты мақсат — ең ұтымды әдістер мен тәсілдерді үйлестіре отырып қолдану арқылы әлеуетті тұтынушылардың назарын жарнамалау объектісіне аудару және олардың қызығушылығын нақты сатып алу әрекетіне ұластыру.

Жарнамалық қызметтің даму тарихы өте тереңге кетеді және оған қатысты алғашқы мәліметтер көне замандарда-ақ жазба деректерге түскен. Бұл үдеріс адамдар көп жиналатын базарларда, салтанатты жиындар мен алқалы топтардың алдында дауыстап жар салатын жаршылардың іс-әрекетінен басталған. Бертін келе ол радио, теледидар және мерзімді баспасөз беттерінде таралатын жедел әрі ауқымды ақпараттық құралдарға айналды. Кеңестік кезеңдегі өнімдерді жоспарлы бөлу жүйесі жарнаманың қажеттілігін жоққа шығаруға шақ қалғанымен, нарықтық өзгерістер жарнамалық қызметті қайта жаңғыртып, оның ауқымын кеңейтті. Жарнаманың даму деңгейі қоғамдағы тауарлық қатынастардың жетілу дәрежесімен тығыз байланысты.

Жарнама өзінің табиғатына сәйкес төрт негізгі ерекшелікпен сипатталады. Біріншіден, ол қоғамдық сипатқа ие, яғни белгілі бір қауымдастыққа ортақ ашық хабарлама ретінде ұсынылады. Екіншіден, үгіт жүргізуге қаржылық қабілеті жететін кез келген сатушы жарнамалық құралдарды пайдалана отырып, өз хабарландыруын бірнеше мәрте қайталау мүмкіндігіне ие болады. Үшіншіден, жарнама ерекше мәнерлілік қасиетімен ерекшеленеді; мұнда түрлі түстер, дыбыстық сүйемелдеу және арнайы қаріптер арқылы тауарды барынша тартымды етіп көрсетуге болады. Төртіншіден, жарнама иесіздендірілген сипатқа ие болып, тұтынушымен тікелей сұхбатсыз, тек біржақты монолог түрінде құрылады.