Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Әлемдік діндер мен адамзат тарихындағы магиялық тәжірибелер

   Мақалада дін мен магияның мәні, олардың адамзат мәдениеті мен ойлау жүйесіндегі орны, магиялық әрекеттердің түрлері мен ғылыми жіктемелері, сондай-ақ бұл құбылыстарды зерттеуге негіз болған дінтанулық және философиялық еңбектер кешенді түрде баяндалады.

2. Тіл білімі мәселелері, Абай мұрасы және Шоқан Уәлихановтың рухани тағылымы

   Синтаксистік құрылымдағы сөз тіркестерінің жалаң, күрделі және аралас түрлерге жіктелу заңдылықтары, Абай Құнанбайұлының өмір жолы, поэзиялық кезеңдері мен қарасөздеріндегі тәлімдік-философиялық ойлары жүйеленген. Сондай-ақ Шоқан Уәлихановтың ғылыми қалыптасуы, далалық ауыз әдебиетінің інжу-маржандарын қағазға түсірудегі тарихи еңбегі және Абайдың Пушкин шығармаларын қазақ топырағына еркін бейімдеп аударудағы дара шеберлігі көрініс табады.

3. Философиядағы болмыс категориясы: мәні, түрлері және тарихи танымы

   Мақалада философияның іргелі ұғымы - болмыс категориясының мәні, оның көне грек ойшылы Парменидтен бастап неміс классикалық философиясына дейінгі тарихи эволюциясы жүйелі баяндалады. Табиғат болмысының табиғи және жасанды деңгейлері, адамның тән мен рух бірлігіндегі болмысы, рухани құндылықтардың дербестенген және объективтенген формалары, сондай-ақ әлеуметтік болмыс пен қоғам дамуындағы субъективтік факторлар жан-жақты талданады.

4. Қазақ рухани құндылықтары: Мұхтар Шаханов, Шәкәрім және дін

   Мақала рухани байлықтың адам мен қоғам өміріндегі орнын Мұхтар Шаханов поэзиясы, Шәкәрімнің елдік және ар-ұждан ілімі, сондай-ақ Қазақстандағы дін мен конфессияаралық келісім мәселелері арқылы қарастырады. Онда ұлттық тіл мен рухты сақтау, ақиқат пен ізгілікке ұмтылу, нәпсі мен рухсыздық қатерінен арылу және қоғамдық бірлікті нығайту идеялары сабақтастырылады.

5. Мұқағали Мақатаев поэзиясындағы туған жер мен табиғат

   Мұқағали Мақатаевтың Қарасазға, атамекенге және табиғатқа деген сүйіспеншілігі өлеңдеріндегі пейзаж, сағыныш, ұлттық рух пен адам болмысының тұтастығы арқылы көрінеді. Мақалада ақынның туған өлкесі Түлкібаспен салыстырылып, өңірдің табиғи және тарихи орындары, сондай-ақ Мақатаев шығармашылығының әдебиеттегі орны қарастырылады.

6. Шығыс Қазақстанның табиғаты, тарихы және мәдени мұрасы

   Шығыс Қазақстанның қорықтары мен ұлттық парктері, Ертіс пен Зайсанның табиғаты, Алтайдың байлығы, өңірдің көне тарихы, батырлар туралы аңыздары және мәдени мұрасы сипатталады. Табиғи ортаны қорғаудың маңызы мен аймақтың әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктері де баяндалады.

7. Қоғамдық болмыс пен мәдени өмірдің өзара сабақтастығы және әлеуметтік жүйелер эволюциясы

   Мақалада қоғам мен мәдениеттің өзара байланысы, қоғамның философиялық негіздері, жүйелік сипаттамалары және Әбу Наср әл-Фарабидің әлеуметтік көзқарастары терең талданады. Сондай-ақ адам жасаған «екінші табиғат» ретіндегі мәдениеттің құрылымы, оның материалдық және рухани түрлерінің органикалық тұтастығы зерделеніп, ақпараттық, постиндустриалды, ашық және желілік қоғам типтерінің өзіндік ерекшеліктері жан-жақты баяндалады.

