Іздеу нәтижелері

962 нәтиже

1. Қоғамдағы діни сана мен дін социологиясының теориялық-тәжірибелік негіздері

   Дін – қоғамдық сананың, адамгершілік тәрбиенің және рухани кемелденудің іргелі негізі. Дін социологиясы діни ұйымдар мен жамағаттардың әлеуметтік байланыстарын, саяси және отбасылық құбылыстарға ықпалын эмпирикалық әдістермен зерттейді. Зайырлылық пен жаһандану дәуіріндегі діни үдерістер, соның ішінде исламның рухани-әлеуметтік сипаты мен арнайы ғылыми зерттеулердің қажеттілігі зор маңызға ие.

2. Қоғамдық жүйедегі дін социологиясының негіздері мен құрылымы

   Мақалада дін социологиясының дербес ғылым ретінде қалыптасу тарихы, оның пәні мен негізін салған ойшылдардың көзқарастары қарастырылады. Сондай-ақ діннің мәні, жүйелік құрылымы, салт-жоралардың эмоционалдық сипаты, өтемпаздық қызметі және дүниежүзілік діндердің ғасырлық сандық өсімі талданады.

3. Қазақ философиясы және мәдениет: тарихи қалыптасуы, әдіснамасы мен уақыт өлшемдері

   Қазақ философиялық ойы ауызша мұрадан басталып, тарихи-әлеуметтік өзгерістермен бірге дамыған. Оның зерттелуі ұлттық және жалпыадамзаттық ойдың байланысын, философияға дейінгі және теориялық кезеңдерді, күш қолданбау идеясын және ментальды уақыттың өзгерісін ескеруді қажет етеді. Мәдениет адам әрекеті, құндылықтар, рәміздер, диалог, дәстүр, дін мен өнер арқылы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасады; өркениет оның тарихи және материалдық қырларымен сабақтас.

4. Дін социологиясы: қалыптасуы, құрылымы және қоғамдық қызметтері

   Дін социологиясы дін мен қоғам арасындағы өзара ықпалды, діни сананы, ғибадатты, ұйымдарды және діннің қоғамдық қызметтерін зерттейді. Оның қалыптасуына XIX ғасырдағы әлеуметтік әрі ғылыми өзгерістер ықпал етті; негізгі теориялық үлестерді Эмиль Дюркгейм, Макс Вебер, Карл Маркс және Толкотт Парсонс қосты. Діннің дүниетанымдық, бағалаушылық, реттеушілік, өтемдік және топтастырушылық қырлары, сондай-ақ зерттеу әдістері қарастырылады.

5. Дін, ғылым және адам танымы

   Дін мен ғылымның қоғамдық санадағы орны, ғылыми таным әдістері, дін социологиясы мен философиясының айырмасы, адамның жаратылысы, санасы және рухани кемелденуі қарастырылады. Сонымен бірге исламның қоғамдық-мәдени құндылықтары, қазақ ойшылдарының адам туралы көзқарастары және ғылым мен діннің өзара байланысы талданады.

6. Дін социологиясы: қоғамдағы орны, қызметтері және ұйымдық формалары

   Дін социологиясы дінді әлеуметтік феномен және институт ретінде зерттеп, оның топтарға, қоғамдық тәртіпке, мәдениетке және әлеуметтік өзгерістерге ықпалын талдайды. Негізгі теориялық бағыттар, зерттеу әдістері, діни символдар мен ритуалдар, діннің қызметтері және діни ұйымдар типологиясы қарастырылады.

7. Дін социологиясы: әлеуметтік құбылыс, символдық жүйе және қоғамдағы қызметі

   Дін социологиясы дінді әлеуметтік феномен әрі институт ретінде зерттеп, діни топтардың қалыптасуын, сенім мен ритуалдардың қоғамға ықпалын және діннің әлеуметтік бірлікке, қақтығысқа, өзгеріске қатысын талдайды. Еңбекте дінге берілетін субстанционалдық және функционалдық анықтамалар, оның басқа ғылымдармен байланысы, қалыптасу тарихы мен зерттеу әдістері, сакральдік пен профандық, магия мен ритуал, сондай-ақ Белланың діни жүйелердің бес типі қарастырылады.

