Халықаралық маркетинг пен қызмет көрсету саласын басқарудың негізгі тетіктері

Сыртқы сауда жүйесі және мемлекеттік реттеу тетіктері

Халықаралық маркетинг кәсіпорындар мен ұйымдардың өз елінің шекарасынан тыс жерлерде жүргізетін тауарлар мен қызметтер маркетингін білдіреді. Жалпы маркетингтік негізгі қағидалар шетелдік қызметке де бірдей қолданылғанымен, ішкі және сыртқы сауда нарықтары арасында фирмалар міндетті түрде ескеруге тиісті елеулі айырмашылықтар бар. Маркетингтік талдау мен стратегиялық басқаруды жоспарлау барысында сыртқы сауданың 1 жалпылама жүйесі мен оның құрамдас тетіктерін жан-жақты тану қажет. Бұл ретте сыртқы орта факторларын зерделеудің 1.1 базалық сатысы халықаралық саудадағы экономикалық талаптар мен мемлекеттік шектеулерді қарастырудан басталады.

Шетелдік нарыққа бет бұрған фирмалар ең алдымен салықтық сипаттағы шектеу саналатын кеден тарифімен бетпе-бет келеді. Кедендік тарифтер екі түрлі мақсатта қолданылады: мемлекет қазынасына түсімдерді арттыру үшін фискальды тариф және отандық кәсіпорындардың мүддесін қорғау үшін протекционистік тариф енгізіледі. Сонымен қатар экспорттаушы елге тауар әкелудің сандық шегін айқындайтын квоталарға тап болуы мүмкін. Мұндай квоталар шетел валютасының қорын сақтау, жергілікті өнеркәсіп пен жұмыспен қамтуды қорғау үшін енгізіледі. Ал квотаның ең қатаң шекті түрі импорттың жекелеген түрлеріне түбегейлі тыйым салатын эмбарго болып табылады. Шетел валютасының қолдағы көлемі мен айырбас бағамын реттейтін валюталық бақылау да халықаралық саудада қолайсыздық туғызады.

Халықаралық тәжірибеде тарифтік шектеулермен бірге ұсыныстардың заңды құқығын шектейтін және енгізілетін тауарларға қатаң талап қоятын өндірістік стандарттар секілді тарифтік емес кедергілер жиі кездеседі. Мәселен, Голландия үкіметі сағатына 10 мильден жоғары жылдамдықпен қозғалуға қабілетті тракторларды өз еліне әкелуге тыйым салған. Мұндай кедергілермен қатар әлемдік кеңістікте экономикалық қауымдастықтар мен сауда одақтары белсенді қызмет етеді. Оларға ортақ нарық саналатын Еуропалық экономикалық қоғамдастық (ЕЭС) және Латынамерика еркін сауда ассоциациясы жатады. Сыртқы нарыққа бағытталған маркетинг мамандары осы сауда жүйелерінің ортасын кешенді зерттеуі тиіс.