8. Қоғамдық сананы жаңғырту және сыни ойлау

   Қоғамдық сананың мазмұны, деңгейлері мен тарихи түрлері, ұлттық бірегейлік пен рухани жаңғырудың мәні қарастырылады. Құқықтық сананың құрылымы, қызметтері мен даму кезеңдері, сыни ойлаудың маңызы және қазақ жазуын латын әліпбиіне көшірудің алғышарттары мен ықтимал мүмкіндіктері баяндалады.

9. Қазақ ақын-жырауларының дүниетанымы мен рухани мұрасы

   Қазақ ақын-жырауларының философиялық және әлеуметтік ойлары көшпелі өмір салтымен, тарихи өзгерістермен, ел бірлігі мен жер тұтастығы мәселелерімен тығыз байланысты. Асан Қайғының Жерұйықты іздеуінен, Шалкиіз бен Ақтамбердінің толғауларынан, Бұқар жыраудың ел басқару туралы пайымдарынан және зар заман ақындарының отарлық кезеңге сынынан ұлттық дүниетаным мен құндылықтар көрінеді. Мұра ұлттық менталитетті, адамгершілік тәрбиені және адамның жас кезеңдерін түсінуге де негіз болады.

10. Қазақ және ағылшын паремияларындағы руханилықтың лингвомәдени көрінісі

    Қазақ және ағылшын мақал-мәтелдері арқылы руханилықтың ортақ әрі ұлттық қырлары салыстырылады. Паремиялар халықтың дүниетанымын, моральдық нормаларын және мәдени тәжірибесін жинақтайды. Қазақ ұғымында имандылық руханилықтың негізі болса, екі тілде де адамгершілік, қайрат, ақыл, намыс, ұят, достық, сыпайылық пен бауырмалдық маңызды қасиеттер ретінде көрінеді; олардың бейнелері мен мазмұндық құрамдары мәдени ортаға қарай ерекшеленеді.

11. Ислам дініндегі әлеуметтік құндылықтар

    Исламдық дүниетаным тұрғысынан рухани-адамгершілік құндылықтардың тұлға мен қоғам өміріндегі орны қарастырылады. Сәлемдесу, сабыр, тәуекел және шыншылдықтың жеке адамды кемелдендірудегі рөлі, отбасы мүшелерінің өзара құқықтары мен міндеттері, сондай-ақ тұтыну, өндіру және өсімге қатысты экономикалық ұстанымдар түсіндіріледі. Мәтін рухани тәрбие, жауапкершілік, өзара құрмет, әділдік және қоғамдық ынтымақты қоғамның өркендеуінің негізі ретінде көрсетеді.

12. «Бекмаханов ісі» және соғыстан кейінгі Қазақстанның шығармашылық зиялылары

    Соғыстан кейінгі сталиндік тоталитарлық жүйенің қазақ мәдениеті мен шығармашылық зиялыларына ықпалы, интеллигенцияның қоғамдық қызметі және Ермұқан Бекмахановтың Кенесары қозғалысы жөніндегі зерттеуі үшін қуғындалуы қарастырылады. Ғалымның өмір жолы, еңбегіне қатысты пікірталастар, 1952 жылғы сотталуы, 1954 жылғы ақталуы және мәдениет қайраткерлеріне жасалған идеологиялық қысым баяндалады.

13. Тілдің табиғаты, қоғамдағы қызметі және дыбыс тілінің пайда болуы

    Тілдің пайда болуы туралы биологиялық және қоғамдық теориялар, олардың түсіндіру мүмкіндіктері мен шектеулері қарастырылады. Тілдің қоғамдағы қатынас құралы ретіндегі қызметі, әлеуметтік және аумақтық жіктелуі, ойлаумен байланысы, әлем тілдерінің таралуы мен тіл мәртебесі сипатталады. Дыбыс тілінің табиғаты, құрылымы, коммуникативтік және экспрессивтік қызметтері, сондай-ақ оның қалыптасуына қатысты болжамдар талданады.

14. Саясат — қоғамдық құбылыс

    Саясаттың қоғамдық өмірдегі мәні, билік пен әлеуметтік мүдделерге байланысы, негізгі құндылықтары мен функциялары, саяси қызметтің әдістері және әлеуметтік әрі институционалдық субъектілері қарастырылады. Саяси биліктің табиғаты, қоғамды ұйымдастырудағы рөлі және мақсаттар мен құралдардың үйлесімі де талданады.