8. Дін, мәдениет және дін социологиясы

   Діннің мәдениет пен қоғамды қалыптастырудағы орны, исламның қазақ мәдениетіне ықпалы және мәдениеттің негізгі белгілері мен факторлары қарастырылады. Дін социологиясының нысаны, әдістері, зерттеу бағыттары мен тарихы, сондай-ақ Қазақстандағы ислам социологиясын дамытуға кедергі келтіретін мәселелер талданады.

9. Дін мен мәдениеттің өзара ықпалдастығы және қазақ мәдениетіндегі ислам мұрасы

   Діннің мәдени құндылықтарды, қоғамдық тәртіпті, өнер мен ұлттық бірегейлікті қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Ислам өркениетінің ғылым мен мәдениетке қосқан үлесі, мәдениеттің сабақтастығы, дін социологиясының зерттеу салалары, қазақтың тілдік және дәстүрлік мұрасы, Ясауи ілімінің тарихи ықпалы талданады. Сондай-ақ діни өнердің түрлері мен ислам өнеріндегі каллиграфия және бейнелеу мәселелеріне тоқталады.

10. Діннің қоғамдағы орны және жастардың дінге көзқарасы

    Діннің қоғамдық құрылымдағы орны, діни сана, мінәжат пен ұйымдардың ерекшеліктері және діннің дүниетанымдық, бағалаушылық, реттеушілік, өтемпаздық әрі топтастырушылық қызметтері қарастырылады. Сондай-ақ дін социологиясының әдістері, жастар арасындағы діндарлық туралы келтірілген сауалнама деректері, Қазақстан жастарының исламға көзқарасы және діни ағымдар жөніндегі ұсыныстар баяндалады.

11. Дін философиясы және Тәңірдің бар болуын негіздейтін дәлелдер

    Дін философиясы мен кәламның байланысы, дін социологиясының зерттеу бағыттары және Тәңірдің бар болуын дәлелдеудің рационалдық, тәжірибелік, онтологиялық әрі космологиялық негіздері қарастырылады. Онтологиялық дәлел Ансельм, Декарт, Фараби, Ибн Сина, Лейбниц және Кант көзқарастары арқылы талданып, оның негізгі сындары мен қазіргі қорғаушылары баяндалады; космологиялық дәлелдер әлем, қозғалыс, өзгеріс, мүмкіндік және себеп ұғымдарынан бастау алатын дәлелдер тобы ретінде сипатталады.

12. Макс Вебер мен Эмиль Дюркгеймнің әлеуметтанулық тұжырымдамалары

    Макс Вебердің түсінуші әлеуметтануы, әлеуметтік әрекет типтері, құндылықтар, идеалдық типтер, ұтымдылық, дін, бюрократия, тап пен билік туралы ойлары және Эмиль Дюркгеймнің социологизмі, әлеуметтік фактілер, аномия, себептік-функционалдық талдау, дін мен мораль жөніндегі тұжырымдары қарастырылады.

13. Қоғамдық өмір жүйесіндегі дін, мәдениет және өркениеттің әлеуметтанулық негіздері

    Мақалада дін, мәдениет және қоғамның өзара байланысы әлеуметтанулық тұрғыдан жан-жақты қарастырылады. Діннің әлеуметтік феномен ретіндегі табиғаты, О. Конт пен К. Маркстің теориялық көзқарастары, діннің рухани-тәрбиелік мәні мен мемлекет тұрақтылығындағы маңызы ашылады. Сонымен қатар әлеуметтік бірлік пен әлеуметтік байланыстардың мәні, мәдениет социологиясының атқаратын негізгі қызметтері мен зерттеу әдістері, қоғамдағы құндылықтар жіктемесі мен әлеуметтік нормалар талданады. Г. Маркузе мен Л. Морганның еңбектеріне сүйене отырып, мәдениет пен өркениеттің генетикалық, құрылымдық-функционалдық және дисфункционалдық өзара байланыстары сараланады.

14. Құқық социологиясы: теориясы, әлеуметтік қызметі және құқықтық мінез-құлық

    Құқық социологиясының пәні мен әдістері, еуропалық және америкалық бағыттар, заң шығару үдерісінің әлеуметтік негіздері, құқықтың қызметі мен әлеуметтік әсер ету тетігі қарастырылады. Сондай-ақ құқықтық әлеуметтену, құқықтық мінез-құлық, құқық бұзушылықтың әлеуметтік себептері, заңдық ұйымдардың жұмысы және құқықтық дауларды жіктеу, шешу мен алдын алу мәселелері қамтылады.

