Адам буындарының құрылымы, биомеханикалық қызметі және патологиялық өзгерістері

Буынның негізгі анатомиялық құрылымы мен шеміршек аппараты

Буын дегеніміз сүйектердің өзара үзілісті, қуысты әрі қозғалмалы байланысын қамтамасыз ететін күрделі анатомиялық түзіліс болып табылады. Кез келген буынның негізгі құрылымы өзара жанасатын сүйектердің буын беттерінен, оларды саңылаусыз қоршап тұратын капсуладан және сүйек аралығындағы герметикалық буын қуысынан құралады. Сүйектердің буын беттері («facies articulares») гиалинді немесе талшықты құрылымды, қалыңдығы 0,2–0,5 миллиметр шамасындағы буын шеміршегімен («cartilago articularis») көмкерілген. Бұл шеміршек ұдайы үйкелістің әсерінен сырғанауды жеңілдететін жылтыр қасиетке ие болып, соққы жүктемелерін жұмсартатын серпімді буфер міндетін атқарады. Қалыпты жағдайда жанасатын сүйектердің бірі дөңес болса, екіншісі соған сай ойыс пішінді болып, өзара толық үйлесім табады.

Бірқатар буындардың құрамында негізгі буын беттерінің сәйкестігін толықтырып отыратын талшықты шеміршек тұлғасынан түзілген қосымша тетіктер кездеседі. Олар тұтас шеміршек табақшалары түріндегі дискілер («disci articulares»), жарты ай пішінді иілген менискілер («menisci articulares») немесе шеміршек ернеуі («labra articularia») түрінде қалыптасады. Аталған буынішілік шеміршек түзілістері өздерінің сыртқы шеңбері бойымен буын капсуласымен тұтаса бітісіп кетеді. Бұл құрылымдар эволюциялық даму барысында статикалық және динамикалық күштердің артуына жауап ретінде алғашқы үздіксіз қосылыстардан бастау алып, өз бойында беріктік пен серпімділік қасиеттерін тоғыстырады әрі механикалық соққыларды бәсеңдетіп, қозғалыстың алуан түрлілігін арттырады.