Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік аймақтық саясаттың негіздері және өңірлік даму тетіктері

Өңірлік саясаттың мәні мен аумақтық даму факторлары

Мемлекеттің өркендеу үдерісінде өңірлердің және оларды басқаратын құрылымдардың рөлін күшейту ішкі әрі жаһандық даму бағыты ретінде айқындалады. Аумақтық саясаттың мәнін арттыруға ең алдымен әлеуметтік сала мен адам факторының үстем сипаты ықпал етеді. Сонымен бірге аймақтар арасындағы байланыстардың едәуір кеңеюі, еңбек ресурстары қозғалысының жандануы осы үрдісті жеделдетеді. Өңірлік өндіріс құрылымы мен инфрақұрылымдық кешеннің күрделене түсуі де аумақтардың халықтық маңызын барынша көтереді.

Аймақ ұғымы бірнеше елді мекенді біріктіретін, мемлекет аумағының белгілі бір бөлшегін құрайтын және ел мүддесін ілгерілетуге бағытталған қоғамдық құрылым мен басқару жүйесін білдіреді. Өңірлердің мәртебесін көтеру мемлекет пен аймақтар арасындағы басқару функцияларын қайта бөліп, мемлекеттік аумақтық басқару мен жергілікті өзін-өзі басқарудың ұтымды үйлесімін табуды талап етеді. Қазақстан жағдайында экологиялық тұрғыдан орнықты өңірлерді қалыптастырмай және әлеуметтік инфрақұрылымды кеңейтпей мемлекеттік тәуелсіздікті бекемдеу мүмкін емес.

Аймақтық экономиканың өзін-өзі дамыту тетіктері мен құрылымы

Аймақтық экономика өндіріс салалары мен өндірістік кәсіпорындарды ел аумағының жекелеген өңірлеріне оңтайлы орналастыруды және өткізу нарықтарын қалыптастыруды көздейді. Бұл бағыттағы негізгі өлшем ретінде өндірушілер мен тұтынушылардың экономикалық бостандығы және шығармашылық іскерлігі танылады. Аймақтар мен дербес шаруашылық құрылымдардың өзін-өзі тиімді дамытуы үшін өзін-өзі басқару тетігі, серіктестерді еркін таңдау мүмкіндігі, өндіріс құрал-жабдықтарының толыққанды нарығы және валюталық қаржы қоры сияқты міндетті элементтер қажет.