15. Қазақ және ағылшын паремияларындағы руханилықтың лингвомәдени көрінісі

    Қазақ және ағылшын мақал-мәтелдері арқылы руханилықтың ортақ және ұлттық ерекшеліктері салыстырылады. Руханилық адамгершілік, қайрат, ақыл, намыс, ұят, достық, сыпайылық және бауырмалдық ұғымдары арқылы сипатталып, қазақ мәдениетіндегі имандылықтың орны, ұлттық мәдени лакуналар, бейнелеу құралдары және ассоциациялық зерттеу нәтижелері қарастырылады.

16. Ұлттық сана мен рухани код: тарихи тағылым және заманауи жаңғыру

    Мақалада ұлттық сана мен ұлттық кодтың мәні, олардың тарихи бастаулары мен рухани сабақтастықтағы рөлі жан-жақты қарастырылады. Қазақ қоғамындағы адамгершілік ұстанымдардың қалыптасуы, тарих тағылымының ұрпақ тәрбиесіне әсері және Алаш зиялыларының шежіре мен мемлекеттілік туралы тұжырымдары талданады. Сондай-ақ жаһандану кезеңіндегі мәдени кодты қорғау, ана тілінің қоғамдық-саяси мәртебесін күшейту, әліпби ауыстырудың Ахмет Байтұрсынов ұстанған әдістемелік тетіктері, кеңестік отарлау мен ашаршылық қасіретінен қалған кертартпа ұғымдардан арылу қажеттігі сараланады.

17. Жас ұрпаққа рухани-адамгершілік тәрбие беру

    Рухани-адамгершілік тәрбие тұлғаның ізгілік, адалдық, еңбекқорлық, отансүйгіштік пен жауапкершілік қасиеттерін қалыптастырады. Бұл тәрбие отбасынан басталып, мектепте және қоғамдағы күнделікті қарым-қатынас, еңбек, оқу, ойын, ұлттық салт-дәстүр мен халық шығармашылығы арқылы жалғасады. Баланың адамгершілік дамуына ата-ана мен педагогтың үлгісі, бірлескен пайдалы іс пен мейірімді орта ықпал етеді.

18. Қоғам тұрақтылығы мен ұлттық болмысты сақтаудағы дәстүрлі ұстанымдар

    Мақалада дәстүрлі құндылықтардың қоғамдық табиғаты, олардың рухани қауіпсіздік пен ұрпақтар сабақтастығындағы шешуші маңызы талданады. Сондай-ақ қазақ қоғамының тарихи кезеңдердегі өзгерістері, тәуелсіздік жылдарындағы ұлттық жаңғыру бастамалары, нарықтық кезеңдегі сыртқы идеологиялық ықпалдар мен мемлекеттік саясаттағы тұжырымдамалық өзекті мәселелер жан-жақты қарастырылады.

19. Қазақ тіліндегі әлем бейнесі, аңшылық лексикасы және мемлекеттік тіл коммуникациясы

    Тілдің ұлттық дүниетаным мен әлем бейнесін қалыптастырудағы қызметі, коммуникациялық зерттеулер мен коннотация ұғымы, аңшылық пен саятшылықтың тарихи-мәдени орны және қазақ тілін қоғамдық өмірде дамыту мәселелері қарастырылады. Аңшылыққа қатысты атаулардың сөзжасамы, тарихи деректері, рухани құндылықтармен байланысы және мемлекеттік тіл саясатының құқықтық әрі ақпараттық тетіктері қамтылады.

20. Мұхтар Шаханов: шығармашылығы, мемлекеттік тіл және қоғамдық ұстанымы

    Мұхтар Шахановтың өмір жолы мен әдеби мұрасы, қазақ тілінің қоғамдық және мемлекеттік қолданысын кеңейтуге арналған тоғыз ұсынысы, «Халық рухы» партиясын құру жөніндегі көзқарасы және 2006 жылғы электрондық үкіметті қаржыландыру мен мемлекеттік тілде іске асыруға қатысты депутаттық сауалы баяндалады.