15. Дін феноменінің ғылыми мәні мен ислами дүниетанымдағы тұжырымдамасы

    Бұл зерттеу мақаласында дін феноменінің ғылыми, тарихи және исламтанулық қырлары жан-жақты талданады. Батыс ойшылдарының тұжырымдары мен дінге қойылатын он бір ғылыми өлшем сараланып, діндер тарихының әдіснамалық ерекшеліктері көрсетіледі. Сонымен қатар «дін» сөзінің этимологиялық түбірі, Құран аяттарындағы көпқырлы семантикалық мағыналары және классикалық ислам ғұламаларының еңбектеріндегі түсіндірмелері қарастырылады.

16. Дін әлеуметтануы: қоғам, әлеуметтік қызметтер және діни ұйымдар

    Дін әлеуметтануы дінді қоғаммен өзара байланыстағы әлеуметтік феномен ретінде зерттейді. Оның қалыптасуына Конт, Маркс, Дюркгейм, Вебер және Малиновскийдің идеялары ықпал етті. Дін мағына қалыптастыру, адамдарды біріктіру, нормаларды заңдастыру және әлеуметтік өзгерістерге ықпал ету қызметтерін атқара алады; сонымен бірге жанжал мен теңсіздікті күшейтуі де мүмкін. Діни ұйымдар мен жетекшілердің түрлері, шіркеу, секта, деноминация және культ ұғымдарының шарттылығы, сондай-ақ діннің саясатпен, экономикамен және зайырлы қоғаммен байланысы қарастырылады.

17. Қазақстандағы тарихи білімнің қалыптасуы мен дамуы (1920–2001)

    Қазақстандағы тарихи білімнің дәстүрлі ауызша бастауларынан ғылыми пән ретінде қалыптасуына дейінгі жолы, кеңестік идеологияның білім мазмұнына ықпалы және тәуелсіздік кезеңіндегі жаңғыруы қарастырылады. Негізгі назар тарихи білімнің кезеңдеріне, ұлттық мұра мен ауызша тарихнаманың деректік мәніне, білім саясаты мен оқулықтарға, сондай-ақ тарихи сананы дамыту бағыттарына аударылады.

18. Қазақ ақын-жырауларының философиялық дүниетанымы және тәлімдік мұрасы

    Қазақ ақын-жырауларының дүниетанымы көшпелі өмір салтымен, ауызша мәдениетпен және тарихи жағдайлармен сабақтасып қалыптасты. Олардың толғауларында ел бірлігі, жер мен еркіндікті қорғау, адамгершілік, өмір мен өлім, табиғат, дін және ұрпақ тәрбиесі сөз болады. Асан Қайғы, Қазтуған, Шалкиіз, Доспамбет, Ақтамберді, Бұқар, Көтеш, Шал және өзге жыраулар мұрасы ұлттық философия мен тәлім-тәрбиенің маңызды арнасы ретінде қарастырылады.

19. Дін құбылысының мәні, тарихи анықтамалары және философиялық ілімдері

    Мақалада дінтану ғылымының зерттеу нысаны, діннің қоғамдағы рухани-адамгершілік қызметі және «дін» мен «религия» ұғымдарының этимологиялық мағынасы талданады. Сонымен қатар діннің пайда болуына қатысты батыстық антропологиялық, психологиялық және әлеуметтанулық тұжырымдамалар мен теологиялық, діни-философиялық көзқарастар жүйеленеді.

20. Еңбек социологиясы: еңбек, оның түрлері мен жағдайлары

    Еңбек адамның, қоғамның және материалдық әрі рухани игіліктердің қалыптасуы мен дамуының негізі ретінде қарастырылады. Еңбек социологиясы еңбек мазмұны мен сипатын, дене және ой еңбегін, өндірістік қатынастар мен еңбек жағдайларын зерттейді. Еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру және денсаулыққа зиян келтіретін жағдайларды азайту қоғам үшін маңызды міндет болып саналады.